Deel 1
1.1 Het beroep SJD
sociaal juridische dienstverleners zijn professionals die mensen met vragen of problemen op het
gebied van wet- en regelgeving ondersteunen door met hen uit te zoeken wie er in zijn recht staat of
wat een passende oplossing is. De doelgroep is divers.
Oorsprong: in 1850 kwam aandacht voor de sociale kwestie: groot onderscheid tussen arm en rijk
wat een sociaal vraagstuk werd. SJD komt voort uit de gedachte dat recht toegankelijk gemaakt moet
worden voor niet-bevorderde bevolkingsgroepen en dat mensen die moeilijkheden hebben met
recht en regels begeleid, ondersteund en geadviseerd moeten worden. Vanaf 1850 waren er al
kosteloze spreekuren en dienstverlening van het juridische vlak.
Het is opgericht vanuit 2 beroepsgroepen in 1989: maatschappelijk werkers en juristen. Vanuit het
werkveld, zoals het sociaal raadsliedenwerk, kwam duidelijk de vraag naar een professional die zowel
juridisch als sociaal-agogisch opgeleid was.
Beroepsrollen: het zwaartepunt van de werkzaamheden van een sjd-er liggen meestal bij de
vervulling van één van de rollen:
- belangenbehartiger: komt primair op voor het directe belang van de cliënt, los van de vraag
of er andere belangen in het geding zijn.
- Wetsuitvoerder: probeert de cliënt zo goed mogelijk te helpen binnen de kaders die door de
organisatie of overheid worden opgelegd.
- Wetsuitvoerder in gedwongen kader: de dienstverlening is aan de cliënt opgelegd, als de
cliënt zich niet aan de afspraken houd, kan er een sanctie volgen.
- Toetser: controleert of het werk van de uitvoerder goed is uitgevoerd.
- Handhaver: degene die een cliënt een straf of maatregel oplegt als een cliënt onterecht
gebruikt maakt van een voorziening of een wet overtreed.
- Bemiddelaar: bemiddeld als neutrale derde persoon tussen twee partijen.
- Outreachend werker: schat in dat het verlenen van een dienst wel noodzakelijk is, hoewel de
cliënt (nog) in staat is een eigen hulpvraag te formuleren.
Discretionaire ruimte is de ruimte die professionals hebben om, binnen de wettelijke kaders, hun
eigen inzicht te volgen en zelfstandig te beslissen over het toepassen van bevoegdheden. Om dit
goed te kunnen doen moet de sjd-er verschillende belangen van de cliënt, de organisatie en de
samenleving kunnen zien, daarin een afweging kunnen maken en zijn beslissingen goed kunnen
onderbouwen tegenover de cliënt, de eigen organisatie en de samenleving.
1.2 Samenleving: algemene begrippen
Samenleving: een groepering van mensen die samen leven.
Maatschappij: wanneer de mensen in een samenleving ook samen werken, handelen en instituten
vormen.
Cultuurkenmerken van een samenleving verwijzen naar kenmerken binnen de cultuur: het geheel aan
waarden, normen, attitudes en algemeen aanvaard gedrag dat iedereen als lid van een samenleving
leert en doorgeeft door middel van leerprocessen. socialisatie. 2 vormen:
- Binnen primaire socialisatie leert iemand hoe het werkt in de wereld om zich heen. Dit
gebeurd wanneer een kind wordt opgevoed door zijn ouders en in contact komt met andere.
, - Bij secundaire socialisatie leren mensen over wat niet hoort binnen een formele groepering
zoals werk of beroep.
Waarden zijn fundamentele ideeën over wat belangrijk is, zoals respect en eerlijkheid. Normen zijn
de concrete gedragsregels die volgens een groepering bij de waarden horen. Een attitude is een
houding ten opzichte van iets of iemand. Algemeen aanvaard gedrag is het gedrag wat vastgesteld is
in routine, gewoonten, tradities en rituelen. (bijv manier van groeten/afscheid nemen).
Verschillende visies hoe je kan kijken naar cultuurverschillen:
- Cultuur relativistische visie: gaat ervanuit dat elke groepering zijn eigen waarden, normen en
gebruiken heeft en mag hebben.
- Universalisme: gaat ervan uit dat er sommige waarden en normen voor iedereen gelden. In
deze visie zijn er dus belangrijke, fundamentele waarden die belangrijker zijn dan andere
waarden. Vb: Universele verklaring van de rechten van de mens (UVRM)
- Pluralisme: gaat ervan uit dat mensen onderdeel zijn van verschillende groepen en
waardesystemen. Deze visie gaat uit van het individu met een meervoudige identiteit,
waarbij iemand zich ontwikkeld in de relatie tot de mensen om hem heen.
