Samenvatting Klinische
Neuropsychologie (Boek: Klinische
neuropsychologie - Roy Kessels et al., 2022)
studie Psychologie bachelor vak
,Overzicht:
Dit is de definitieve versie van de samenvatting!
Dit is een samenvatting van het boek Klinische Neuropsychologie van Roy Kessels et al., (de nieuwe
versie uit 2022!) Er wordt een samenvatting gegeven van de hoofdstukken die van belang zijn voor
het tentamen van klinische neuropsychologie vanaf het jaar 2023 voor de opleiding Psychologie
(UU). Het eerste deel van de samenvatting bestaat uit de deeltoets met de daarbij behorende
hoofdstukken. Daarnaast bestaat het tweede deel uit de eindtoets. Het onderdeel van de eindtoets
heeft alle onderdelen die nog geleerd moeten worden bovenop het deel van de deeltoets.
Succes met studeren!
Inhoudsopgave
Deeltoets................................................................................................................................................3
Hoofdstuk 1 – Wat is klinische neuropsychologie?.................................................................................3
Hoofdstuk 2 – Neuropsychologie: de wetenschappelijke methoden.....................................................6
Hoofdstuk 3 – Neuropsychologie in de praktijk......................................................................................8
Hoofdstuk 4 – Beeldvorming van de hersenen.....................................................................................10
Hoofdstuk 5 – Plasticiteit, herstel en neuropsychologische revalidatie................................................13
Hoofdstuk 6 – Waarneming..................................................................................................................16
Hoofdstuk 7 – Geheugen......................................................................................................................21
Hoofdstuk 8 – Taal en spraak...............................................................................................................24
Hoofdstuk 9 – Aandacht en executief functioneren.............................................................................28
Hoofdstuk 10 – Emotie en sociale cognitie...........................................................................................32
Hoofdstuk 11 – Motoriek en actie........................................................................................................36
Hoofdstuk 12 – Intelligentie.................................................................................................................39
Eindtoets..............................................................................................................................................43
Hoofdstuk 14 – Traumatisch hersenletsel............................................................................................43
Hoofdstuk 15 – Epilepsie......................................................................................................................46
Hoofdstuk 19 – De ziekte van Alzheimer..............................................................................................50
Hoofdstuk 20 – Spectrum frontotemporale dementie (FTD)................................................................54
Hoofdstuk 21 – Het Parkinsonspectrum...............................................................................................56
Hoofdstuk 22 – Ziekte van Huntington.................................................................................................60
Hoofdstuk 13 – Vasculaire cognitieve stoornissen...............................................................................62
Hoofdstuk 18 – Alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen...............................................................66
Hoofdstuk 23 – Multiple sclerose.........................................................................................................69
Hoofdstuk 16 – Hersentumoren...........................................................................................................72
2
, Deeltoets
Hoofdstuk 1 – Wat is klinische neuropsychologie?
Neuropsychologie is de wetenschap die gaat over gedrag en de werking in de hersenen. Dit gaat dus
over zowel acties als innerlijke processen die binnen een persoon spelen (cognitie en emotie).
Cognitie (denkvermogen) is nuttig om informatie uit de buitenwereld te begrijpen. Een klinisch
neuropsycholoog (knp) bestudeert de cognitieve functies door middel van onderzoek bij mensen met
hersenziektes, -schades en of stoornissen. Ook kunnen mensen last krijgen van schade aan het brein
door oorzaken die buiten de hersenen opkomen, denk bijvoorbeeld aan HIV, diabetes mellitus of
zelfs een infectie.
We bespreken in dit hoofdstuk kort het vakgebied van een knp a.d.h.v. 2 ontwikkelingen:
Klinische neuropsychologie in historisch perspectief
Moderne klinische neuropsychologie (na WOII)
Klinische neuropsychologie in historisch perspectief
Hippocrates erkende dat de hersenen een rol speelden met het cognitieve vermogen, dit
was zeer controversieel in die tijd gezien de geaccepteerde redenen voor de dagelijkse gang
van zaken, evenementen en menselijk bestaan de gevolgen waren van het werk van goden
en demonen.
