Samenvatting Juridische & Ethische Aspecten (alle stof)
2022-2023
Ilse van Meurs
Hoorcollege & Literatuur week 1: Afstamming & Gezag
Gezag
Wettelijk vereiste Iedereen in Nederland jonger dan 18 jaar staat onder het wettelijke vereiste gezag →
gezag bepaalde officiële handelingen mogen niet zelfstandig verricht worden
Gezag uitoefenen het recht en de plicht hebben om het kind te verzorgen en op te voeden
● gaat om zowel geestelijk als lichamelijke welzijn van het kind, waarbij ook
het bevorderen van de ontwikkeling van de persoonlijkheid voorop staat
● gezaghebbende is de wettelijke vertegenwoordiger van het kind en wettelijk
aansprakelijk voor wat het kind doet
- meestal oefenen de ouders samen het gezag uit, maar kan ook 1 ouder of een
ouder met iemand anders samen of een voogd kan gezag over kind uitoefenen
- iedereen die 18(+) is, kan gezag hebben, het gezag stopt automatisch als het
kind 18 jaar wordt
- de gezaghebbenden vertegenwoordigen de jeugdige in het rechtsverkeer (=
juridische handelingen)
Soorten gezag 1. ouderlijk gezag door één of twee ouders
2. gezamenlijk gezag van een ouder en een niet-ouder
3. voogdij: gezag van niet-ouders
4. gezamenlijke voogdij: gezag van niet-ouders
Bijzonder curator in het geval van conflict tussen de belangen van een ouder en de minderjarige kan de
rechter een bijzonder curator benoemen → behartigt de belangen van de minderjarige
en voert zo nodig namens hem een rechtszaak
Ouders zijn de ouders volgens de wet, dit hoeven dus niet per definitie biologische ouders te
zijn
De moeder van een 1. de vrouw uit wie het kind geboren is
kind volgens de wet 2. de vrouw die het kind heeft geadopteerd
3. de vrouw die met de moeder is getrouwd of geregistreerd partnerschap heeft
4. de vrouw die het kind heeft erkend
5. de vrouw van wie het ouderschap gerechtelijk is vastgesteld
De vader van een 1.de man die met de moeder is gehuwd, als het kind tijdens huwelijk geboren is
kind volgens de wet 2.de man die kind heeft erkend of geadopteerd
3.de man van, die de rechter het vaderschap heeft vastgesteld
4.de man die met de moeder een geregistreerd partnerschap heeft, als het kind
tijdens het partnerschap geboren wordt
wanneer de vader niet getrouwd is en geen geregistreerd partnerschap heeft, moet de
man zelf het gezag aanvragen over het kind
Niet-ouder partner van één van de ouders of een voogd → een niet-ouder die gezag uitoefent =
voogdij
Vermogen van het gezaghebbenden beheren dit, dit vermogen is niet bedoeld om te gebruiken om de
kind kosten van de opvoeding van het kind te betalen
, Medische - vanaf 16 jaar: kan zelfstandig, indien ze wilsbekwaam zijn = ze kunnen dat
behandelingen & volgens de medische hulpverlener
leeftijd - nog geen 12 jaar: toestemming van ouder / voogd nodig
- 12-16 jaar: zowel toestemming van ouder / voogd als van jeugdige zelf
Juridisch ouder wettelijke familie van het kind > hoeft niet per se biologisch verwant
● Nederland: kunnen maar 2 juridische ouders zijn
Gevolgen juridisch 1. ouder en kind worden elkaars erfgenaam
ouderschap 2. kind kan de naam van de vader verkrijgen
3. recht op contact tussen ouder en kind volgens de wet
4. mogelijk invloed op nationaliteit
De wettelijke / - de vrouw uit wie het kind is geboren > geldt ook voor kind verwerkt d.m.v.
