HBO-V
4-6
Verpleegkundig leiderschap
Naam: Tom Immers
Opleiding: B Verpleegkunde
Studentnummer:
Mail:
Groepscode:
Cursuscode: GVE-4.PL4-17
Praktijkleren: 4
Afdeling:
Examinator:
Mentor:
Inleverdatum: 13-01-2023
Aantal woorden: 4393/4500
,Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................3
1. Voorbereiding op leiderschap............................................................................................................3
1.1 Betekenis verpleegkundig leiderschap.........................................................................................3
1.2 Leiderschap op microniveau.........................................................................................................4
1.3 Leiderschap op mesoniveau.........................................................................................................4
1.4 Leiderschap op macroniveau........................................................................................................5
1.5 Concrete voorbeelden uit de praktijk...........................................................................................5
2. Onderzoeken van leiderschap............................................................................................................7
2.1 Thema leiderschap.......................................................................................................................7
2.2 Onderbouwing..............................................................................................................................8
2.3 Schematisch overzicht stakeholders.............................................................................................8
2.4 Geschaduwde.............................................................................................................................10
2.5 Gestelde vragen..........................................................................................................................10
2.6 Conclusie en verbindingen..........................................................................................................11
2.6.1 Geschaduwde......................................................................................................................11
2.6.2 Eigen ervaring......................................................................................................................11
2.6.3 Opgedane kennis.................................................................................................................11
2.6.4 Conclusie..............................................................................................................................11
2.7 Reflectie......................................................................................................................................12
2.8 Ontwikkelpunten........................................................................................................................12
2.9 Sterke punten.............................................................................................................................12
Literatuurlijst........................................................................................................................................13
Bijlage 1 Feedback op de opdracht.......................................................................................................15
Bijlage 2 Feedback stakeholder............................................................................................................16
Bijlage 3 Presentatie leiderschap..........................................................................................................17
Bijlage Interprofessioneel klinisch redeneren......................................................................................23
Beoordeling HU....................................................................................................................................24
2
, Voorwoord
De opdracht ‘verpleegkundig leiderschap’ is een opdracht welke onderdeel is van praktijkleren vier.
Het is één van de twee opdrachten welke wordt opgenomen in het portfolio. Door middel van het
maken van de opdracht ontstaat een beeld over-, en een persoonlijke visie op het onderwerp
verpleegkundig leiderschap en wordt de CanMEDS-rol organisator verder ontwikkeld. Ook wordt
verpleegkundig leiderschap in de praktijk onderzocht, hiervoor werd het senior unithoofd van de
afdeling geschaduwd. De opdracht omvat drie onderdelen; voorbereiding op leiderschap,
onderzoeken van leiderschap en het presenteren over leiderschap.
1. Voorbereiding op leiderschap
1.1 Betekenis verpleegkundig leiderschap
Vermeulen et al. (2020) omschrijven in het eerste hoofdstuk dat verpleegkundig leiderschap wordt
gevormd door het kunnen combineren van verschillende eigenschappen. Als vertrekpunt wordt het
bewustzijn over het effect van je eigen professionele rol benoemd. Martini et al. (2022) benoemen
echter dat het uitdragen van verpleegkundig leiderschap een gezamenlijk belang is en niet kan
worden toegeschreven aan een individu of los kan worden gezien van de context waarin het zich
afspeelt. Tevens geven zij aan dat verpleegkundigen niet precies weten wat leiderschap is en hoe dit
kan worden toegepast in de dagelijkse praktijk. Het tonen van leiderschap is voor verpleegkundigen
uitdagend, omdat zij te maken hebben met veel verschillende mensen in wisselende samenstellingen
(Martini et al., 2022). Lee et al. (2021) associëren dat de volgende factoren van invloed zijn op het
uitdragen van verpleegkundig leiderschap; ervaring en opleiding, eigenschappen en kenmerken van
individuen, relatie met het werk, rol in de praktijksetting en de organisatorische context van de
instelling.
