Theoretische criminologie & victimologie: overzicht
theorieën
Klassieke school
Periode 19e eeuw
Maatschappelijke context • Tegen absolutisme
• Opkomst burgers
• Van feodaliteit naar industrialisering
Intellectuele context • Verlichtingsdenken
• Wetenschappelijke benadering van de wereld
• Hedonisme (plezier maximaliseren & pijn minimaliseren
-> afschrikking denken)
• Sociaal contract
• Humanisme
• Nood aan overheid
Inhoud • Rationele mens met vrije wil (individuele keuze om aan
deviant gedrag te doen)
• Straf: afschrikking
Namen • Bentham: bestraffing – panopticon
• Beccaria: strafrecht – afschrikking & proportionaliteit
• Foucault: proportionaliteit & geciviliseerde straf
• Rousseau: sociaal contract
• Ducéptiaux: penologie in België
Evaluatie • Conflict
• Macro
• Proces
• Politiek functioneel
Positivistische school
Periode 19e eeuw
Maatschappelijke context • Geloof in wetenschap
• 2e industriële revolutie
• Bevolkingsgroei
• Sociale spanningen
Intellectuele context • Kritiek op klassieke school
• Gebruik van wetenschap om kennis te produceren
• Sociale fysica
Inhoud • Wetenschappelijke objectiviteit vinden voor meten &
observeren
• Preventie & rehabilitatie
Italiaanse school • Lombroso: atavisme & geboren crimineel
• Ferri: sociale factoren
• Garofalo: morele anomalie
Franse school • Lacassagne: omgeving & milieu
Positivisme (20e eeuw) • Biologisch positivisme
• Psychologisch positivisme
• Sociologisch positivisme
Namen • Lombtoso
• Ferro
• Garofalo
• Lacassagne
, Evaluatie • Consensus
• Macro
• Proces
• Determinisme
Beleidsimplicaties • Preventie & vroeg ingrijpen op basis van risicofactoren
• Behandeling
Beperkingen • Probleem van zuiver empirisme
• Focus op erg specifieke vormen van geweld
Anomietheorie
Periode 20e eeuw
Maatschappelijke context • Crisis 1930 -> ontwrichting maatschappij
• Aandacht voor economie
Intellectuele context • Samenleving veroorzaakt criminaliteit
• Merton: anomietheorie (relatieve deprivatie)
• Durkheim: anomie (deregulering)
• Parsons: structureel functionalisme (alles heeft een
functie in de samenleving)
Inhoud • Sociale structuur van de maatschappij veroorzaakt
deviantie als er doelen zijn die niet met bereikbare
middelen te bereiken zijn.
• Structureel functionalisme: alles heeft een functie in de
maatschappij, dus ook criminaliteit.
• Eerst Durkheim: anomie door door deregulering
• Dan Merton: anomie door relatieve deprivatie
-> 5 mogelijkheden om op anomie te antwoorden:
1. Conformity/conformeren: culturele doelen +
middelen acceperen
2. Ritualisme/ritualiseren: culturele doelen afwijzen +
middelen accepteren: vb. je werkt wel maar niet
perse om rijk te worden maar gewoon omdat je het
graag doet
3. Innovation/innovere: culturele doelen accepteren,
legitieme middelen afwijzen: vb. drugshandel om rijk
te worden
4. Retreatism/verwerpen: terugtrekken uit de
samenleving en noch de doelen als middelen worden
aanvaard
5. Rebellion/rebellie: nieuwe middelen en nieuwe
doelstelling, men wilt een nieuwe maatschappij
Namen • Durkheim
• Merton
• Parsons
• Messnet & Rosenfeld & Agnew: spanningsbenadering
Evaluatie • Consensus
• Macro
• Structuur
• Functionalistisch
• Positivisme
Beleidsimplicaties • Wegwerken vooroordelen & racisme
• Stimuleren werkgelegenheid
