Samenvatting - Hoofdstuk 3 : gaswisseling en uitscheiding - VWO 6 - Biologie voor jou

BOUW VAN HET ADEMHALINGSSTELSEL  In de keelholte bevinden zich de huig en het
strotklepje, strottenhoofd zit tussen keelholte
 Ademhalingsstelsel = longen + luchtwegen
en luchtpijp
 Gaswisseling = het lichaam neemt gassen op uit de lucht en geeft gassen aan
 Stembanden bevinden zich bij het
de lucht af
strottenhoofd
 Neusholte is bedekt met neusslijmvlies
 In de wand van luchtpijp en bronchiën zitten
 Buitenste laag cellen van neusslijmvlies bestaat uit trilhaarepitheel
hoefijzervormige kraakbeenringen
 Neusharen houden grote ingeademde stofdeeltjes tegen
 Bronchiën vertakken zich in bronchiolen,
 Kleine stofdeeltjes en ziekteverwekkers blijven aan het slijm op het
bevatten spierweefsel waardoor ze kunnen
neusslijmvlies kleven
vernauwen of verwijden
 Trilharen bewegen het slijm naar keelholte en wordt daar samen met speeksel
 Longblaasjes zitten aan de uiteinden van de
doorgeslikt
fijnste bronchiolen
 Het slijm maakt binnenstromende lucht vochtig en het bloed in bloedvaten
 Binnenkant longblaasjes bedekt met laagje
van neusslijmvlies verwarmd het
vocht, buitenkant netwerk van fijne
 Neusholte is verbonden met de bijholten  holten in de schedelbeenderen
bloedvaatjes  longhaarvaten
 Bijholten zijn ook met slijmvlies bekleed


ZUURSTOF, KOOLSTOFDIOXIDE EN HET TRANSPORT VAN ZUURSTOF
STIKSTOF GASWISSELING  Zuurstof in het bloed wordt vooral gebonden
 In de longen vindt diffusie plaats aan homoglobine in de rode bloedcellen
van gas naar vloeistof TRANSPORT VAN KOOLSTOFDIOXIDE  Ijzeratomen in hemoglobine kunnen een
 Vanuit alveolaire vocht vindt zuurstofmolecuul binen waardoor
 Bij dissimilatie ontstaat
diffusie plaats naar bloed in oxyemoglobine ontstaat (HbO2)
koolstofdioxide
longhaarvaten  Diffusie van koolstofdioxide naar
 Diffusie veroorzaakt door bloed in haarvaten VERZADIGINGSKROMME
verschil in partiële gasdruk  Grootste deel wordt vervoerd als  Verband tussen pO2 van interne milieu en
tussen alveolaire vocht en waterstofcarbonaationen (HCO3-) percentage verzadigde hemoglobine wordt
bloedplasma  Deze ionen diffunderen naar het weergegeven in een verzadigingskromme
 Er gaat evenveel stikstof het bloedplasma
lichaam in als er uit gaat  Vanuit het bloedplasma diffunderen
INVLOED VAN PH
ze naar rode bloedcellen waar ze
WET VAN FICK
met de H+-ionen H2CO3 vormen  De pH van bloed wordt beïnvloed door CO2-
Δc wat onder invloed van concentratie
n=D× A × koolzuurhydra meteen in CO2 en  Door opname van veel CO2 daalt de pH van
Δx
H2O wordt gesplitst bloed in haarvaten, waardoor evenwicht naar
n = diffusiesnelheid, D =  Het vrijgekomen CO2 verlaat de links verschuift en er meer zuurstofmoleculen
diffusiecoëfficiënt, A = rode bloedcellen en diffundeert vrijkomen
diffusieoppervlak, c = naar het alveolaire vocht  Hoe hoger de temperatuur hoe meer zuurstof
concentratieverschil of drukverschil, x er vrijkomt uit oxyhemoglobine
= diffusieafstand

, BORSTHOLTE RUSTIG IN- EN UITADEMEN
 Longventilatie = het constant verversen van de lucht  Bij ribademhaling/borstademhaling bewegen de ribben en het
in de longen om de pO2 en pCO2 constant te houden borstbeen
 Elke long is omgeven door twee vliezen  longvlies  Bij middenrifademhaling/buikademhaling beweegt het middenrif
en borstvlies  Bij inademen trekken de buitenste tussenribspieren de ribben en het
 Het longvlies ligt tegen de longen aan en is ermee borstbeen omhoog en naar voren en op hetzelfde moment platten de
vergroeid middenrifspieren het middenrif af waardoor de organen worden
 Het borstvlies is vergroeid met de ribben, binnenste weggedrukt en de buikwand iets naar voren komt 
tussenribspieren en middenrif volumevergroting borstholte en longen
 Interpleurale ruimte = de ruimte tussen het longvlies  Bij volumevergroting is luchtdruk in longen lager dan buitenlucht
en het borstvlies waar alleen een dunne laag waardoor de lucht de longen wordt ingezogen
vloeistof zit en geen lucht  door de vloeistof  Uitademen is passief  de spieren van inademen ontspannen 
kunnen het longvlies en borstvlies niet van elkaar volumeverkleining
afgaan maar wel schuiven  Bij volumeverkleining is de luchtdruk in longen hoger dan buitenlucht
 In de interpleurale ruimte heerst een druk die lager is waardoor lucht naar buiten stroomt
dan de druk van de buitenlucht


LONGVENTILATI ADEMVOLUME
 Ademvolume = gemiddelde hoeveelheid lucht
dat wordt in- en uitgeademd per ademhaling 
DIEP IN- EN UITADEMEN 0,5 L
 Bij diepe inademing spannen spieren in de hals aan waardoor de ribben en  Dode ruimte = bronchiën, luchtpijp, keel- of
borstbeen nog verder naar voren en omhoog gaan neusholte waar 150 mL lucht blijft hangen en
 Bij diepte uitademing trekken de binnenste tussenribspieren zich samen dus niet meedoet met de gaswisseling
wat zorgt voor een sterke volumeverkleining  Inspiratoir reservevolume = gemiddeld 2,5 L
extra lucht bij maximale inademing
 Expiratoir reservevolume = gemiddeld 1,5 L
extra lucht bij maximale uitademing
REGELING VAN DE ADEMFREQUENTIE
 Restvolume = de overige 1,5 L die in de longen
 Ademcentrum in hersenstam regelt de activiteit van ademhalingsspieren achterblijft
 Zintuigcellen nemen de CO2-concentratie in het bloed waar  bij sterkte  Vitale capaciteit = de hoeveelheid lucht die in
inspanning stijgt de pCO2 en dan ga je sneller ademen één ademhaling maximaal kan worden
 In longweefsel bevinden zich rekreceptoren  bij inademing rekken de verplaatst
longen  rekreceptoren zorgen voor remming inademing waardoor  Longvolume (longcapaciteit) = vitale capaciteit
uitademing ontstaat + het restvolume