Hoofdstuk 1 Werken met kinderen en jongeren
1.1 Wat kun jij betekenen?
Wat is pedagogisch werk?
Pedagogiek (opvoedkunde) richt zich op de opvoeding en opvang van kinderen en jongeren. Als je
de opvoeding en opvang van kinderen verzorgt, ben je nauw betrokken bij hun groeiproces en kun je
hen helpen een evenwichtige volwassene te worden. Als pedagogisch werker kun je kinderen en
jongeren een veilige omgeving bieden en ze stimuleren om zich te ontwikkelen. In dit werk is het
daarnaast belangrijk dat je kinderen en jongeren zichzelf laat zijn door ze te zien als mensen met een
eigen karakter
Naar je werk
Pedagogisch werk is op te delen in drie werkvelden
- Kinderopvang
- Onderwijs
- Organisaties gericht op opvoedings- en ontwikkelingsondersteuning
Kinderopvang
Ouders kunnen hun kind van 0 tot 12 jaar naar de kinderopvang brengen. Opvoeding en verzorging
worden gedeeltelijk overgenomen van ouders zodat zij kunnen werken of studeren. Kinderen
worden gevolgd in hun ontwikkeling, waardoor achterstanden op tijd kunnen worden ontdekt. Als
pedagogisch werker in de kinderopvang kun je werkzaam zijn in peuterspeelcentra,
kinderdagverblijven en de buitenschoolse opvang (BSO).
Onderwijs
Jongeren tussen de 5 en 18 jaar moeten onderwijs volgen, totdat ze een startkwalificatie hebben of
18 worden. Dit is voor kinderen van 5 tot 16 jaar leerplicht en voor jongeren van 16 tot 18 jaar
kwalificatieplicht. Het is de bedoeling dat ze zich als kritische burgers een deel voelen van onze
samenleving en ze een plek in de maatschappij kunnen bereiken zonder dat hun sociale achtergrond
meetelt. Als onderwijsassistent kun je aan het werk in het basisonderwijs, het speciaal onderwijs,
het voortgezet onderwijs en het (V)MBO.
Organisaties gericht op opvoedings- en ontwikkelingsondersteuning
Kinderen en jongeren met een specifieke behoefte worden ondersteund door organisaties die
opvoedings- en ontwikkelingsondersteuning bieden. De begeleiding is gericht op een achterstand in
hun ontwikkeling, bijvoorbeeld door een zintuigelijke, lichamelijke of verstandelijke beperking. Of
wegens achterstanden door de leef- of opvoedingssituatie
Kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar kunnen worden opgevangen in een gezinshuis pleegzorg of in
crisisopvang omdat er problemen zijn binnen hun gezin. Het gaat erom dat kinderen hun leven weer
oppakken en aan een toekomst kunnen bouwen.
Ook kunnen kinderen van 0 tot 18 opgevangen worden in een medisch kindercentrum. Hier is meer
aandacht voor lichamelijke en verstandelijke beperkingen van kinderen, zodat zij zich beter
ontwikkelen.
, Doorlopende ontwikkelingslijnen
De afgelopen jaren worden de kinderopvang en het onderwijs steeds vaker aangeboden op één plek
en met eenzelfde kijk op hoe kinderen en jongeren zich ontwikkelen. Spelen en leren worden als
geheel bekeken en als een doorlopende ontwikkeling gezien. Deze ontwikkeling vindt niet alleen op
school plaats maar ook bij de naschoolse opvang en sportclubs. In een brede school werken
verschillende organisaties samen in 1 gebouw, bijvoorbeeld de school, een peuterspeelzaal en
buurtwerk. In een integraal kindcentrum worden onderwijs en opvang aangeboden binnen één
organisatie.
Verschillende werkvelden, verschillend werk
Kinderen met een verstandelijke beperking vallen onder een andere doelgroep dan kinderen met
een lichamelijke beperking.
De doelgroep heeft te maken met de doelen die je hebt in het werken met kinderen. Per werkveld
verschilt het doel. Waar bij baby’s je doel verzorgen en de ontwikkeling stimuleren is, is dit bij een
ouder kind met een lichte verstandelijke beperking om het kind te leren zo zelfstandig mogelijk te
functioneren.
