Samenvatting theorie
ouderdomsaandoeningen
BAS 10 semester 3, Hogeschool Leiden
Nina de Rooij
,INHOUDSOPGAVE
1.01HC: trainen bij kwetsbare ouderen ......................................................................................................................... 2
1.02HC: Gerontologie en geriatrie ................................................................................................................................ 9
2.01HC: Therapeutisch proces Parkinson .................................................................................................................. 18
3.01HC: Dementie ....................................................................................................................................................... 21
3.02HC: IPOS, interprofessioneel samenwerken ....................................................................................................... 28
workshop: mensen met dementie ................................................................................................................................. 0
4.01HC: reuma .............................................................................................................................................................. 2
4.02HC: osteoporose .................................................................................................................................................... 6
extra aantekening osteoporose, richtlijn ..................................................................................................................... 11
5.01HC: oncologie ....................................................................................................................................................... 12
,1.01HC: TRAINEN BIJ KWETSBARE OUDEREN
Wat is kwetsbaarheid?
Geen ziekte of aandoening. Het is een toestand die met name voorkomt bij ouderen en die bepaald wordt
door een combinatie van factoren. Kwetsbaarheid wordt vaak toegeschreven aan ouderdom, maar is geen
statisch kenmerk van een leeftijdsgroep. Wel ontwikkelt kwetsbaarheid zich voornamelijk in de late
levensloop. Vele factoren zijn van invloed op ongewenste gezondheidsuitkomsten zoals:
• Beperkingen in activiteit
• Ziekenhuis opname
• Verpleeghuis opname
• Overlijden
• Ontstaat door: kleine verstoringen of veranderingen in de persoonlijke situatie
Vroege literatuur over de oorzaak van kwetsbaarheid:
fysieke factoren
• Met name fysieke factoren verantwoordelijk voor kwetsbaarheid
• Ouderen met beperkingen in activiteiten en Comorbiditeit
Bij iemand die kwetsbaar is, kan er sprake zijn van comorbiditeit en beperkingen
in activiteit, maar dit hoeft niet te lijden tot kwetsbaarheid. De factoren overlappen kwetsbaarheid comorbiditeit
elkaar.
Kwetbaarheid wordt multidimensionaal bepaald
Fysieke factoren:
• Loopsnelheid
• Spierkracht
• Mate van lichamelijke activiteit
• Voedingstoestand
Psychologische factoren:
• Gemoedstoestand (bv. Depressie)
• Cognitieve problematiek
Sociale factoren:
• Sociale contacten
• Demografische factoren zoals leeftijd, geslacht en opleiding
Complexiterende factoren van kwetbaarheid
• Interactie tussen de verschillende factoren
• Er is geen standaard verschijningsvorm waaraan een kwetsbare oudere te herkennen is
• De vele factoren zijn van invloed bij het ontstaan en progressie van kwetsbaarheid, kwetsbaarheid
kan gezien worden als een uiterst complexe toestand
• Belangrijk om in schatten of iemand kwetsbaar is
Kwetsbaarheid en gevolgen van behandelingen
Kwetsbaarheid vergroot de kans op negatieve gezondheidsuitkomsten en beinvloed de uitkomst van
medische behandelingen
Een kwetsbare oudere:
• Zal over het algemeen minder goed op behandeling reageren
• Herstellen vaak minder goed van een operatie
o Leidt tot meer ligdage n, wellicht hebben zij extra zorg nodig voor en na operatie
• Revalidatie verloopt minder voorspoed ig dan bij niet-kwetsbare ouderen
, Kwetsbaarheid is beïnvloedbaar
Het is geen statische toestand, maar juist zeer dynamisch. De mate van kwetsbaarheid kan zowel op korte
als op lange termijn variëren → mate kwetsbaarheid is beïnvloedbaar
Biedt mogelijkheden voor zowel preventie als behandeling
Vijf criteria voor kwetsbaarheid (fried)
• Spierzwakte
• Verminderde loopsnelheid
• Weinig lichamelijke activiteit
• Laag uithoudingsvermogen/ vermoeidheid
• Ongewild gewichtsverlies
Men spreekt van beginnend kwetsbaarheid als aan 2 van deze criteria wordt voldaan. Men spreekt van
kwetsbaarheid als er aan 3 of meer criteria wordt voldaan
Medische behandeling
• Geen standaard medische behandeling
o Wel verbeteren spierkracht
o Beweegprogramma’s met meerdere fitheidseigenschappen
o Actieve lichamelijke leefstijl
• In geval van polyfarmacie, het medicatiebeleid goed onder controle te houden (arts)
• Een toename van calorie-inname om ondervoeding te voorkomen of te herstellen (dietist)
• Denk aan het toedienen van bepaalde hormonen en het gebruik van vitaminen en/of eiwitrijke
voeding om de afname van spiermassa en spierkracht te beïnvloeden (arts)
(Laatste drie interventies zijn weinig onderzocht)
Beweegrichtlijnen: NNGB
Bij mensen die niet actief zijn: alles is
beter als niets, dus maakt niet uit hoe
intensief
Ouderen in een instelling: elke dag 15-
30 min matig intensief bewegen
verspreid over de dag. Rekening
houdend met individuele mogelijkheden
en wensen
ACSM:
• Geen beweging: 0
• Matig intensief: 5-6
• Zeer intensieve inspanning: 7-8
• Maximale inspanning: 10
Bij ouderen→ intensiteit aanpassen bij
verbetering en verslechtering
ouderdomsaandoeningen
BAS 10 semester 3, Hogeschool Leiden
Nina de Rooij
,INHOUDSOPGAVE
1.01HC: trainen bij kwetsbare ouderen ......................................................................................................................... 2
1.02HC: Gerontologie en geriatrie ................................................................................................................................ 9
2.01HC: Therapeutisch proces Parkinson .................................................................................................................. 18
3.01HC: Dementie ....................................................................................................................................................... 21
3.02HC: IPOS, interprofessioneel samenwerken ....................................................................................................... 28
workshop: mensen met dementie ................................................................................................................................. 0
4.01HC: reuma .............................................................................................................................................................. 2
4.02HC: osteoporose .................................................................................................................................................... 6
extra aantekening osteoporose, richtlijn ..................................................................................................................... 11
5.01HC: oncologie ....................................................................................................................................................... 12
,1.01HC: TRAINEN BIJ KWETSBARE OUDEREN
Wat is kwetsbaarheid?
