Samenvatting Praktisch bestuursrecht

Inhoud

Hoofdstuk 1 Kennismaking met het bestuursrecht............................................................................. 2
Hoofdstuk 2 Spelers in het veld van het bestuursrecht ...................................................................... 5
Hoofdstuk 3 Bevoegdheden van het openbaar bestuur ..................................................................... 8
Hoofdstuk 4 De spelregels voor het openbaar bestuur .................................................................... 11
Hoofdstuk 5 Bestuur in actie: beschikkingen .................................................................................... 13
Hoofdstuk 6 Handhaving van het bestuursrecht .............................................................................. 18
Hoofdstuk 7 Toezicht op bestuursorganen en rechtsbescherming .................................................. 23
Hoofdstuk 8 De rechter aan zet ........................................................................................................ 29
Hoofdstuk 9 Bestuur in actie: privaatrechtelijke instrumenten ........................................................ 36
Hoofdstuk 10 Klachten en aansprakelijkheid .................................................................................... 39

,Praktisch bestuursrecht
Hoofdstuk 1 Kennismaking met het bestuursrecht

Wat is bestuursrecht?
 Openbaar bestuur en overheid worden vaak door elkaar gehaald. Het boek spreekt van
openbaar bestuur.
 Het openbaar bestuur dient de samenleving zo te besturen dat burgers en organisaties daar
op een fatsoenlijke manier met en naast elkaar kunnen leven, wonen, werken en recreëren.
 Algemeen belang is voor ieders belang.

Het bestuursrecht bevat ook regels, dit worden ook wel rechtsnormen genoemd. Enkele zijn:
 Organisatie van het openbaar bestuur;
 Verlenen van bestuursbevoegdheden aan bestuursorganen;
 Rechtsnormen waaraan het openbaar bestuur zich moet houden bij het gebruiken van hun
bestuursbevoegdheden;
 Rechtsnormen die gelden voor de burger en regels voor handhaving ervan;
 Juridische bescherming voor de burger tegen het optreden van het openbaar bestuur.

Publiekrechtelijk deel
 Heeft te maken met de relatie burger – overheid
 Voorbeeld  innen van belasting, subsidie, onderwijs, uitkeringen, verlenen van vergunning.
 Bestuursrecht

Privaatrechtelijk deel
 Overheid kan ook mogelijkheden gebruiken uit het privaatrecht (H9).

Legaliteitsbeginsel en specialiteitsbeginsel
Legaliteitsbeginsel
 Wetmatigheid van bestuur.
o Houdt in dat het openbaar bestuur alleen mag optreden als openbaar bestuur als dit
is vastgelegd in de wet.
 Het bestuur is dus gebonden aan wetten.

Specialiteitsbeginsel
 Er moeten belangen worden afgewogen.
 Het specialiteitsbeginsel beperkt die afweging tot het kader van de belangen waarvoor een
speciale wet is bedoeld.
 ‘’ Voor het optreden van het openbaar bestuur is een grondslag in de wet nodig
(legaliteitsbeginsel) en bij het afwegen van de belangen moet het openbaar bestuur binnen
het kader blijven van de toepasselijke wet (specialiteitsbeginsel). ‘’

Bronnen van het bestuursrecht
1. Wet- en regelgeving van verdragen;
2. Jurisprudentie;
3. Ongeschreven recht (algemene beginselen van behoorlijk bestuur).
Reden: het is onmogelijk om als formele wetgever alles tot in detail te regelen, daarom een
verspreiding van bronnen.

, Belangrijke verdragen
 Europees Verdrag tot de bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM)
o Persoonlijke vrijheidsrechten voor burgers vast gelegd.
 Het verdrag van de Europese Unie (EU)
 Werking van de Europese Unie (EU-Werkingsverdrag)
o In de EU-verdragen staan diverse bepalingen voor het vrije verkeer van personen,
diensten, goederen en kapitaal binnen de EU.
o Verordeningen  rechtstreekse werking.
o Burgers kunnen zich direct beroepen op dergelijke bepalingen.

Grondwet, wet in formele zin en AMvB
 Grondwet bevat weinig regels voor burgers.
 Wetten in formele zin worden door de formele wetgever vastgesteld.
 Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) wordt door de regering vastgesteld.

Verordening/regeling
 Ministeriële regelingen bevatten hoofdzakelijk algemeen verbindende voorschriften voor
burgers en zij kunnen ook bevoegdheden toekennen aan bestuursorganen.
 Regels in een provinciale verordening gelden alleen voor het grondgebied van de provincie.
 Regels in een gemeentelijke verordening gelden alleen binnen de gemeentegrenzen.
o Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Dat is een gemeentelijke verordening met
normen die voor iedereen in de gemeente gelden.
 Hetzelfde geldt voor Waterschapsverordeningen. Geldt alleen op het grondgebied van het
waterschap.
Het kan soms lastig zijn, omdat meerdere regelingen op verschillende niveaus tegelijkertijd van
toepassing kunnen zijn. Dat maakt het soms lastig om te bepalen aan welke regels iemand moet
voldoen.

Beleidsregels en vergunningvoorschriften
 Beleidsregels  zijn eigen richtlijnen voor het openbaar bestuur en gelden alleen voor het
orgaan van het openbaar bestuur dat ze heeft vastgesteld of waarvoor ze zijn bedoeld.
 Vergunningvoorschriften  zijn normen die gelden in het individuele geval, namelijk voor
degene aan wie de vergunning is verleend.
 Gelede normstelling
 Daarmee wordt bedoeld dat normen voor een bepaald geval mede worden bepaald door
normen in verschillende regelingen die vaak in een hiërarchische verhoudingen tot elkaar
staan.
 Komt in het bestuursrecht veel voor en ontstaat doordat de organen elk op hun eigen niveau
normen kunnen of moeten stellen.

Algemeen en bijzonder bestuursrecht
Algemeen bestuursrecht
 Regels die op alle terreinen van het bestuurlijk optreden van toepassing zijn.
o Regels over toekenning van bestuursbevoegdheden en voor de handhaving van
rechtsnormen en besluiten.
Bijzonder bestuursrecht
 Regels die speciaal zijn opgesteld voor de bijzondere gebieden waarop het openbaar bestuur
actief is.
o Politie, defensie, waterstaat.