Samenvatting Inleiding Recht H10

Samenvatting Recht H10
Horizontale verhoudingen  Particulieren (burgers en ondernemingen) die onderling
rechtshandelingen verrichten.

Verticale verhoudingen  Tussen particulier en de overheid. Hierbij bevind je je op het terrein van
bestuursrecht

Bestuursrecht  Regelt de verhoudingen tussen overheidsorganen en de burgers die daaronder
vallen.

Het bestuursrecht heeft betrekking op de mogelijkheden die overheidsinstanties (bestuursorganen)
hebben om regelend op te treden in het maatschappelijk leven. Dat kan door het verrichten van
privaatrechtelijke (rechts)handelingen, maar ook door gebruik te maken van het belangrijkste
bestuursrechtelijke middel  De beschikking.

Overheidshandelingen  In het bestuursrecht nemen mensen namens een overheidsinstelling
beslissingen over andere mensen (burgers). Die mensen doen dat omdat ze bij een
overheidsinstantie werken. Deze mensen nemen beslissingen namens een overheidsinstelling die we
ook wel bestuursorgaan noemen.

- Feitelijke handelingen  Er ontstaat een rechtsgevolg waarbij onverschillig is of dit
rechtsgevolg wel of niet gewild is (onderhoud van parken, aanleggen van kanalen etc.).
- Rechtshandelingen  Heeft betrekking op juridisch relevante feiten waarbij het rechtsgevolg
door partijen gewild is.
- Privaatrechtelijke rechtshandeling  Bijvoorbeeld het kopen van auto’s waarmee het vuil
kan worden opgehaald. Hierbij is het rechtsgevolg gewild. De overheid is voor dit soort
rechtshandelingen onderworpen aan de regels die tot het privaatrecht (vermogensrecht)
worden gerekend.
- Publiekrechtelijke rechtshandeling  Rechtshandelingen die door een bestuursorgaan
worden verricht om een publieke taak uit te oefenen: een taak die in het kader van het
algemeen belang word verricht. Dat kan omdat er een wet is die deze bevoegdheid aan dat
bestuursorgaan toekent. In de Awb word de term “besluit” gebruikt als het om deze
rechtshandelingen gaat.

Eenzijdige publiekrechtelijke rechtshandelingen  De wil van het bestuursorgaan is voldoende om
het rechtsgevolg tot stand te brengen. Er is geen medewerking van een ander nodig om een bepaald
rechtsgevolg in het leven te roepen.

- Beschikkingen
- Besluiten van algemene strekking
 Algemene bindende voorschriften
 Beleidsregels
 Plannen

Meerzijdige publiekrechtelijke rechtshandelingen  Het is vereist dat 2 bestuursorganen een
rechtsgevolg in het leven willen roepen (komt niet vaak voor).

Besluit  De Awb geld als een belangrijke, centrale wet voor het bestuursrecht. In de Awb staat het
begrip “besluit” centraal. De regels van de Awb zijn van toepassing als een daad van een
bestuursorgaan als een besluit moet worden gekwalificeerd. Voorwaarden van een besluit in de Awb:

, - Het moet gaan om een schriftelijke beslissing.
- De beslissing moet gegeven zijn door een bestuursorgaan.
- De beslissing moet een publiekrechtelijke rechtshandeling betreffen. De Awb is van
toepassing op beschikkingen, beleidsregels en plannen. Niet op algemeen verbindende
voorschriften omdat die betrekking hebben op de bestuurder als wetgever.
- Een besluit is tot iets of iemand gericht, namelijk de belanghebbende. Dit zijn personen die
een persoonlijk, duidelijk eigen belang hebben dat rechtstreeks door het besluit is aangetast
of dreigt te worden aangetast. Burgers, rechtspersonen en bestuursorganen kunnen
belanghebbende in de zin van de Awb zijn.

Een beschikking is een besluit afkomstig van een bevoegd overheidsorgaan, op grond van een
publiekrechtelijk voorschrift, dat bedoeld is voor een bepaald persoon of een bepaald aantal met
name genoemde personen, gericht op enig rechtsgevolg. Een beschikking moet altijd op een wet
berusten. Beschikkingen kunnen worden onderscheiden in:

- Constitutieve beschikking  Een rechtscheppende beschikking. Er worden rechten en
plichten in het leven geroepen die eerder nog niet bestonden (subsidie).
- Declaratoire beschikking  Een rechtvaststellende beschikking. Er word uitdrukkelijk
vastgesteld hoe de situatie juridisch gezien is. Hiermee word helderheid gebracht
(vaststelling van de verkiezingsuitslag).
- Begunstigende beschikking  Geeft een recht of iets voordeligs aan degene voor wie deze
beschikking is bestemd (havo diploma).
- Belastende beschikking  Schept een verplichting voor iemand of heeft een negatieve lading
(belastingaanslag).
- Vrije beschikking  De bevoegdheid die aan een bestuursorgaan word gegeven om op
bepaald terrein besluiten te nemen maar hierbij zijn geen voorwaarden vermeld. Het
bestuursorgaan heeft in dit geval een grote mate van beleidsvrijheid. Deze beleidsvrijheid
word aangeduid met de woorden discretionaire bevoegdheid. Het bestuursorgaan kan naar
eigen inzicht op het verzoek van een burger beslissen.
- Gebonden beschikking  Er staat in de wet/regeling/verordening precies aangegeven in
welke gevallen er wel en niet beschikkingen mogen worden verstrekt.

Een beschikking kan zowel begunstigend als belastend zijn. Zoals een vergunning op grond van de
omgevingswet. De vergunning kan worden gezien als begunstigend maar hier zitten heel veel
voorwaarden aan, deze kunnen worden gezien als belastend.

Een beschikking is meestal een combinatie van vrij en gebonden maar het neigt vooral naar de vrije
kant. De werkelijkheid is zo complex en veelzijdig dat binding aan strikte voorwaarden aanleiding kan
geven tot het nemen van onredelijke besluiten.

Naast beschikkingen kennen we op het terrein van bestuursrecht ook besluiten van algemene
strekking. Deze kunnen we onderscheiden in:

- Algemeen verbindende voorschriften  Attributie, delegatie en mandaat.
 Attributie  De rechtstreekse toekenning van bestuursbevoegdheden aan een
bestuursorgaan op grond van een wet in materiële zin. Rechtstreekse bevoegdheid
van wetgevende en bestuurlijke taken.
 Delegatie  De overdracht van een bestuursbevoegdheid van het ene naar het
andere bestuursorgaan. Is alleen toegestaan als de wet in materiële zin (die deze
bestuursbevoegdheid heeft geattribueerd) delegatie van die bevoegdheid mogelijk
maakt. Afgeleide bevoegdheid van wetgevende en bestuurlijke taken.