juridische moeder donoreicel
- vrouw die kind heeft geadopteerd
- de duomoeder die automatisch ouder is geworden of het kind heeft erkend (of
de duomoeder waarvan de rechter het ouderschap vaststelt
De wettelijke / - de echtgenoot of geregistreerde partner van de moeder op het moment dat het
juridische vader kind wordt geboren
- de man die het kind erkent of adopteert
- de man waarvan de rechter het vaderschap vaststelt
zonder huwelijk dient de vader nog een extra stap te zetten om juridisch ouder te
worden: erkenning
Erkenning
Erkenning eenzijdige rechtshandeling waarbij een persoon een kind erkent als het zijne of hare
en waardoor een afstammingsband gecreëerd kan worden
● als moeder toestemming geeft tot erkenning, kan dit al voor geboorte bij
gemeente geregeld worden (zelfs als vader niet biologisch is)
● wanneer moeder toestemming niet geeft, kan om vervangende toestemming
gevraagd worden aan de rechtbank (niet mogelijk als kind al 2 ouders heeft)
○ toestemming van moeder is nodig bij jeugdigen tot 16 jaar
○ tussen 12-16 jaar dan moeten moeder en jeugdige toestemming geven
○ 16+ is alleen toestemming jeugdige nodig
Geen toestemming Als de moeder / jeugdige geen toestemming wil geven → erkenning gaat niet door
voor erkenning tenzij de man kan aantonen de verwekker te zijn, de rechter geeft dan alsnog
toestemming voor erkenning als:
1. de rechter meent dat de erkenning de belangen van het kind niet zal schaden
2. de belangen niet zal schaden die moeder heeft bij een ongestoorde verhouding
met haar kind
Erkenning niet 1. door een man, vanwege te nauwe verwantschap, geen huwelijk met de moeder
mogelijk zou mogen sluiten (bv familielid van moeder kan haar kind niet erkennen)
2. door een man die nog geen 16 jaar is
3. door een man die onder curatele staat, tenzij er toestemming is van de
kantonrechter
4. als de jeugdige al 2 ouders heeft
Procedure man moet bij de burgerlijke stand van de gemeente verklaren dat hij de juridische
erkenning vader wil zijn > er wordt een akte opgemaakt en die wordt ingeschreven in de registers
van de burgerlijke stand > erkenning is een feit
2022-2023
Ilse van Meurs
Hoorcollege & Literatuur week 1: Afstamming & Gezag
Gezag
Wettelijk vereiste Iedereen in Nederland jonger dan 18 jaar staat onder het wettelijke vereiste gezag →
gezag bepaalde officiële handelingen mogen niet zelfstandig verricht worden
Gezag uitoefenen het recht en de plicht hebben om het kind te verzorgen en op te voeden
● gaat om zowel geestelijk als lichamelijke welzijn van het kind, waarbij ook
het bevorderen van de ontwikkeling van de persoonlijkheid voorop staat
● gezaghebbende is de wettelijke vertegenwoordiger van het kind en wettelijk
aansprakelijk voor wat het kind doet
- meestal oefenen de ouders samen het gezag uit, maar kan ook 1 ouder of een
ouder met iemand anders samen of een voogd kan gezag over kind uitoefenen
- iedereen die 18(+) is, kan gezag hebben, het gezag stopt automatisch als het
kind 18 jaar wordt
- de gezaghebbenden vertegenwoordigen de jeugdige in het rechtsverkeer (=
juridische handelingen)
Soorten gezag 1. ouderlijk gezag door één of twee ouders
2. gezamenlijk gezag van een ouder en een niet-ouder
3. voogdij: gezag van niet-ouders
4. gezamenlijke voogdij: gezag van niet-ouders
Bijzonder curator in het geval van conflict tussen de belangen van een ouder en de minderjarige kan de
rechter een bijzonder curator benoemen → behartigt de belangen van de minderjarige
en voert zo nodig namens hem een rechtszaak
Ouders zijn de ouders volgens de wet, dit hoeven dus niet per definitie biologische ouders te
zijn
De moeder van een 1. de vrouw uit wie het kind geboren is
kind volgens de wet 2. de vrouw die het kind heeft geadopteerd
