Art. 253a Bw
Evaluatiecollege week 3 Grondslagen van recht
Thema 3: Recht en moraal
Samenvatting kernbegrippen
De thematiek, thema 1-3: begrip van recht
Sociale orde en relatie recht en moraal
Kernbegrippen Hoofdlijnen
- Recht en regels
- Type rechtsregels (gedragsnorm, subjectief, objectief, formeel, materieel, etc.)
- Functies van recht en rechtssysteem
- Indelingen en onderscheidingen
o Rechtsgebieden en andere onderscheidingen
- Rechtsbronnen en hun onderlinge verhouding
o Wet – jurisprudentie – ongeschreven recht (gewoonterecht en
rechtsbeginselen)
- Het Nederlandse positieve recht
o Positiviteit, gelding en effectiviteit
Theoretisch kader: inzichten uit het rechtspositivisme
Leerstukken uit Achtergronden
- Recht als een stelsel van primaire en secundaire regels
Hoe kunnen we recht identificeren?
- De ontwikkeling van het rechtspositivisme
o Van normatief naar beschrijvend rechtspositivisme
In het recht ligt een morele inhoud
Normatief: wanneer we weten wat recht is, impliceert dat meteen gehoorzaamheid
Beschrijvend: Hoe herkennen we positief recht? Hoe zien we recht ontstaan? Het
leidt niet meteen tot gehoorzaamheid
o Reactie op het natuurrechtelijk denken: verhouding recht en moraal
Natuurrecht: recht altijd naast een maatstaf leggen van hoger
natuurrecht, zoals God. Als menselijk recht in strijd is dan recht
ontzeggen omdat het tegen de natuur in gaat.
Gedachtegang natuurrecht werd minder: mensen kunnen zelf natuur verklaren,
daardoor ontstond het rechtspositivisme
o Recht, orde en een rechtvaardige orde
Hoe werkt de verhouding tussen recht en moraal? Het gaan niet alleen om orde,
maar ook om rechtvaardige orde bij het rechtspositivisme.
o Nieuw inzicht: relatie tot de moraal (Radbruch (= een extreme
rechtspositivisten die niet in kon zien dat rechtspositivisme tot extreme
gevallen kon leiden, zoals de holocaust) extreme gevallen)
Spanningsveld tussen rechtsgelijkheid, rechtszekerheid en algemeen
belang
Wanneer kan het recht zijn rechtskracht ontzegd worden?
Waarde niet in balans, moraal tegenstrijdig
Evaluatiecollege week 3 Grondslagen van recht
Thema 3: Recht en moraal
Samenvatting kernbegrippen
De thematiek, thema 1-3: begrip van recht
Sociale orde en relatie recht en moraal
Kernbegrippen Hoofdlijnen
- Recht en regels
- Type rechtsregels (gedragsnorm, subjectief, objectief, formeel, materieel, etc.)
- Functies van recht en rechtssysteem
- Indelingen en onderscheidingen
o Rechtsgebieden en andere onderscheidingen
- Rechtsbronnen en hun onderlinge verhouding
o Wet – jurisprudentie – ongeschreven recht (gewoonterecht en
rechtsbeginselen)
- Het Nederlandse positieve recht
o Positiviteit, gelding en effectiviteit
Theoretisch kader: inzichten uit het rechtspositivisme
Leerstukken uit Achtergronden
- Recht als een stelsel van primaire en secundaire regels
Hoe kunnen we recht identificeren?
- De ontwikkeling van het rechtspositivisme
o Van normatief naar beschrijvend rechtspositivisme
In het recht ligt een morele inhoud
Normatief: wanneer we weten wat recht is, impliceert dat meteen gehoorzaamheid
Beschrijvend: Hoe herkennen we positief recht? Hoe zien we recht ontstaan? Het
leidt niet meteen tot gehoorzaamheid
o Reactie op het natuurrechtelijk denken: verhouding recht en moraal
Natuurrecht: recht altijd naast een maatstaf leggen van hoger
natuurrecht, zoals God. Als menselijk recht in strijd is dan recht
ontzeggen omdat het tegen de natuur in gaat.
Gedachtegang natuurrecht werd minder: mensen kunnen zelf natuur verklaren,
daardoor ontstond het rechtspositivisme
o Recht, orde en een rechtvaardige orde
Hoe werkt de verhouding tussen recht en moraal? Het gaan niet alleen om orde,
maar ook om rechtvaardige orde bij het rechtspositivisme.
o Nieuw inzicht: relatie tot de moraal (Radbruch (= een extreme
rechtspositivisten die niet in kon zien dat rechtspositivisme tot extreme
gevallen kon leiden, zoals de holocaust) extreme gevallen)
Spanningsveld tussen rechtsgelijkheid, rechtszekerheid en algemeen
belang
Wanneer kan het recht zijn rechtskracht ontzegd worden?
Waarde niet in balans, moraal tegenstrijdig