• Toegang tot onderwijs verbeteren & preventie voor
theorieën
Klassieke school
Periode 19e eeuw
Maatschappelijke context • Tegen absolutisme
• Opkomst burgers
• Van feodaliteit naar industrialisering
Intellectuele context • Verlichtingsdenken
• Wetenschappelijke benadering van de wereld
• Hedonisme (plezier maximaliseren & pijn minimaliseren
-> afschrikking denken)
• Sociaal contract
• Humanisme
• Nood aan overheid
Inhoud • Rationele mens met vrije wil (individuele keuze om aan
deviant gedrag te doen)
• Straf: afschrikking
Namen • Bentham: bestraffing – panopticon
• Beccaria: strafrecht – afschrikking & proportionaliteit
• Foucault: proportionaliteit & geciviliseerde straf
• Rousseau: sociaal contract
• Ducéptiaux: penologie in België
Evaluatie • Conflict
• Macro
• Proces
• Politiek functioneel
Positivistische school
Periode 19e eeuw
Maatschappelijke context • Geloof in wetenschap
• 2e industriële revolutie
• Bevolkingsgroei
• Sociale spanningen
Intellectuele context • Kritiek op klassieke school
• Gebruik van wetenschap om kennis te produceren
• Sociale fysica
Inhoud • Wetenschappelijke objectiviteit vinden voor meten &
observeren
• Preventie & rehabilitatie
Italiaanse school • Lombroso: atavisme & geboren crimineel
• Ferri: sociale factoren
• Garofalo: morele anomalie
Franse school • Lacassagne: omgeving & milieu
Positivisme (20e eeuw) • Biologisch positivisme
• Psychologisch positivisme
• Sociologisch positivisme
Namen • Lombtoso
• Ferro
• Garofalo
• Lacassagne
, Evaluatie • Consensus
• Macro
• Proces
• Determinisme
Beleidsimplicaties • Preventie & vroeg ingrijpen op basis van risicofactoren
• Behandeling
Beperkingen • Probleem van zuiver empirisme
• Focus op erg specifieke vormen van geweld
Anomietheorie
Periode 20e eeuw
Maatschappelijke context • Crisis 1930 -> ontwrichting maatschappij
• Aandacht voor economie
Intellectuele context • Samenleving veroorzaakt criminaliteit
• Merton: anomietheorie (relatieve deprivatie)
• Durkheim: anomie (deregulering)
• Parsons: structureel functionalisme (alles heeft een
functie in de samenleving)
Inhoud • Sociale structuur van de maatschappij veroorzaakt
deviantie als er doelen zijn die niet met bereikbare
middelen te bereiken zijn.
• Structureel functionalisme: alles heeft een functie in de
maatschappij, dus ook criminaliteit.
• Eerst Durkheim: anomie door door deregulering
• Dan Merton: anomie door relatieve deprivatie
-> 5 mogelijkheden om op anomie te antwoorden:
1. Conformity/conformeren: culturele doelen +
middelen acceperen
2. Ritualisme/ritualiseren: culturele doelen afwijzen +
middelen accepteren: vb. je werkt wel maar niet
perse om rijk te worden maar gewoon omdat je het
graag doet
3. Innovation/innovere: culturele doelen accepteren,
legitieme middelen afwijzen: vb. drugshandel om rijk
te worden
4. Retreatism/verwerpen: terugtrekken uit de
samenleving en noch de doelen als middelen worden
aanvaard
5. Rebellion/rebellie: nieuwe middelen en nieuwe
doelstelling, men wilt een nieuwe maatschappij
Namen • Durkheim
• Merton
• Parsons
• Messnet & Rosenfeld & Agnew: spanningsbenadering
Evaluatie • Consensus
• Macro
• Structuur
• Functionalistisch
• Positivisme
Beleidsimplicaties • Wegwerken vooroordelen & racisme
• Stimuleren werkgelegenheid
• Toegang tot onderwijs verbeteren & preventie voor