Culturen vergelijken: dimensie van Hofstede: 6 cultuurdimensies
1. Grote of kleine machtsafstand: dit gaat over de mate waarin een cultuurongelijkheid of
hiërarchie geaccepteerd word.
2. Individualisme of collectivisme hierbij gaat het om het belang van de verantwoordelijkheid en
zelfontplooiing of het belang van de groepering en de wens en bij te willen horen.
3. Masculien of feminiem bij een masculiene samenleving is prestatie erg belangrijk en kennen
mannen en vrouwen duidelijk een eigen rol, bij een feminieme samenleving staat samenwerking
centraal en is er geen rolverwachting op basis van sekte.
4. Hoge of lage onzekerheidsvermijding gaat over tot in hoeverre mensen hun toekomstig
ongeluk proberen te bezweren of verhelpen.
5. Lange of korte termijnoriëntatie in hoeverre word er rekening gehouden met later (lange
termijn) of juist niet (korte termijn).
6. Hedonisme of soberheid in hoeverre mag je genieten en plezier maken zonder dat er wat
tegenover staan (hedonisme) of moet je juist voldoen aan strenge normen (soberheid)
De dimensies van Hall: 3 verschillen tussen culturen:
1. Hoge of lage context: in hoeverre je bij communicatie veel context nodig hebt om iets te
begrijpen (hoog), of dat er kort en expliciet gecommuniceerd word. (laag)
2. Monochroom of polychroon: in hoeverre tijd beleefd word als iets wat gepland kan worden
en op kan gaan (mono) of juist als onbegrensd, vrij te besteden aan verschillende doelen
(poly)
3. Relatie tot fysieke ruimte: in hoeverre het gebruikelijk is om dicht bij andere te staan en
elkaar aan te raken.
Nederland veranderd. In Grote steden bestaat meer dan de helft van de mensen met een
migratieachtergrond. Ook is verzuiling (mensen gaan voornamelijk om met mensen uit hun eigen
groepering) afgebroken. Superdiversiteit betekend dat de samenleving bestaat uit veel verschillende
op elkaar inspelende culturen.
Je kunt de samenleving ook analyseren aan de hand van structuurkenmerken -> die verwijzen naar de
verschillende posities die mensen of groeperingen in een maatschappij hebben en hoe deze posities
1.1 Het beroep SJD
sociaal juridische dienstverleners zijn professionals die mensen met vragen of problemen op het
gebied van wet- en regelgeving ondersteunen door met hen uit te zoeken wie er in zijn recht staat of
wat een passende oplossing is. De doelgroep is divers.
Oorsprong: in 1850 kwam aandacht voor de sociale kwestie: groot onderscheid tussen arm en rijk
wat een sociaal vraagstuk werd. SJD komt voort uit de gedachte dat recht toegankelijk gemaakt moet
worden voor niet-bevorderde bevolkingsgroepen en dat mensen die moeilijkheden hebben met
recht en regels begeleid, ondersteund en geadviseerd moeten worden. Vanaf 1850 waren er al
kosteloze spreekuren en dienstverlening van het juridische vlak.
Het is opgericht vanuit 2 beroepsgroepen in 1989: maatschappelijk werkers en juristen. Vanuit het
werkveld, zoals het sociaal raadsliedenwerk, kwam duidelijk de vraag naar een professional die zowel
juridisch als sociaal-agogisch opgeleid was.
Beroepsrollen: het zwaartepunt van de werkzaamheden van een sjd-er liggen meestal bij de
vervulling van één van de rollen:
- belangenbehartiger: komt primair op voor het directe belang van de cliënt, los van de vraag
of er andere belangen in het geding zijn.
- Wetsuitvoerder: probeert de cliënt zo goed mogelijk te helpen binnen de kaders die door de
organisatie of overheid worden opgelegd.
- Wetsuitvoerder in gedwongen kader: de dienstverlening is aan de cliënt opgelegd, als de
cliënt zich niet aan de afspraken houd, kan er een sanctie volgen.
- Toetser: controleert of het werk van de uitvoerder goed is uitgevoerd.
- Handhaver: degene die een cliënt een straf of maatregel oplegt als een cliënt onterecht
gebruikt maakt van een voorziening of een wet overtreed.
- Bemiddelaar: bemiddeld als neutrale derde persoon tussen twee partijen.
- Outreachend werker: schat in dat het verlenen van een dienst wel noodzakelijk is, hoewel de
cliënt (nog) in staat is een eigen hulpvraag te formuleren.
