Samenvatting Psychopathologie
door Margo Akkermans, 2e - jaars
Toegepast Psychologie
2016
1
, 2
Opbouw van het vak
- 7 weken: hoorcolleges van 2 uren, toelichting op en uitbreiding van de literatuur.
Sheets en boek zijn stof voor tentamen.
- toetsing: meerkeuze vragen over literatuur en hoorcollege (28 vd 40 goed hebben)
1 Inleiding Ho 1-4 Bladzijde 3
2 Stemmingsstoornissen Ho 10 Bladzijde 35
3 Angststoornissen en Ho 5-11 Bladzijde 41
Aanpassingsstoornissen
4 Verslaving en Ho 8 en 14 Bladzijde 56
Eetstoornissen
5 Schizofrenie en andere Ho 9 en 12 Bladzijde 71
psychotische stoornissen
Dissociatieve en
somatoforme stoornissen
6 Ontwikkelingsstoornissen Ho 6 en 7 Bladzijde 83
en Cognitieve stoornissen
7 Persoonlijkheidsstoornissen Ho 16 Bladzijde 99
Relevantie cursus voor TP
- de toegepaste psycholoog werkt als trainer, coach of als voorlichter. Allerlei situaties waarbij je in
situaties komt met grotere groepen mensen. Binnen een groep zal je vanzelf iemand tegen komen
waar er wat meer mee aan de hand is. De kans dat je daarmee te werk gaat is vrij reëel.
- de toegepaste psycholoog werkt met een doelgroep die bekend is met psychopathologie.
- de toegepaste psycholoog werkt als onderzoeker / beleidsmedewerker.
(- als je kijkt naar de cijfers, kom je er wel eens mee te maken mee in je leven - snap je hoe het in
elkaar zit, geef het beestje een naam. 60-65% Nederlandse bevolking te maken heeft met psychische
problematiek.)
Studiewijzer om gerichter te leren Rutger Grijsbach
Stof waarover hieronder niets staat moet ook geleerd worden.
Onderstaande verwijzingen hebben betrekking op Nevid, 8e editie:
- P23 niet kennen; p 24 t.m 29 alleen grote lijn kennen, tabel 2.1 wel kennen
- Geen detailvragen neuropsychologie
- 3.4 beoordelingsmethoden(p 61 t/m 76): alleen de verschillende methoden, geen details of schalen
van vragenlijsten
- Geen namen van medicatie wel verschillende categorieën (zie bijv. tabel 4.3) 5.4.3 en 5.4.4 (p 125
t/m 127)
- Van de in het boek beschreven stoornissen moeten de kernsymptomen/ belangrijkste symptomen
geleerd worden
- Tabel 6.3 kennen
- Tabel 8.1 wel de trends/ belangrijke conclusies, niet de exacte cijfers
- P 214 niet
- Fig. 9.2 belangrijkste conclusies, niet exacte cijfers
- Fig 10.2 niet
- Fig 11.2 en 11.3 kennen
- H 12 grote lijn kennen
- Over het algemeen zijn de behandelde stoornissen in het HC en de bijbehorende sheets een goed
uitgangspunt voor wat de belangrijke stoornissen zijn voor de toets.
- De toets bestaat uit 40 meerkeuze items waarin een combinatie van kennis en toepassingsvragen is
opgenomen.
SV Psychopathologie door Margo Akkermans
, 3
Week 1
HC: Inleiding
Literatuur: H1-4
Hoofdstuk 1 Introductie
Er worden 3 casussen beschreven:
- Liefdesverdriet - van een 25-jarige man.
- Wat heeft het allenmaal nog voor zin - van een 40-jarige Hindoestaanse-Surinaamse vrouw.
- Thomas hoort stemmen - van een jongeman met de diagnose schizofrenie en een ernstige
depressie.
1.1 Inleiding
Psychiatrie is een vakgebied waarin eigen observaties, gevoelens en gedachten leiden tot een
bepaalde bejegening, behandeling en begeleiding van mensen.
1.1.1 Wat is afwijkend gedrag
De 3 mensen van de casussen voelen, denken of doen iets wat wij ‘merkwaardig’ vinden.
Psychopathologie: Een deelgebied van de psychiatrie en de psychologie dat zich bezighoudt met het
beschrijven van psychische stoornissen, oorzaken daarvan en behandelingen daarvoor.
Wat is er aan de hand met deze mensen en waarom doen ze wat ze doen?
Hoorcollege
Denk aan de 3: gevoel, gedrag en gedachten Als je op 3 gebieden afwijkt is er sprake van
psychoathologie.
