Samenvatting taalkunde 2 NGTG les 10

NGTG 1 deel 6 les 10 (samenvattingen Hf 6/4 eind hoofdstuk nog lezen)

in alle talen worden zinnen opgebouwd rondom 1 predikaat (gezegde). Zin heeft altijd een predikaat en de
argumenten die daarbij horen; valentie van een ww. Is semantisch gezien, gaat over de betekenis van vb ‘geven’
heeft als betekenis dat er iemand iets aan iemand geeft. Enkelvoudige zin heeft dus een predikaat en de
bijbehorende stukjes; argumenten (verplichte zinsdelen). Na deze stukje betekenis te hebben geselecteerd kan je ze
met grammica in een zin gaan zetten, wat de basisvolgorde bepaalt. Stukjes die je aan de zin nog toevoegt (morgen)
zijn niet verplicht. Enkelvoudige zin: zin opgebouwd rond 1 predikaat.

Complexe zinnen: zinnen 2 of meer predikaten (ik wil naar huis want ik ben moe> 2 predikaten binnen 1 zin). deze
zinnen hebben een verbindingswoord: voegwoord: Voegt 2 zinnen samen. Nevenschikkend voegwoord:
gelijkwaardig; 2 hoofdzinnen die los kunnen voorkomen, aan elkaar geplakt en de zinnen blijven dus gelijkwaardig
(want, en, maar, of). Bij nevenschikkende voegwoorden houden allebei de zinnen een SVO volgorde. Vb ik wil naar
huis omdat ik moe ben. 2e zin nu: ik moe ben; is geen grammaticale zin meer: niet meer nevenschikkend.

Ik denk iets (SVO). Ik denk dat hij niet komt (SVO: Lijdend voorwer). 2 predikaten waarvan de 1e belangrijker is dan
de 2e. ik denk iets; hoofdzin. Dat hij niet komt; bijzin. Bijzin is ondergeschikt aan de hoofdzin, dus een
onderschikkend voegwoord (dat, doordat, omdat, daarom, vanwege).

Wie lief is krijgt bloemen (SVO), bijzin heeft hier functie van onderwerp. Bijzin: wie lief is, heeft altijd een SOV
volgorde. Bijzinnen zijn meestal door 1 woord te vervangen (ik denk iets). Bijzinnen kunnen dus een argument, een
zinsdeel zijn in de hoofdzin, dus de functie vervullen van on, lv etc. (bijvoeglijke bijzinnen hoeven niet).

Dus zinnen zijn opgebouwd rondom predikaten, kunnen werkwoordelijk of naamwoordelijke predikaten zijn. Als
meerdere predikaten in 1 zin: complexe zin. je hebt nevengeschikt en ondergeschikte complexe zinnen.
Nevengeschikt; eigenlijk 2 hoofdzinnen. Ondergeschikt (subordinatie): een hoofd en bijzin, niet gelijkwaardig.

Ik werk vandaag niet want ik heb hoofdpijn. Nevenschikkend, 2 losse hoofdzinnen en beide SVO volgorde en
nevenschikkend voegwoord.
Ik werk vandaag niet omdat ik hoofdpijn heb. Onderschikkend, hoofdzin en bijzin, SVO en SOV volgorde en
onderschikkend voegwoord.
-Finiete bijzin
-infiniete bijzin (ik heb geen zin om te werken)

NGT kent geen voegwoorden. Dus complexe zin als meerdere predikaten. sommige semantisch info komt niet
grammaticaal tot uiting, hoe info georganiseerd wordt in de zin. 4 stappen om onderschikking/nevenschikking te
bepalen;
1. Bepaal welk ww het hoofdww is.
2. Hoeveel argumenten heeft dit ww semantisch gezien.
3. Welke argumenten zijn verplicht in de syntactisch. (kan onder bepaalde omstandigheden)
4. Kunnen de zinnen los van elkaar voorkomen?

INDEX1 WETEN GEESTEN BESTAAN (S agens VO)Complexe ondergeschikte zin; geesten bestaan/ ik weet: weten en
bestaan. Weten is semantisch gezien het hoofdww; heeft 2 argumenten nodig; de weter en het gewetene. De weter
staat grammaticaal in de zin, het gewetene komt als de zinnen los zijn niet in de syntactisch voor, het gewetene staat
in de bijzin, dat geesten bestaan, wat lijdend voorwerp is. zijn infiniete ww. WETEN is lichaamsgebonden, en
iconisch, dus niet congruerend. Bestaan kan ook niet vervoegd worden, dus geeft geen info. 2e argument is dus de
bijzin, want is een argument van de hoofdzin (WETEN).

TAFEL3A BOEK LIGGEN3A INDEX1 3aPAKKEN1. complexe zin want 2 predikaten. Pakken heeft 2 argument; de pakker
en het gepakte. TAFEL3A BOEK LIGGEN3A. INDEX1 PAKKEN13a. is hier nevenschikking. Nl: ik pak het boek dat op
tafel ligt: onderschikking. In NGT wordt dezelfde info anders georganiseerd, geen onderschikking zoals in Nl, maar
nevenschikking.