Discretionaire ruimte is de ruimte die professionals hebben om, binnen de wettelijke kaders, hun
eigen inzicht te volgen en zelfstandig te beslissen over het toepassen van bevoegdheden. Om dit
goed te kunnen doen moet de sjd-er verschillende belangen van de cliënt, de organisatie en de
samenleving kunnen zien, daarin een afweging kunnen maken en zijn beslissingen goed kunnen
onderbouwen tegenover de cliënt, de eigen organisatie en de samenleving.
1.2 Samenleving: algemene begrippen
Samenleving: een groepering van mensen die samen leven.
Maatschappij: wanneer de mensen in een samenleving ook samen werken, handelen en instituten
vormen.
Cultuurkenmerken van een samenleving verwijzen naar kenmerken binnen de cultuur: het geheel aan
waarden, normen, attitudes en algemeen aanvaard gedrag dat iedereen als lid van een samenleving
leert en doorgeeft door middel van leerprocessen. socialisatie. 2 vormen:
- Binnen primaire socialisatie leert iemand hoe het werkt in de wereld om zich heen. Dit
gebeurd wanneer een kind wordt opgevoed door zijn ouders en in contact komt met andere.
, - Bij secundaire socialisatie leren mensen over wat niet hoort binnen een formele groepering
zoals werk of beroep.
Waarden zijn fundamentele ideeën over wat belangrijk is, zoals respect en eerlijkheid. Normen zijn
de concrete gedragsregels die volgens een groepering bij de waarden horen. Een attitude is een
houding ten opzichte van iets of iemand. Algemeen aanvaard gedrag is het gedrag wat vastgesteld is
in routine, gewoonten, tradities en rituelen. (bijv manier van groeten/afscheid nemen).
Verschillende visies hoe je kan kijken naar cultuurverschillen:
- Cultuur relativistische visie: gaat ervanuit dat elke groepering zijn eigen waarden, normen en
gebruiken heeft en mag hebben.
- Universalisme: gaat ervan uit dat er sommige waarden en normen voor iedereen gelden. In
deze visie zijn er dus belangrijke, fundamentele waarden die belangrijker zijn dan andere
waarden. Vb: Universele verklaring van de rechten van de mens (UVRM)
- Pluralisme: gaat ervan uit dat mensen onderdeel zijn van verschillende groepen en
waardesystemen. Deze visie gaat uit van het individu met een meervoudige identiteit,
waarbij iemand zich ontwikkeld in de relatie tot de mensen om hem heen.
Culturen vergelijken: dimensie van Hofstede: 6 cultuurdimensies
1. Grote of kleine machtsafstand: dit gaat over de mate waarin een cultuurongelijkheid of
hiërarchie geaccepteerd word.
2. Individualisme of collectivisme hierbij gaat het om het belang van de verantwoordelijkheid en
zelfontplooiing of het belang van de groepering en de wens en bij te willen horen.
3. Masculien of feminiem bij een masculiene samenleving is prestatie erg belangrijk en kennen
mannen en vrouwen duidelijk een eigen rol, bij een feminieme samenleving staat samenwerking
centraal en is er geen rolverwachting op basis van sekte.
4. Hoge of lage onzekerheidsvermijding gaat over tot in hoeverre mensen hun toekomstig
ongeluk proberen te bezweren of verhelpen.
5. Lange of korte termijnoriëntatie in hoeverre word er rekening gehouden met later (lange
termijn) of juist niet (korte termijn).
6. Hedonisme of soberheid in hoeverre mag je genieten en plezier maken zonder dat er wat
tegenover staan (hedonisme) of moet je juist voldoen aan strenge normen (soberheid)
De dimensies van Hall: 3 verschillen tussen culturen:
1. Hoge of lage context: in hoeverre je bij communicatie veel context nodig hebt om iets te
begrijpen (hoog), of dat er kort en expliciet gecommuniceerd word. (laag)
2. Monochroom of polychroon: in hoeverre tijd beleefd word als iets wat gepland kan worden
en op kan gaan (mono) of juist als onbegrensd, vrij te besteden aan verschillende doelen
(poly)
3. Relatie tot fysieke ruimte: in hoeverre het gebruikelijk is om dicht bij andere te staan en
elkaar aan te raken.
Nederland veranderd. In Grote steden bestaat meer dan de helft van de mensen met een
migratieachtergrond. Ook is verzuiling (mensen gaan voornamelijk om met mensen uit hun eigen
groepering) afgebroken. Superdiversiteit betekend dat de samenleving bestaat uit veel verschillende
op elkaar inspelende culturen.
Je kunt de samenleving ook analyseren aan de hand van structuurkenmerken -> die verwijzen naar de
verschillende posities die mensen of groeperingen in een maatschappij hebben en hoe deze posities