Aristoteles beweerde dat de ‘zetel van de ziel’ zich in het hart bevond. Herophilus (ook een
oude Griek) deed onderzoek naar hersenen bij overleden mensen en ontdekte de ventrikels
en claimt dat dit te maken had met het geheugen. Hij noemde dit: cellen (hieruit ontstond de
celtheorie/ventrikelleer).
René Decartes verandert deze visie: hij begint het duale systeem binnen de mens: mensen
hebben zowel een geest als een lichaam (deze worden onderscheiden van elkaar).
Lokalisatie en functiedifferentiatie
Franz Joseph Gall had bedacht dat een mens verschillende mentale functies bezit en dat ze
terug te voeren zijn op specifieke delen van de hersenen (functiedifferentiatie en lokalisatie).
Gall had bedacht dat verschillende knobbels op de hersenen bepaalde betekenissen hadden
(denk bijvoorbeeld aan de wiskundeknobbel).
Paul Broca Verdere ontdekkingen werden gedaan m.b.t. lokalisatie van de verschillende
menselijke cognitieve functies op de hersenen: de arts Paul Broca ontving een patiënt die
bijna geen vermogen meer had om te kunnen praten. Uit post-mortemonderzoek bleek dat
de patiënt schade had aan de linker frontaalkwab: Broca’s gebied – voor spraak productie.
Wernicke’s gebied (linker temporaalkwab) is het onderdeel in de hersenen dat gaat over
spraakbegrip. Wernicke stelde dat de hersengebieden op bepaalde wijze met elkaar
verbonden zijn en dat deze verbindingen ook tot stoornissen kunnen leiden.
Ontwikkeling van de experimentele psychologie
Wilhelm Wundt begon met psychologische testen die cognitieve functies meten
(gedachten/aandacht/bewustzijn/etc.).
3
Neuropsychologie (Boek: Klinische
neuropsychologie - Roy Kessels et al., 2022)
studie Psychologie bachelor vak
,Overzicht:
Dit is de definitieve versie van de samenvatting!
Dit is een samenvatting van het boek Klinische Neuropsychologie van Roy Kessels et al., (de nieuwe
versie uit 2022!) Er wordt een samenvatting gegeven van de hoofdstukken die van belang zijn voor
het tentamen van klinische neuropsychologie vanaf het jaar 2023 voor de opleiding Psychologie
(UU). Het eerste deel van de samenvatting bestaat uit de deeltoets met de daarbij behorende
hoofdstukken. Daarnaast bestaat het tweede deel uit de eindtoets. Het onderdeel van de eindtoets
heeft alle onderdelen die nog geleerd moeten worden bovenop het deel van de deeltoets.
Succes met studeren!
Inhoudsopgave
Deeltoets................................................................................................................................................3
Hoofdstuk 1 – Wat is klinische neuropsychologie?.................................................................................3
Hoofdstuk 2 – Neuropsychologie: de wetenschappelijke methoden.....................................................6
Hoofdstuk 3 – Neuropsychologie in de praktijk......................................................................................8
Hoofdstuk 4 – Beeldvorming van de hersenen.....................................................................................10
Hoofdstuk 5 – Plasticiteit, herstel en neuropsychologische revalidatie................................................13
Hoofdstuk 6 – Waarneming..................................................................................................................16
Hoofdstuk 7 – Geheugen......................................................................................................................21
Hoofdstuk 8 – Taal en spraak...............................................................................................................24
Hoofdstuk 9 – Aandacht en executief functioneren.............................................................................28
Hoofdstuk 10 – Emotie en sociale cognitie...........................................................................................32
Hoofdstuk 11 – Motoriek en actie........................................................................................................36
Hoofdstuk 12 – Intelligentie.................................................................................................................39
Eindtoets..............................................................................................................................................43
Hoofdstuk 14 – Traumatisch hersenletsel............................................................................................43
Hoofdstuk 15 – Epilepsie......................................................................................................................46
Hoofdstuk 19 – De ziekte van Alzheimer..............................................................................................50
Hoofdstuk 20 – Spectrum frontotemporale dementie (FTD)................................................................54
Hoofdstuk 21 – Het Parkinsonspectrum...............................................................................................56
Hoofdstuk 22 – Ziekte van Huntington.................................................................................................60
Hoofdstuk 13 – Vasculaire cognitieve stoornissen...............................................................................62
Hoofdstuk 18 – Alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen...............................................................66
Hoofdstuk 23 – Multiple sclerose.........................................................................................................69
Hoofdstuk 16 – Hersentumoren...........................................................................................................72
2
, Deeltoets
Hoofdstuk 1 – Wat is klinische neuropsychologie?
