Samenvatting Basiskennis taalonderwijs

Landelijke kennistoets voor taal
Samenvatting; Basiskennis taalonderwijs

Hoofdstuk 2: Taalonderwijs en taal
Indeling domeinen
 Mondelinge taalvaardigheid  spreken en luisteren
 Woordenschat  aanleren van betekenis nieuwe woorden, uitdrukkingen, zegswijzen
en spreekwoorden
 Beginnende geletterdheid
 Voortgezet technisch lezen
 Begrijpend lezen
 Stellen: schrijven teksten
 Jeugdliteratuur
 Taalbeschouwing
 Spelling: correct schrijven

Geletterdheid: vermogen om schriftelijke taal te begrijpen en te gebruiken
 Ontluikende geletterdheid: ontwikkeling van geletterdheid in de voorschoolse periode
van nul tot vier jaar
 Beginnende geletterdheid: ontwikkeling van de geletterdheid in groepen 1 t/m 3
Leren lezen in groep 3 (1e helft groep3): aanvankelijk lezen = beginselen leren lezen
bijbrengen, leren welke letters er zijn en in staat zijn om eenvoudige woorden hardop
te lezen.
 Gevorderde geletterdheid: periode na groep 3

Voortgezet technische lezen: vaardigheid van decoderen van teksten te vergroten. (vlot en
nauwkeurig lezen, niet begrijpen)
Technisch lezen: kunnen ontcijferen van de letters en het hardop lezen van woorden,
efficiënte leesstrategieën.

Begrijpend lezen: begrijpen tekst en achterhalen van de bedoeling

Taalbeschouwing: leren reflecteren op de taalvorm, de manier waarop iets is verwoord en
het gebruik van taal. Kunnen ontdekken in de vorm van taal bijzonderheden en regelmaat.
Ontleden van zinnen

Functies taal
 Communicatieve/ sociale
 Conceptualiserende/ cognitieve
 Expressieve: taal gebruiken om te experimenteren, gevoelens te uiten, om iets te
zeggen dat anderen niet eerder zo gezegd hebben.

Sociale taalfuncties
 Zelfhandhaving: opkomen voor wat je wilt
 Zelfsturing: aangeven wat je doet
 Sturing van anderen: gedrag van anderen beïnvloeden
 Structurering van het gesprek: gespreksverloop beïnvloeden

, Conceptualiseren/ cognitief: taal als hulpmiddel om je gedachten te ordenen en greep te
krijgen op de werkelijkheid.
Functies
 Rapporteren: verslag doen van iets in de werkelijkheid
 Redeneren: bewerken van de werkelijkheid door extra denkstap in te bouwen.
Bijvoorbeeld door gebeurtenis chronologisch te ordenen
 Projecteren: verplaatsen in de gedachten en gevoelens van iemand anders

Communicatieve competentie
 Grammaticaal (linguïstische):kennen van grammatica, woordenschat, correct
vervoegen/ verbuigen, kennis van correcte uitspraken
 Tekstuele: kennis van gesproken en geschreven teksten (hoe eindigen, beginnen,
regels)
 Strategische: vermogen om strategieën te hanteren om bepaalde doelen te
behalen.
 Functionele: vermogen om taalgebruik aan te passen aan specifieke situatie

Niveaus taal
Niveau Regels voor
Fonologisch Uitspraak
Morfologisch Opbouw van woorden
Syntactisch Volgorde van woorden
Semantisch Betekenis
Pragmatisch Gebruik
Orthografisch Spelling

Recursief systeem: een element van taal kan weer een dezelfde element van de taal
bevatten.
Bijv.: ‘ik vermoed dat hij liegt’ bevat ook ‘hij liegt’

Hoofdstuk 3: Mondelinge taalvaardigheid
Theorieën over taalverwerving
 Behaviorisme
 Creatieve constructietheorie
 Interactionele benadering

Behaviorisme
 Gaat uit van taal leren door imitatie
 Meest frequente woorden als eerste geleerd
Creatieve constructietheorie
 Kinderen niet simpelweg imiteren, maar over aangeboren taalvermogen beschikken
waarmee ze op een creatieve manier zinnen kunnen bouwen
Interactionele benadering
 Taalaanbod van omgeving en interactie is belangrijk.
 Taalaanbod afgestemd op mogelijkheden kind

Taalontwikkeling kind
Fonologisch: vormen van spraakklanken
Morfologisch: regels van de taal eigen maken gaat geleidelijk
Semantisch: leren niet in 1x exacte betekenis (bijv. alle dieren eerst ‘paard’)
Syntactisch: langzaam aan regels, eerste korte zinnen (waar bal?)