In de literatuur wordt verpleegkundig leiderschap vaak omschreven als onduidelijk of complex
(Martini et al., 2022; Vermeulen et al., 2022). Persoonlijk ben ik van mening dat het toepassen of
uitdragen van verpleegkundig leiderschap nog in een beginstadium verkeert en in de komende jaren
steeds meer zal worden uitgedragen. Landelijke initiatieven als ‘actieplan zeggenschap’ of de
opkomst van de verpleegkundige adviesraad (VAR) zijn hier enkele voorbeelden van
(Beroepsvereniging van professionals in sociaal werk & Verpleegkundigen & Verzorgenden
Nederland, 2022; Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland, z.d.). Voor mij persoonlijk begint
leiderschap met de bewustwording van eigen krachten en zwaktes en weten hoe deze toe te passen
in het onderlinge contact met de ander. Daarnaast is het belangrijk om je te oriënteren in de
organisatiestructuur, de visie van de organisatie, te netweken en er achter te komen wat jouw cirkel
van invloed is. Vermeulen et al. (2020) benoemen dan ook in het eerste hoofdstuk dat
verpleegkundig leiderschap een cruciale rol speelt in de gehele zorgorganisatie. Door bewustwording
te creëren op zowel het gebied van organisatiestructuur als in de persoonlijke eigenschappen,
worden de competenties van een leider en het uitdragen van leiderschap gecombineerd (Martini et
al., 2022). Leiderschap wordt zichtbaar wanneer je een rolmodel of inspirator bent voor je
beroepsgroep (Vermeulen et al., 2022, Hoofdstuk 1). Persoonlijk ben ik van mening dat ik momenteel
binnen het verpleegkundig team voldoende leiderschapskwaliteiten vertoon. Ik kijk kritisch naar het
gehele zorgproces, maar ook ben ik mij bewust van het netwerk binnen mijn cirkel van invloed. Ik
probeer hiermee anderen te inspireren om gezamenlijk de kwaliteit van zorg te verbeteren.
Een goede leider is voor mij een inspiratiebron, heeft een open persoonlijkheid, is goed bereikbaar
en is instaat om zowel het eigen functioneren als het functioneren van een ander kritisch te
beoordelen. Een gedreven leider welke voornamelijk de ‘inspirerende’ beïnvloedingstactiek van Yukl
3
4-6
Verpleegkundig leiderschap
Naam: Tom Immers
Opleiding: B Verpleegkunde
Studentnummer:
Mail:
Groepscode:
Cursuscode: GVE-4.PL4-17
Praktijkleren: 4
Afdeling:
Examinator:
Mentor:
Inleverdatum: 13-01-2023
Aantal woorden: 4393/4500
,Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................3
1. Voorbereiding op leiderschap............................................................................................................3
1.1 Betekenis verpleegkundig leiderschap.........................................................................................3
1.2 Leiderschap op microniveau.........................................................................................................4
1.3 Leiderschap op mesoniveau.........................................................................................................4
1.4 Leiderschap op macroniveau........................................................................................................5
1.5 Concrete voorbeelden uit de praktijk...........................................................................................5
2. Onderzoeken van leiderschap............................................................................................................7
2.1 Thema leiderschap.......................................................................................................................7
2.2 Onderbouwing..............................................................................................................................8
2.3 Schematisch overzicht stakeholders.............................................................................................8
2.4 Geschaduwde.............................................................................................................................10
2.5 Gestelde vragen..........................................................................................................................10
2.6 Conclusie en verbindingen..........................................................................................................11
2.6.1 Geschaduwde......................................................................................................................11
2.6.2 Eigen ervaring......................................................................................................................11
2.6.3 Opgedane kennis.................................................................................................................11
2.6.4 Conclusie..............................................................................................................................11
2.7 Reflectie......................................................................................................................................12
2.8 Ontwikkelpunten........................................................................................................................12
2.9 Sterke punten.............................................................................................................................12
Literatuurlijst........................................................................................................................................13
Bijlage 1 Feedback op de opdracht.......................................................................................................15
Bijlage 2 Feedback stakeholder............................................................................................................16
Bijlage 3 Presentatie leiderschap..........................................................................................................17
Bijlage Interprofessioneel klinisch redeneren......................................................................................23
Beoordeling HU....................................................................................................................................24
2
, Voorwoord
De opdracht ‘verpleegkundig leiderschap’ is een opdracht welke onderdeel is van praktijkleren vier.