Neuropsychologie is de wetenschap die gaat over gedrag en de werking in de hersenen. Dit gaat dus
over zowel acties als innerlijke processen die binnen een persoon spelen (cognitie en emotie).
Cognitie (denkvermogen) is nuttig om informatie uit de buitenwereld te begrijpen. Een klinisch
neuropsycholoog (knp) bestudeert de cognitieve functies door middel van onderzoek bij mensen met
hersenziektes, -schades en of stoornissen. Ook kunnen mensen last krijgen van schade aan het brein
door oorzaken die buiten de hersenen opkomen, denk bijvoorbeeld aan HIV, diabetes mellitus of
zelfs een infectie.
We bespreken in dit hoofdstuk kort het vakgebied van een knp a.d.h.v. 2 ontwikkelingen:
Klinische neuropsychologie in historisch perspectief
Moderne klinische neuropsychologie (na WOII)
Klinische neuropsychologie in historisch perspectief
Hippocrates erkende dat de hersenen een rol speelden met het cognitieve vermogen, dit
was zeer controversieel in die tijd gezien de geaccepteerde redenen voor de dagelijkse gang
van zaken, evenementen en menselijk bestaan de gevolgen waren van het werk van goden
en demonen.
Aristoteles beweerde dat de ‘zetel van de ziel’ zich in het hart bevond. Herophilus (ook een
oude Griek) deed onderzoek naar hersenen bij overleden mensen en ontdekte de ventrikels
en claimt dat dit te maken had met het geheugen. Hij noemde dit: cellen (hieruit ontstond de
celtheorie/ventrikelleer).
René Decartes verandert deze visie: hij begint het duale systeem binnen de mens: mensen
hebben zowel een geest als een lichaam (deze worden onderscheiden van elkaar).
Lokalisatie en functiedifferentiatie
Franz Joseph Gall had bedacht dat een mens verschillende mentale functies bezit en dat ze
terug te voeren zijn op specifieke delen van de hersenen (functiedifferentiatie en lokalisatie).
Gall had bedacht dat verschillende knobbels op de hersenen bepaalde betekenissen hadden
(denk bijvoorbeeld aan de wiskundeknobbel).
Paul Broca Verdere ontdekkingen werden gedaan m.b.t. lokalisatie van de verschillende
menselijke cognitieve functies op de hersenen: de arts Paul Broca ontving een patiënt die
bijna geen vermogen meer had om te kunnen praten. Uit post-mortemonderzoek bleek dat
de patiënt schade had aan de linker frontaalkwab: Broca’s gebied – voor spraak productie.
Wernicke’s gebied (linker temporaalkwab) is het onderdeel in de hersenen dat gaat over
spraakbegrip. Wernicke stelde dat de hersengebieden op bepaalde wijze met elkaar
verbonden zijn en dat deze verbindingen ook tot stoornissen kunnen leiden.
Ontwikkeling van de experimentele psychologie
Wilhelm Wundt begon met psychologische testen die cognitieve functies meten
(gedachten/aandacht/bewustzijn/etc.).
3
