ASWidP hoorcollege 2
Criminaliteit in sociologisch perspectief (Edwin Bromlewe & Gerrit-Bartus Dielissen)
Programma
Wat is criminologie?
Lombroso
Sociologische en criminologische theorieën
o Strain
o Subculturen
o Sociale controle
o Social labeling
o Maatschappelijke rollen
En nu? (Beleidsconsequenties)
Voorbeeld nachtwacht (1639-1643)
Nachtwacht = vrijwilligers; burgerwachten / schutterscompagnieën die in actie komen
tegen oproer
Welke theorie hangt samen met het optreden van de nachtwacht (wanneer is sprake
van ‘oproer of wetsovertreding en wie bepaalt dat?)
o Klassieke vergeldingtheorie: wie iemand slaat dat hij sterft, die zal zekerlijk
gedood worden (Exodus: oog om oog tand om tand, geen moderne opvatting)
Welke opvatting over misdaad gaat daarachter schuil?
o Misdadiger als slecht mens (aard van het beestje)
Het recht dat als zodanig geschaad is (ons gevoel van rechtvaardigheid wordt
geschaad): nooit meer leed toevoegen dan wordt gerechtvaardigd door daad
Voert (dus) terug op beperkt mensbeeld (mens heeft een vrije wil, misdaad is een
keuze, dus crimineel draagt verantwoordelijkheid: klassieke richting)
Herstel (voorbeeld ‘eiland vergaat’): crimineel wordt uitgeschakeld maar ook vaak
(publiekelijk) tentoongesteld
Moderner: herstel is mogelijk
Verlichting, verandering mensbeeld, ontwikkeling sociale wetenschappen
criminologie
Oorsprong criminologie
Wat is de oorsprong van crimineel gedrag?
Het begin: Cesare Lombroso – L’uomo delinquente
Grijpt terug op theorie van Darwin
o Atavisme: terug naar primitieve staat
o Frenologie: criminaliteit afgeleid van schedelvorm)
Mens is van nature slecht en is doorontwikkeld (terugval/regressie is mogelijk
atavisme)
Eerste theorie: crimineel gedrag is biologisch bepaald (aard van het beestje/mens)
Bovendien is die aangeboren afwijking herkenbaar, aan stigmata:
o Uitstekende wenkbrauwbogen
o Diepliggende ogen
o Dichte haarinplant
o Naar voren geplaatst gebied (centenbakkie)
o Overontwikkelde onderkaak
o Etc.
Definitie criminologie
De criminologie is een wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van de
aard en achtergronden van menselijke gedragingen die door de wetgever strafbaar
zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de overige maatschappij daarop
reageert.
Criminaliteit in sociologisch perspectief (Edwin Bromlewe & Gerrit-Bartus Dielissen)
Programma
Wat is criminologie?
Lombroso
Sociologische en criminologische theorieën
o Strain
o Subculturen
o Sociale controle
o Social labeling
o Maatschappelijke rollen
En nu? (Beleidsconsequenties)
Voorbeeld nachtwacht (1639-1643)
Nachtwacht = vrijwilligers; burgerwachten / schutterscompagnieën die in actie komen
tegen oproer
Welke theorie hangt samen met het optreden van de nachtwacht (wanneer is sprake
van ‘oproer of wetsovertreding en wie bepaalt dat?)
o Klassieke vergeldingtheorie: wie iemand slaat dat hij sterft, die zal zekerlijk
gedood worden (Exodus: oog om oog tand om tand, geen moderne opvatting)
Welke opvatting over misdaad gaat daarachter schuil?
o Misdadiger als slecht mens (aard van het beestje)
Het recht dat als zodanig geschaad is (ons gevoel van rechtvaardigheid wordt
geschaad): nooit meer leed toevoegen dan wordt gerechtvaardigd door daad
Voert (dus) terug op beperkt mensbeeld (mens heeft een vrije wil, misdaad is een
keuze, dus crimineel draagt verantwoordelijkheid: klassieke richting)
Herstel (voorbeeld ‘eiland vergaat’): crimineel wordt uitgeschakeld maar ook vaak
(publiekelijk) tentoongesteld
Moderner: herstel is mogelijk
Verlichting, verandering mensbeeld, ontwikkeling sociale wetenschappen
criminologie
Oorsprong criminologie
Wat is de oorsprong van crimineel gedrag?
Het begin: Cesare Lombroso – L’uomo delinquente
Grijpt terug op theorie van Darwin
o Atavisme: terug naar primitieve staat
o Frenologie: criminaliteit afgeleid van schedelvorm)
Mens is van nature slecht en is doorontwikkeld (terugval/regressie is mogelijk
atavisme)
Eerste theorie: crimineel gedrag is biologisch bepaald (aard van het beestje/mens)
Bovendien is die aangeboren afwijking herkenbaar, aan stigmata:
o Uitstekende wenkbrauwbogen
o Diepliggende ogen
o Dichte haarinplant
o Naar voren geplaatst gebied (centenbakkie)
o Overontwikkelde onderkaak
o Etc.
Definitie criminologie
De criminologie is een wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van de
aard en achtergronden van menselijke gedragingen die door de wetgever strafbaar
zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de overige maatschappij daarop
reageert.