Ieder een talent
Het begeleiden van kinderen en jongeren houdt ook in dat je samen op zoek gaat naar het talent van
ieder kind/ iedere jongere. Zij, maar ook jij, hebben doorzettingsvermogen en enthousiasme nodig
om hun talent te ontdekken en te ontwikkelen.
Kinderen en jongeren krijgen zelfvertrouwen als ze iets goed kunnen. Om kinderen te kunnen helpen
met hun talentontwikkeling, moet je eerst ontdekken welk talent ze hebben. Dit ontdekken is niet
altijd even makkelijk. De volgende punten zijn belangrijk mee te nemen naar werk en stage:
- Talent is individueel, dus voor iedereen verschillend
- Talent is niet beperkt tot hoogbegaafde kinderen en jongeren
- Oefenen van je talent is belangrijk
- Talentontwikkeling is niet alleen ‘leuk’ maar ook belangrijk voor het krijgen van
zelfvertrouwen en het ontwikkelen van een eigen ‘ik’
- Ontwikkeling van talent vraagt professionele aandacht en structurele begeleiding
- De rol van ouders en begeleiders is belangrijk
1.2 werkvelden
Kinderdagverblijf
Jonge kinderen hebben geborgenheid en veiligheid nodig. Als pedagogisch werken op een
kinderdagverblijf probeer je hun gedag te zien en te begrijpen. Voor vragen stellen zijn ze te klein,
dus het is de bedoeling dat je aan hun gedrag ziet wat ze nodig hebben. Ook speel je een belangrijke
rol in de taalontwikkeling. Je bent een voorbeeld, het is belangrijk dat je benoemt wat je ziet en
doet.
Het is heel belangrijk dat de kinderopvang altijd veilig is voor kinderen. Daarom werk je via een
vierogenbeleid, dit houdt in dat er altijd een volwassene moet kunnen meekijken en meeluisteren.
Het zorgt ervoor dat je bewust bent van je houding maar ook dat je let op de houding van anderen.
Dit hoeft niet per se een pedagogisch medewerker te zijn, maar ook een vrijwilliger, stagiair of
ouder.
1.1 Wat kun jij betekenen?
Wat is pedagogisch werk?
Pedagogiek (opvoedkunde) richt zich op de opvoeding en opvang van kinderen en jongeren. Als je
de opvoeding en opvang van kinderen verzorgt, ben je nauw betrokken bij hun groeiproces en kun je
hen helpen een evenwichtige volwassene te worden. Als pedagogisch werker kun je kinderen en
jongeren een veilige omgeving bieden en ze stimuleren om zich te ontwikkelen. In dit werk is het
daarnaast belangrijk dat je kinderen en jongeren zichzelf laat zijn door ze te zien als mensen met een
eigen karakter
Naar je werk
Pedagogisch werk is op te delen in drie werkvelden
- Kinderopvang
- Onderwijs
- Organisaties gericht op opvoedings- en ontwikkelingsondersteuning
Kinderopvang
Ouders kunnen hun kind van 0 tot 12 jaar naar de kinderopvang brengen. Opvoeding en verzorging
worden gedeeltelijk overgenomen van ouders zodat zij kunnen werken of studeren. Kinderen
worden gevolgd in hun ontwikkeling, waardoor achterstanden op tijd kunnen worden ontdekt. Als
pedagogisch werker in de kinderopvang kun je werkzaam zijn in peuterspeelcentra,
kinderdagverblijven en de buitenschoolse opvang (BSO).
Onderwijs
Jongeren tussen de 5 en 18 jaar moeten onderwijs volgen, totdat ze een startkwalificatie hebben of
18 worden. Dit is voor kinderen van 5 tot 16 jaar leerplicht en voor jongeren van 16 tot 18 jaar
kwalificatieplicht. Het is de bedoeling dat ze zich als kritische burgers een deel voelen van onze
samenleving en ze een plek in de maatschappij kunnen bereiken zonder dat hun sociale achtergrond
meetelt. Als onderwijsassistent kun je aan het werk in het basisonderwijs, het speciaal onderwijs,
het voortgezet onderwijs en het (V)MBO.
