hoorcolleges psychologie

Hoorcolleges psychologie
Psychologie is de objectieve studie van de menselijke geest.
• De wetenschap van gedrag, mentale processen en functies van het brein.
• Uit het Grieks: psyche = geest en ologie= gebied van studie
• Dus letterlijk studie van de geest maar ook studie van gedrag

Verschil sociologisch vs. Psychologisch perspectief
bijv. Verkrachting/ moord.
Psychologie: wat zijn kenmerken van slachtoffers/daders. Welke omstandigheden leiden tot
zedendelicten (meer om individu dan de sociale relaties en groeperingen daaromheen zoals
bij sociologie)

Relevantie criminologie
• Verklaren van gedrag
• De rechtszaal
• Percepties/emoties

Perspectieven/stromingen toepasbaar op de criminologie
• Biologische psychologie
• Evolutionaire psychologie
• Cognitieve psychologie
• Sociale psychologie
• Ontwikkelingspsychologie
• Klinische psychologie
• Persoonlijkheidspsychologie

Historie
• Wilhelm Wundt als grondlegger (meten van reactietijd) > eerste echte
gedocumenteerde experiment
• Grondleggers kwamen uit verschillende disciplines.

Relevante centrale dilemma’s in de psychologie
• Vrije wil vs. Determinisme
o Hard determinisme, hard interdeterminisme, compatibilisme, libertarianisme
• Nature vs. Nurture
• Crimineel gedrag: Normaal vs. Pathologisch

,Hoorcollege 1B.1
Sociale Psychologie: de invloed van onze sociale en fysieke omgeving op ons gedrag, onze
gevoelens en onze gedachten

Verschillende aspecten
 Sociale invloed: hoe wordt ons gedrag beïnvloed door de omgeving? (probleem 1)
 Sociale cognities: Hoe interpreteren we onze omgeving en hoe beïnvloedt dit ons
gedrag?
 Aantrekkelijkheid en relaties met anderen: waarom mogen we sommige mensen wel
en anderen niet?

Sociale cognities
Inattentional blindness
als je je focust op 1 ding mis je vaak andere belangrijke dingen. Je kunt niet overal tegelijk
aandacht voor hebben.
 Aandacht
 (inschatten van) Belangrijkheid
 Efficiëntie

Percepties van anderen
Mentale processen die we gebruiken om een oordeel te vellen over anderen
1. Jouw percepties van anderen beïnvloeden jouw gedrag
2. Doel bepaalt de hoeveelheid & soort informatie
3. Sociale normen bepalen verwachtingen
4. Zelfbeeld bepaalt percepties van anderen en je gedrag

Een ander proces hierbij is sociale categorisatie:
Op basis van fysieke aantrekkelijkheid & impliciete persoonlijkheidstheorie (een netwerk van
aannames die wij maken over mensen ten aanzien van de relatie tussen verschillende
eigenschappen en gedrag)

vooroordelen en stereotypering
 ingroup (positiever) vs outgroup (negatiever)
 ultieme attributiefout
 vooroordelen (emotioneel) > stereotypering (cognitief) > discriminatie (gedrag)

relevantie voor de Criminologie (wermink et al.)
 Verschillen in de straftoemeting op basis van uiterlijke kenmerken
o Wel/niet-Nederlands uiterlijk
o Wel/niet beheersing Nederlandse taal
o Gender
 Fouten in strafrechtelijk onderzoek (bijv. killer clown)

, Aantrekkelijkheid
Wat bepaalt dat?: proximiteit, fysieke aantrekkelijkheid & gelijkenis

1. Proximiteit & mere exposure effect
Bekendheidsprincipe: Herhaalde blootstelling = toename in aantrekkelijkheid bij toename in
presentatie persoon of bijv muzieknummer.
Online dating gooit wat (positieve) roet in het eten

2. fysieke aantrekkelijkheid
Dit beïnvloedt:
 Aantrekkingskracht
 Eerste indrukken
 Frequentie van daten
 Populariteit
 Succes (in carrière)

3. Gelijkenis
Birds of a feather flock together/ Opposites attrack > dit klopt over het algemeen niet.
In het echt is het zo dat mensen naar gelijkenissen zoeken en dat tegenpolen elkaar
afstoten.

Redenen voor succes
Waarom blijven mensen bij elkaar? Succesvolle ingredienten (onder andere):
 Redelijkheid & billijkheid
 Openheid > Zelfonthulling
 Overeenstemming
 Communicatie

Redenen voor mislukking
 Radio positieve vs. Negatieve interacties
 Ontrouw > jaloezie

Relevantie voor criminologie
Ongezonde relaties kunnen de oorzaak van veel conflicten en dus ook criminaliteit zijn, o.a.:
Geweldsdelicten

Geweld in relaties
 + 84.000 incidenten van huiselijk geweld, per jaar in Nederland
 Iedere maand sterft er iemand in NL aan huiselijk geweld, 66.000 vrouwen/jaar
‘worldwide’
 Meest serieuze vorm van huiselijk geweldsuiting = moord > wordt vaak mee gedreigd
maar kan gerealiseerd worden als partner de relatie beëindigt