Plan van Aanpak
Patiëntenvoorlichting – een informatie vergarend gesprek.
Theoretisch kader
Voorlichting geven gebeurd regelmatig in het verpleegkundige werkveld. Het zorgt ervoor dat de
patiënt meer kennis krijgt over een gezondheidsprobleem zodat hij hier makkelijker mee kan
omgaan. De situatie wordt zo duidelijker en er worden (eventueel onnodige) angsten in kaart
gebracht en zelfs verminderd. Door deze duidelijkheid en kennis weten de patiënten ook beter wat
er gaat gebeuren, hoe ze hiermee om kunnen gaan en wat ze eventueel zelf kunnen doen
(Patiëntenvoorlichting voor verpleegkundigen, 2020).
Bij complicaties van een ziekte, nieuwe (nog niet bekende) ziekten of voor een operatie kun je
bijvoorbeeld voorlichting geven aan een zorgvrager.
Voorlichting geef je bij verschillende zorgsituaties die kortdurend of langdurend kunnen zijn. Bij
kortdurend kun je dan denken aan een gesprek waar informatie gegeven wordt over een operatie die
je binnenkort hebt. Langdurend is bijvoorbeeld bij een nierinsufficiëntie een gesprek over het
consumeren van zout.
In een goed voorlichtingsgesprek heb je 6 stappen die erg belangrijk zijn:
1. Openstaan
2. Begrijpen
3. Willen
4. Kunnen
5. Doen
6. Blijven doen
Wanneer de zorgvrager bijvoorbeeld openstaat voor de informatie die hij krijgt, onthoudt hij het
beter en is de kans dat hij iets gaat doen met de vergaarde informatie groter (Patiëntenvoorlichting
voor verpleegkundigen, 2020).
De 5 B’s.
1. Belangrijk: Wat zijn de belangrijkste punten die je met de zorgvrager gaat bespreken. Je kunt
hierbij nagaan wat hij er al van weet en hier ook op inspelen en rekening mee houden.
2. Bruikbaar: Zorg dat de informatie die je geeft te gebruiken is voor de zorgvrager. Dit moet
duidelijk zijn.
3. Begrijpelijk: Gebruik een begrijpelijk taalgebruik voor de zorgvrager. Voor iedere zorgvrager
is dit anders. De ene vind het fijn om beeldende informatie te zien, de ander is content met
moeilijkere termen.
4. Boeiend: Zorg ervoor dat je de informatie overbrengt op een interessante manier. Je kunt
bijvoorbeeld een folder, tekening of product meenemen.
, 5. Beklijvend: De informatie die je vertelt moet ook blijven hangen. Om hiervoor te zorgen kun
je de informatie boeiend vertellen (zie punt 4) en tussendoor blijven samenvatten. Je kunt
ook nagaan of de patiënt de informatie begrijpt in eigen woorden.
Kale plan van aanpak:
1. Inleiding:
- Naam van zorgvrager checken
- Jezelf voorstellen
- Interesse tonen in de emotionele toestand van de zorgvrager
- Aanleiding van het gesprek bespreken
- Nagaan wat de verwachtingen van het gesprek zijn volgens de zorgvrager
- Verwachtingen van de zorgvrager herhalen
- Doel opstellen voor het gesprek
- Aangeven hoelang je de tijd hebt voor dit gesprek
2. Kern:
- Nagaan wat de zorgvrager al weet van het onderwerp
- De eerste 2 B’s: belangrijk en bruikbaar
- De derde B: begrijpelijk
- De vierde B: betrouwbare informatie geven
- De vijfde B: informatie beklijft
- Nagaan of de zorgvrager de informatie begrepen heeft (Teach back methode)
- Belangrijkste informatie benadrukken
- Gevoelsreflectie toepassen
- Herhalen van de tot nu toe vertelde informatie; tussentijds samenvatten
- Doorvragen
- Stiltes laten vallen
3. Slot
- Eindsamenvatting maken
- Controleren van de samenvatting
- Vragen of de zorgvrager nog vragen heeft
- Controleren of het doel is bereikt
- Afspraak maken over de volgende stappen
- Vragen of een vervolgafspraak nodig is
- Bedanken voor het gesprek
- Afscheid nemen
Patiëntenvoorlichting – een informatie vergarend gesprek.