> Psychopathologie is een deelgebied van de;
- Psychiatrie: Medische specialisme dat zich richt op de diagnostiek en behandeling van psychische
stoornissen. En de;
- Klinische psychologie: Tak van de psychologie die bezighoudt met de beschrijving, de oorzaken en
de behandeling van psychische stoornissen om het geestelijk welzijn te bevorderen.
>M.a.w.>dat zich bezighoudt met diverse vormen van afwijkende emoties, gedachten en gedrag, de
oorzaken daarvan en de behandelmogelijkheden ervoor. Het is een terrein in de wetenschap dat
gemengde gevoelens oproept:
- angst
- afkeer
- interesse
- fascinatie.
Het kan ons ook confronteren met aspecten van onszelf waar we niet al te blij mee zijn.
De meeste van ons hebben ooit de behoefte om hulp te zoeken bij een (GZ-)Psycholoog,
psychotherapeut of psychiater.
Psycholoog: Iemand die de universitaire studie psychologie heeft voltooid.
GZ-psycholoog: Psycholoog die na zijn studie een aanvullende opleiding heeft gevolgd en in het BIG-
register is ingeschreven. Een GZ-psycholoog is bevoegd tot het diagnosticeren en behandelen van
psychische stoornissen. GZ is een afkorting voor ‘gezondheidszorg’.
Psychotherapeut: Iemand die na de studie psychologie of geneeskunde een vervolgopleiding heeft
gedaan waardoor hij bevoegd is tot het geven van psychotherapeutische behandelingen, Hij moet
overigens in het BIG-Register (beroepen in de individuele gezondheidszorg) staan ingeschreven.
Psychiater: Iemand die na de studie geneeskunde een vervolgopleiding heeft gedaan waarin ij of zij
zich heeft gespecialiseerd in het diagnosticeren en behandelen van patiënten met psychische
stoornissen. Een psychiater mag , in tegenstelling tot een psycholoog, medicatie voorschrijven.
SV Psychopathologie door Margo Akkermans
, 4
We kennen allemaal wel iemand die ‘anders’ is maar niet echt iemand die ‘gestoord’ is.
Toch hebben we vaak te maken met een psychische problemen of met een stoornis.
Psychische stoornis: Het geheel van afwijkende emoties, gedachten of gedragspatronen dat wordt
gekenmerkt door onder andere een storing in het functioneren en (persoonlijk) lijden.
De kennis van psychische problemen is niet alleen afkomstig van vele wetenschappers maar het
berust zich ook op persoonlijke verhalen van mensen die deze problemen aan den lijve ondervinden.
1.2 Definiëren van afwijkend gedrag
Het aantal mensen dat ooit met een psychische stoornis te maken krijgt, is klein?
Onwaar: Op de een of andere manier krijgen we allemaal met psychische stoornissen te maken.
1.2.1 Criteria voor abnormaliteit
1. Uitzonderlijk - Afwijkend ‘Dingen zien die er niet zijn’
2. Sociaal afwijkend - Wijkt af van de sociale maatstaaf
3. Foute perceptie en/of interpretatie van de realiteit - hallucineren van de realiteit
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon - persoonlijk lijden als gevolg van problematische
emoties als angst en depressie, afwezigheid van emotioneel reactie
5. Ongepast of contraproductief gedrag - gedrag wat onprettige gevoelens oproept
6. Gevaar - gedrag dat gevaar oplevert voor de betrokkene zelf of voor anderen
- afhankelijk van de situatie wegen sommige criteria zwaarder dan de andere
- vaak een combinatie tussen criteria
- iemand die in een bepaald opzicht afwijkend is hoeft niet geheel afwijkend te zijn
(Een normaal persoon kan bijzonder gek doen en een persoon die we gek noemen kan heel normaal
doen)
Psychische problemen als depressiviteit kunnen door mensen uit verschillende culturen verschillend
worden beleefd
Waar: Culturen hebben verschillende gewoonten en maatstaven om te bepalen wanneer gedrag als
afwijkend moet worden beschouwd.
Gedrag herkennen en labelen als afwijkend is iets anders dan het begrijpen en verklaren van het
gedrag. Voor een verklaring berust men op:
- Bijgeloof
- Religieuze verklaringen
- Biologisch perspectief
- Sociologisch perspectief
- Psychologisch perspectief
Er is geen een model dat allesomvattend is. In het boek wordt er vanuit gegaan dat de volgende
punten worden meegenomen:
- Wat wordt als afwijkend gedrag beschouwd en welke karakteristieken heeft dit gedrag?
- Welke oorzaken worden onderscheiden voor het afwijkende gedrag?
- Hoe wordt omgegaan met een persoon die afwijkend gedrag vertoont en hoe hij wordt behandeld?
- Draagt de cultuur waarin de persoon leeft bij aan het afwijkende gedrag? En zo ja, hoe?