Geen ziekte of aandoening. Het is een toestand die met name voorkomt bij ouderen en die bepaald wordt
door een combinatie van factoren. Kwetsbaarheid wordt vaak toegeschreven aan ouderdom, maar is geen
statisch kenmerk van een leeftijdsgroep. Wel ontwikkelt kwetsbaarheid zich voornamelijk in de late
levensloop. Vele factoren zijn van invloed op ongewenste gezondheidsuitkomsten zoals:
• Beperkingen in activiteit
• Ziekenhuis opname
• Verpleeghuis opname
• Overlijden
• Ontstaat door: kleine verstoringen of veranderingen in de persoonlijke situatie
Vroege literatuur over de oorzaak van kwetsbaarheid:
fysieke factoren
• Met name fysieke factoren verantwoordelijk voor kwetsbaarheid
• Ouderen met beperkingen in activiteiten en Comorbiditeit
Bij iemand die kwetsbaar is, kan er sprake zijn van comorbiditeit en beperkingen
in activiteit, maar dit hoeft niet te lijden tot kwetsbaarheid. De factoren overlappen kwetsbaarheid comorbiditeit
elkaar.
Kwetbaarheid wordt multidimensionaal bepaald
Fysieke factoren:
• Loopsnelheid
• Spierkracht
• Mate van lichamelijke activiteit
• Voedingstoestand
Psychologische factoren:
• Gemoedstoestand (bv. Depressie)
• Cognitieve problematiek
Sociale factoren:
• Sociale contacten
• Demografische factoren zoals leeftijd, geslacht en opleiding
Complexiterende factoren van kwetbaarheid
• Interactie tussen de verschillende factoren
• Er is geen standaard verschijningsvorm waaraan een kwetsbare oudere te herkennen is
• De vele factoren zijn van invloed bij het ontstaan en progressie van kwetsbaarheid, kwetsbaarheid
kan gezien worden als een uiterst complexe toestand
• Belangrijk om in schatten of iemand kwetsbaar is
Kwetsbaarheid en gevolgen van behandelingen
Kwetsbaarheid vergroot de kans op negatieve gezondheidsuitkomsten en beinvloed de uitkomst van
medische behandelingen
Een kwetsbare oudere:
• Zal over het algemeen minder goed op behandeling reageren
• Herstellen vaak minder goed van een operatie
o Leidt tot meer ligdage n, wellicht hebben zij extra zorg nodig voor en na operatie
• Revalidatie verloopt minder voorspoed ig dan bij niet-kwetsbare ouderen
, Kwetsbaarheid is beïnvloedbaar
Het is geen statische toestand, maar juist zeer dynamisch. De mate van kwetsbaarheid kan zowel op korte
als op lange termijn variëren → mate kwetsbaarheid is beïnvloedbaar
Biedt mogelijkheden voor zowel preventie als behandeling
Vijf criteria voor kwetsbaarheid (fried)
• Spierzwakte
• Verminderde loopsnelheid
• Weinig lichamelijke activiteit
• Laag uithoudingsvermogen/ vermoeidheid
• Ongewild gewichtsverlies
Men spreekt van beginnend kwetsbaarheid als aan 2 van deze criteria wordt voldaan. Men spreekt van
kwetsbaarheid als er aan 3 of meer criteria wordt voldaan
Medische behandeling
• Geen standaard medische behandeling
o Wel verbeteren spierkracht
o Beweegprogramma’s met meerdere fitheidseigenschappen
o Actieve lichamelijke leefstijl
• In geval van polyfarmacie, het medicatiebeleid goed onder controle te houden (arts)
• Een toename van calorie-inname om ondervoeding te voorkomen of te herstellen (dietist)
• Denk aan het toedienen van bepaalde hormonen en het gebruik van vitaminen en/of eiwitrijke
voeding om de afname van spiermassa en spierkracht te beïnvloeden (arts)
(Laatste drie interventies zijn weinig onderzocht)
Beweegrichtlijnen: NNGB
Bij mensen die niet actief zijn: alles is
beter als niets, dus maakt niet uit hoe
intensief
Ouderen in een instelling: elke dag 15-
30 min matig intensief bewegen
verspreid over de dag. Rekening
houdend met individuele mogelijkheden
en wensen
ACSM:
• Geen beweging: 0
• Matig intensief: 5-6
• Zeer intensieve inspanning: 7-8
• Maximale inspanning: 10
Bij ouderen→ intensiteit aanpassen bij
verbetering en verslechtering