Organisaties gericht op opvoedings- en ontwikkelingsondersteuning
Kinderen en jongeren met een specifieke behoefte worden ondersteund door organisaties die
opvoedings- en ontwikkelingsondersteuning bieden. De begeleiding is gericht op een achterstand in
hun ontwikkeling, bijvoorbeeld door een zintuigelijke, lichamelijke of verstandelijke beperking. Of
wegens achterstanden door de leef- of opvoedingssituatie
Kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar kunnen worden opgevangen in een gezinshuis pleegzorg of in
crisisopvang omdat er problemen zijn binnen hun gezin. Het gaat erom dat kinderen hun leven weer
oppakken en aan een toekomst kunnen bouwen.
Ook kunnen kinderen van 0 tot 18 opgevangen worden in een medisch kindercentrum. Hier is meer
aandacht voor lichamelijke en verstandelijke beperkingen van kinderen, zodat zij zich beter
ontwikkelen.
, Doorlopende ontwikkelingslijnen
De afgelopen jaren worden de kinderopvang en het onderwijs steeds vaker aangeboden op één plek
en met eenzelfde kijk op hoe kinderen en jongeren zich ontwikkelen. Spelen en leren worden als
geheel bekeken en als een doorlopende ontwikkeling gezien. Deze ontwikkeling vindt niet alleen op
school plaats maar ook bij de naschoolse opvang en sportclubs. In een brede school werken
verschillende organisaties samen in 1 gebouw, bijvoorbeeld de school, een peuterspeelzaal en
buurtwerk. In een integraal kindcentrum worden onderwijs en opvang aangeboden binnen één
organisatie.
Verschillende werkvelden, verschillend werk
Kinderen met een verstandelijke beperking vallen onder een andere doelgroep dan kinderen met
een lichamelijke beperking.
De doelgroep heeft te maken met de doelen die je hebt in het werken met kinderen. Per werkveld
verschilt het doel. Waar bij baby’s je doel verzorgen en de ontwikkeling stimuleren is, is dit bij een
ouder kind met een lichte verstandelijke beperking om het kind te leren zo zelfstandig mogelijk te
functioneren.
Ieder een talent
Het begeleiden van kinderen en jongeren houdt ook in dat je samen op zoek gaat naar het talent van
ieder kind/ iedere jongere. Zij, maar ook jij, hebben doorzettingsvermogen en enthousiasme nodig
om hun talent te ontdekken en te ontwikkelen.
Kinderen en jongeren krijgen zelfvertrouwen als ze iets goed kunnen. Om kinderen te kunnen helpen
met hun talentontwikkeling, moet je eerst ontdekken welk talent ze hebben. Dit ontdekken is niet
altijd even makkelijk. De volgende punten zijn belangrijk mee te nemen naar werk en stage:
- Talent is individueel, dus voor iedereen verschillend
- Talent is niet beperkt tot hoogbegaafde kinderen en jongeren
- Oefenen van je talent is belangrijk
- Talentontwikkeling is niet alleen ‘leuk’ maar ook belangrijk voor het krijgen van
zelfvertrouwen en het ontwikkelen van een eigen ‘ik’
- Ontwikkeling van talent vraagt professionele aandacht en structurele begeleiding
- De rol van ouders en begeleiders is belangrijk
1.2 werkvelden
Kinderdagverblijf
Jonge kinderen hebben geborgenheid en veiligheid nodig. Als pedagogisch werken op een
kinderdagverblijf probeer je hun gedag te zien en te begrijpen. Voor vragen stellen zijn ze te klein,
dus het is de bedoeling dat je aan hun gedrag ziet wat ze nodig hebben. Ook speel je een belangrijke
rol in de taalontwikkeling. Je bent een voorbeeld, het is belangrijk dat je benoemt wat je ziet en
doet.
Het is heel belangrijk dat de kinderopvang altijd veilig is voor kinderen. Daarom werk je via een
vierogenbeleid, dit houdt in dat er altijd een volwassene moet kunnen meekijken en meeluisteren.
Het zorgt ervoor dat je bewust bent van je houding maar ook dat je let op de houding van anderen.
Dit hoeft niet per se een pedagogisch medewerker te zijn, maar ook een vrijwilliger, stagiair of
ouder.