SV Psychopathologie door Margo Akkermans
door Margo Akkermans, 2e - jaars
Toegepast Psychologie
2016
1
, 2
Opbouw van het vak
- 7 weken: hoorcolleges van 2 uren, toelichting op en uitbreiding van de literatuur.
Sheets en boek zijn stof voor tentamen.
- toetsing: meerkeuze vragen over literatuur en hoorcollege (28 vd 40 goed hebben)
1 Inleiding Ho 1-4 Bladzijde 3
2 Stemmingsstoornissen Ho 10 Bladzijde 35
3 Angststoornissen en Ho 5-11 Bladzijde 41
Aanpassingsstoornissen
4 Verslaving en Ho 8 en 14 Bladzijde 56
Eetstoornissen
5 Schizofrenie en andere Ho 9 en 12 Bladzijde 71
psychotische stoornissen
Dissociatieve en
somatoforme stoornissen
6 Ontwikkelingsstoornissen Ho 6 en 7 Bladzijde 83
en Cognitieve stoornissen
7 Persoonlijkheidsstoornissen Ho 16 Bladzijde 99
Relevantie cursus voor TP
- de toegepaste psycholoog werkt als trainer, coach of als voorlichter. Allerlei situaties waarbij je in
situaties komt met grotere groepen mensen. Binnen een groep zal je vanzelf iemand tegen komen
waar er wat meer mee aan de hand is. De kans dat je daarmee te werk gaat is vrij reëel.
- de toegepaste psycholoog werkt met een doelgroep die bekend is met psychopathologie.
- de toegepaste psycholoog werkt als onderzoeker / beleidsmedewerker.
(- als je kijkt naar de cijfers, kom je er wel eens mee te maken mee in je leven - snap je hoe het in
elkaar zit, geef het beestje een naam. 60-65% Nederlandse bevolking te maken heeft met psychische
problematiek.)
Studiewijzer om gerichter te leren Rutger Grijsbach
Stof waarover hieronder niets staat moet ook geleerd worden.
Onderstaande verwijzingen hebben betrekking op Nevid, 8e editie:
- P23 niet kennen; p 24 t.m 29 alleen grote lijn kennen, tabel 2.1 wel kennen
- Geen detailvragen neuropsychologie
- 3.4 beoordelingsmethoden(p 61 t/m 76): alleen de verschillende methoden, geen details of schalen
van vragenlijsten
- Geen namen van medicatie wel verschillende categorieën (zie bijv. tabel 4.3) 5.4.3 en 5.4.4 (p 125
t/m 127)
- Van de in het boek beschreven stoornissen moeten de kernsymptomen/ belangrijkste symptomen
geleerd worden
- Tabel 6.3 kennen
- Tabel 8.1 wel de trends/ belangrijke conclusies, niet de exacte cijfers
- P 214 niet
- Fig. 9.2 belangrijkste conclusies, niet exacte cijfers
- Fig 10.2 niet
- Fig 11.2 en 11.3 kennen
- H 12 grote lijn kennen
- Over het algemeen zijn de behandelde stoornissen in het HC en de bijbehorende sheets een goed
uitgangspunt voor wat de belangrijke stoornissen zijn voor de toets.
- De toets bestaat uit 40 meerkeuze items waarin een combinatie van kennis en toepassingsvragen is
opgenomen.
SV Psychopathologie door Margo Akkermans
, 3
Week 1
HC: Inleiding
Literatuur: H1-4
Hoofdstuk 1 Introductie
Er worden 3 casussen beschreven:
- Liefdesverdriet - van een 25-jarige man.
- Wat heeft het allenmaal nog voor zin - van een 40-jarige Hindoestaanse-Surinaamse vrouw.
- Thomas hoort stemmen - van een jongeman met de diagnose schizofrenie en een ernstige
depressie.
1.1 Inleiding
Psychiatrie is een vakgebied waarin eigen observaties, gevoelens en gedachten leiden tot een
bepaalde bejegening, behandeling en begeleiding van mensen.
1.1.1 Wat is afwijkend gedrag
De 3 mensen van de casussen voelen, denken of doen iets wat wij ‘merkwaardig’ vinden.
Psychopathologie: Een deelgebied van de psychiatrie en de psychologie dat zich bezighoudt met het
beschrijven van psychische stoornissen, oorzaken daarvan en behandelingen daarvoor.
Wat is er aan de hand met deze mensen en waarom doen ze wat ze doen?
Hoorcollege
Denk aan de 3: gevoel, gedrag en gedachten Als je op 3 gebieden afwijkt is er sprake van
psychoathologie.