Theoretisch kader
Voorlichting geven gebeurd regelmatig in het verpleegkundige werkveld. Het zorgt ervoor dat de
patiënt meer kennis krijgt over een gezondheidsprobleem zodat hij hier makkelijker mee kan
omgaan. De situatie wordt zo duidelijker en er worden (eventueel onnodige) angsten in kaart
gebracht en zelfs verminderd. Door deze duidelijkheid en kennis weten de patiënten ook beter wat
er gaat gebeuren, hoe ze hiermee om kunnen gaan en wat ze eventueel zelf kunnen doen
(Patiëntenvoorlichting voor verpleegkundigen, 2020).
Bij complicaties van een ziekte, nieuwe (nog niet bekende) ziekten of voor een operatie kun je
bijvoorbeeld voorlichting geven aan een zorgvrager.
Voorlichting geef je bij verschillende zorgsituaties die kortdurend of langdurend kunnen zijn. Bij
kortdurend kun je dan denken aan een gesprek waar informatie gegeven wordt over een operatie die
je binnenkort hebt. Langdurend is bijvoorbeeld bij een nierinsufficiëntie een gesprek over het
consumeren van zout.
In een goed voorlichtingsgesprek heb je 6 stappen die erg belangrijk zijn:
1. Openstaan
2. Begrijpen
3. Willen
4. Kunnen
5. Doen
6. Blijven doen
Wanneer de zorgvrager bijvoorbeeld openstaat voor de informatie die hij krijgt, onthoudt hij het
beter en is de kans dat hij iets gaat doen met de vergaarde informatie groter (Patiëntenvoorlichting
voor verpleegkundigen, 2020).
De 5 B’s.
1. Belangrijk: Wat zijn de belangrijkste punten die je met de zorgvrager gaat bespreken. Je kunt
hierbij nagaan wat hij er al van weet en hier ook op inspelen en rekening mee houden.
2. Bruikbaar: Zorg dat de informatie die je geeft te gebruiken is voor de zorgvrager. Dit moet
duidelijk zijn.
3. Begrijpelijk: Gebruik een begrijpelijk taalgebruik voor de zorgvrager. Voor iedere zorgvrager
is dit anders. De ene vind het fijn om beeldende informatie te zien, de ander is content met
moeilijkere termen.
4. Boeiend: Zorg ervoor dat je de informatie overbrengt op een interessante manier. Je kunt
bijvoorbeeld een folder, tekening of product meenemen.
, 5. Beklijvend: De informatie die je vertelt moet ook blijven hangen. Om hiervoor te zorgen kun
je de informatie boeiend vertellen (zie punt 4) en tussendoor blijven samenvatten. Je kunt
ook nagaan of de patiënt de informatie begrijpt in eigen woorden.
Kale plan van aanpak:
1. Inleiding:
- Naam van zorgvrager checken
- Jezelf voorstellen
- Interesse tonen in de emotionele toestand van de zorgvrager
- Aanleiding van het gesprek bespreken
- Nagaan wat de verwachtingen van het gesprek zijn volgens de zorgvrager
- Verwachtingen van de zorgvrager herhalen
- Doel opstellen voor het gesprek
- Aangeven hoelang je de tijd hebt voor dit gesprek
2. Kern:
- Nagaan wat de zorgvrager al weet van het onderwerp
- De eerste 2 B’s: belangrijk en bruikbaar
- De derde B: begrijpelijk
- De vierde B: betrouwbare informatie geven
- De vijfde B: informatie beklijft
- Nagaan of de zorgvrager de informatie begrepen heeft (Teach back methode)
- Belangrijkste informatie benadrukken
- Gevoelsreflectie toepassen
- Herhalen van de tot nu toe vertelde informatie; tussentijds samenvatten
- Doorvragen
- Stiltes laten vallen
3. Slot
- Eindsamenvatting maken
- Controleren van de samenvatting
- Vragen of de zorgvrager nog vragen heeft
- Controleren of het doel is bereikt
- Afspraak maken over de volgende stappen
- Vragen of een vervolgafspraak nodig is
- Bedanken voor het gesprek
- Afscheid nemen