Het is één van de twee opdrachten welke wordt opgenomen in het portfolio. Door middel van het
maken van de opdracht ontstaat een beeld over-, en een persoonlijke visie op het onderwerp
verpleegkundig leiderschap en wordt de CanMEDS-rol organisator verder ontwikkeld. Ook wordt
verpleegkundig leiderschap in de praktijk onderzocht, hiervoor werd het senior unithoofd van de
afdeling geschaduwd. De opdracht omvat drie onderdelen; voorbereiding op leiderschap,
onderzoeken van leiderschap en het presenteren over leiderschap.
1. Voorbereiding op leiderschap
1.1 Betekenis verpleegkundig leiderschap
Vermeulen et al. (2020) omschrijven in het eerste hoofdstuk dat verpleegkundig leiderschap wordt
gevormd door het kunnen combineren van verschillende eigenschappen. Als vertrekpunt wordt het
bewustzijn over het effect van je eigen professionele rol benoemd. Martini et al. (2022) benoemen
echter dat het uitdragen van verpleegkundig leiderschap een gezamenlijk belang is en niet kan
worden toegeschreven aan een individu of los kan worden gezien van de context waarin het zich
afspeelt. Tevens geven zij aan dat verpleegkundigen niet precies weten wat leiderschap is en hoe dit
kan worden toegepast in de dagelijkse praktijk. Het tonen van leiderschap is voor verpleegkundigen
uitdagend, omdat zij te maken hebben met veel verschillende mensen in wisselende samenstellingen
(Martini et al., 2022). Lee et al. (2021) associëren dat de volgende factoren van invloed zijn op het
uitdragen van verpleegkundig leiderschap; ervaring en opleiding, eigenschappen en kenmerken van
individuen, relatie met het werk, rol in de praktijksetting en de organisatorische context van de
instelling.
In de literatuur wordt verpleegkundig leiderschap vaak omschreven als onduidelijk of complex
(Martini et al., 2022; Vermeulen et al., 2022). Persoonlijk ben ik van mening dat het toepassen of
uitdragen van verpleegkundig leiderschap nog in een beginstadium verkeert en in de komende jaren
steeds meer zal worden uitgedragen. Landelijke initiatieven als ‘actieplan zeggenschap’ of de
opkomst van de verpleegkundige adviesraad (VAR) zijn hier enkele voorbeelden van
(Beroepsvereniging van professionals in sociaal werk & Verpleegkundigen & Verzorgenden
Nederland, 2022; Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland, z.d.). Voor mij persoonlijk begint
leiderschap met de bewustwording van eigen krachten en zwaktes en weten hoe deze toe te passen
in het onderlinge contact met de ander. Daarnaast is het belangrijk om je te oriënteren in de
organisatiestructuur, de visie van de organisatie, te netweken en er achter te komen wat jouw cirkel
van invloed is. Vermeulen et al. (2020) benoemen dan ook in het eerste hoofdstuk dat
verpleegkundig leiderschap een cruciale rol speelt in de gehele zorgorganisatie. Door bewustwording
te creëren op zowel het gebied van organisatiestructuur als in de persoonlijke eigenschappen,
worden de competenties van een leider en het uitdragen van leiderschap gecombineerd (Martini et
al., 2022). Leiderschap wordt zichtbaar wanneer je een rolmodel of inspirator bent voor je
beroepsgroep (Vermeulen et al., 2022, Hoofdstuk 1). Persoonlijk ben ik van mening dat ik momenteel
binnen het verpleegkundig team voldoende leiderschapskwaliteiten vertoon. Ik kijk kritisch naar het
gehele zorgproces, maar ook ben ik mij bewust van het netwerk binnen mijn cirkel van invloed. Ik
probeer hiermee anderen te inspireren om gezamenlijk de kwaliteit van zorg te verbeteren.
Een goede leider is voor mij een inspiratiebron, heeft een open persoonlijkheid, is goed bereikbaar
en is instaat om zowel het eigen functioneren als het functioneren van een ander kritisch te
beoordelen. Een gedreven leider welke voornamelijk de ‘inspirerende’ beïnvloedingstactiek van Yukl
3