> Psychopathologie is een deelgebied van de;
- Psychiatrie: Medische specialisme dat zich richt op de diagnostiek en behandeling van psychische
stoornissen. En de;
- Klinische psychologie: Tak van de psychologie die bezighoudt met de beschrijving, de oorzaken en
de behandeling van psychische stoornissen om het geestelijk welzijn te bevorderen.
>M.a.w.>dat zich bezighoudt met diverse vormen van afwijkende emoties, gedachten en gedrag, de
oorzaken daarvan en de behandelmogelijkheden ervoor. Het is een terrein in de wetenschap dat
gemengde gevoelens oproept:
- angst
- afkeer
- interesse
- fascinatie.
Het kan ons ook confronteren met aspecten van onszelf waar we niet al te blij mee zijn.
De meeste van ons hebben ooit de behoefte om hulp te zoeken bij een (GZ-)Psycholoog,
psychotherapeut of psychiater.
Psycholoog: Iemand die de universitaire studie psychologie heeft voltooid.
GZ-psycholoog: Psycholoog die na zijn studie een aanvullende opleiding heeft gevolgd en in het BIG-
register is ingeschreven. Een GZ-psycholoog is bevoegd tot het diagnosticeren en behandelen van
psychische stoornissen. GZ is een afkorting voor ‘gezondheidszorg’.
Psychotherapeut: Iemand die na de studie psychologie of geneeskunde een vervolgopleiding heeft
gedaan waardoor hij bevoegd is tot het geven van psychotherapeutische behandelingen, Hij moet
overigens in het BIG-Register (beroepen in de individuele gezondheidszorg) staan ingeschreven.
Psychiater: Iemand die na de studie geneeskunde een vervolgopleiding heeft gedaan waarin ij of zij
zich heeft gespecialiseerd in het diagnosticeren en behandelen van patiënten met psychische
stoornissen. Een psychiater mag , in tegenstelling tot een psycholoog, medicatie voorschrijven.
SV Psychopathologie door Margo Akkermans
, 4
We kennen allemaal wel iemand die ‘anders’ is maar niet echt iemand die ‘gestoord’ is.
Toch hebben we vaak te maken met een psychische problemen of met een stoornis.
Psychische stoornis: Het geheel van afwijkende emoties, gedachten of gedragspatronen dat wordt
gekenmerkt door onder andere een storing in het functioneren en (persoonlijk) lijden.
De kennis van psychische problemen is niet alleen afkomstig van vele wetenschappers maar het
berust zich ook op persoonlijke verhalen van mensen die deze problemen aan den lijve ondervinden.
1.2 Definiëren van afwijkend gedrag
Het aantal mensen dat ooit met een psychische stoornis te maken krijgt, is klein?
Onwaar: Op de een of andere manier krijgen we allemaal met psychische stoornissen te maken.
1.2.1 Criteria voor abnormaliteit
1. Uitzonderlijk - Afwijkend ‘Dingen zien die er niet zijn’
2. Sociaal afwijkend - Wijkt af van de sociale maatstaaf
3. Foute perceptie en/of interpretatie van de realiteit - hallucineren van de realiteit
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon - persoonlijk lijden als gevolg van problematische
emoties als angst en depressie, afwezigheid van emotioneel reactie
5. Ongepast of contraproductief gedrag - gedrag wat onprettige gevoelens oproept
6. Gevaar - gedrag dat gevaar oplevert voor de betrokkene zelf of voor anderen
- afhankelijk van de situatie wegen sommige criteria zwaarder dan de andere
- vaak een combinatie tussen criteria
- iemand die in een bepaald opzicht afwijkend is hoeft niet geheel afwijkend te zijn
(Een normaal persoon kan bijzonder gek doen en een persoon die we gek noemen kan heel normaal
doen)
Psychische problemen als depressiviteit kunnen door mensen uit verschillende culturen verschillend
worden beleefd
Waar: Culturen hebben verschillende gewoonten en maatstaven om te bepalen wanneer gedrag als
afwijkend moet worden beschouwd.
Gedrag herkennen en labelen als afwijkend is iets anders dan het begrijpen en verklaren van het
gedrag. Voor een verklaring berust men op:
- Bijgeloof
- Religieuze verklaringen
- Biologisch perspectief
- Sociologisch perspectief
- Psychologisch perspectief
Er is geen een model dat allesomvattend is. In het boek wordt er vanuit gegaan dat de volgende
punten worden meegenomen:
- Wat wordt als afwijkend gedrag beschouwd en welke karakteristieken heeft dit gedrag?
- Welke oorzaken worden onderscheiden voor het afwijkende gedrag?
- Hoe wordt omgegaan met een persoon die afwijkend gedrag vertoont en hoe hij wordt behandeld?
- Draagt de cultuur waarin de persoon leeft bij aan het afwijkende gedrag? En zo ja, hoe?
SV Psychopathologie door Margo Akkermans