3. de vrouw die met de moeder is getrouwd of geregistreerd partnerschap heeft
4. de vrouw die het kind heeft erkend
5. de vrouw van wie het ouderschap gerechtelijk is vastgesteld
De vader van een 1.de man die met de moeder is gehuwd, als het kind tijdens huwelijk geboren is
kind volgens de wet 2.de man die kind heeft erkend of geadopteerd
3.de man van, die de rechter het vaderschap heeft vastgesteld
4.de man die met de moeder een geregistreerd partnerschap heeft, als het kind
tijdens het partnerschap geboren wordt
wanneer de vader niet getrouwd is en geen geregistreerd partnerschap heeft, moet de
man zelf het gezag aanvragen over het kind
Niet-ouder partner van één van de ouders of een voogd → een niet-ouder die gezag uitoefent =
voogdij
Vermogen van het gezaghebbenden beheren dit, dit vermogen is niet bedoeld om te gebruiken om de
kind kosten van de opvoeding van het kind te betalen
, Medische - vanaf 16 jaar: kan zelfstandig, indien ze wilsbekwaam zijn = ze kunnen dat
behandelingen & volgens de medische hulpverlener
leeftijd - nog geen 12 jaar: toestemming van ouder / voogd nodig
- 12-16 jaar: zowel toestemming van ouder / voogd als van jeugdige zelf
Juridisch ouder wettelijke familie van het kind > hoeft niet per se biologisch verwant
● Nederland: kunnen maar 2 juridische ouders zijn
Gevolgen juridisch 1. ouder en kind worden elkaars erfgenaam
ouderschap 2. kind kan de naam van de vader verkrijgen
3. recht op contact tussen ouder en kind volgens de wet
4. mogelijk invloed op nationaliteit
De wettelijke / - de vrouw uit wie het kind is geboren > geldt ook voor kind verwerkt d.m.v.
juridische moeder donoreicel
- vrouw die kind heeft geadopteerd
- de duomoeder die automatisch ouder is geworden of het kind heeft erkend (of
de duomoeder waarvan de rechter het ouderschap vaststelt
De wettelijke / - de echtgenoot of geregistreerde partner van de moeder op het moment dat het
juridische vader kind wordt geboren
- de man die het kind erkent of adopteert
- de man waarvan de rechter het vaderschap vaststelt
zonder huwelijk dient de vader nog een extra stap te zetten om juridisch ouder te
worden: erkenning
Erkenning
Erkenning eenzijdige rechtshandeling waarbij een persoon een kind erkent als het zijne of hare
en waardoor een afstammingsband gecreëerd kan worden
● als moeder toestemming geeft tot erkenning, kan dit al voor geboorte bij
gemeente geregeld worden (zelfs als vader niet biologisch is)
● wanneer moeder toestemming niet geeft, kan om vervangende toestemming
gevraagd worden aan de rechtbank (niet mogelijk als kind al 2 ouders heeft)
○ toestemming van moeder is nodig bij jeugdigen tot 16 jaar
○ tussen 12-16 jaar dan moeten moeder en jeugdige toestemming geven
○ 16+ is alleen toestemming jeugdige nodig
Geen toestemming Als de moeder / jeugdige geen toestemming wil geven → erkenning gaat niet door
voor erkenning tenzij de man kan aantonen de verwekker te zijn, de rechter geeft dan alsnog
toestemming voor erkenning als:
1. de rechter meent dat de erkenning de belangen van het kind niet zal schaden
2. de belangen niet zal schaden die moeder heeft bij een ongestoorde verhouding
met haar kind
Erkenning niet 1. door een man, vanwege te nauwe verwantschap, geen huwelijk met de moeder
mogelijk zou mogen sluiten (bv familielid van moeder kan haar kind niet erkennen)
2. door een man die nog geen 16 jaar is
3. door een man die onder curatele staat, tenzij er toestemming is van de
kantonrechter
4. als de jeugdige al 2 ouders heeft
Procedure man moet bij de burgerlijke stand van de gemeente verklaren dat hij de juridische
erkenning vader wil zijn > er wordt een akte opgemaakt en die wordt ingeschreven in de registers
van de burgerlijke stand > erkenning is een feit
