Wet zorg en dwang
Presentatie lesweek 3
Betekenis wet
Vanaf 1 januari 2020 is de Wet zorg en dwang van start gegaan.
De wet zorg en dwang regelt de rechten bij onvrijwillige zorg of onvrijwillige
opname van mensen met een verstandige beperking en met een
psychogeriatrische aandoening zoals dementie, alzheimer.
De Wet zorg en dwang is niet alleen van toepassing in een zorginstelling, maar
kan ook plaatsvinden in een thuissituatie, logeeropvang en in kleinschalige
woonvormen.
De kern van de wet is ‘Nee, tenzij’. De zorg voor ouderen met dementie en
mensen met een beperking moet zoveel mogelijk op vrijwillige basis
plaatsvinden. Soms kunnen mensen met dementie of een verstandelijke
beperking niet (meer) zelf inschatten wat goed voor hen is. Zorgverleners helpen
ze dan bij die keuzes. Het uitgangspunt van de wet is dat onvrijwillige zorg
daarbij niet wordt toegepast, tenzij het niet anders kan om ernstig nadeel te
voorkomen.
Ernstig nadeel staat beschreven als ‘het bestaan van, of het ernstig risico op’.
Hieronder vallen de volgende categorieën.
1. levensgevaar, ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische, materiële,
immateriële of financiële schade, ernstige verwaarlozing of
maatschappelijke teloorgang, ernstig verstoorde ontwikkeling voor of van
de cliënt of een ander;
2. Bedreiging van de veiligheid van de cliënt al dan niet doordat hij onder
invloed van een ander raakt;
3. De situatie dat betrokkene met hinderlijk gedrag agressie van anderen
oproept;
4. De situatie dat de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar
is.
Voor wie is de wet bedoeld?
Een cliënt valt onder de Wet zorg en dwang:
- Als er een verklaring is van een deskundige arts waaruit blijkt dat hij in
verband met een psychogeriatrische aandoening of verstandelijke
beperking is aangewezen op zorg;
- Als een persoon beschikt over een indicatie van het CIZ voor langdurige
zorg. De grondslag voor deze indicatie is een psychogeriatrische
aandoening of verstandelijke beperking.
- Als er sprake is van een gelijkgestelde aandoening.
Dit betekent dat personen die vallen onder de Wet langdurige zorg (Wlz) of onder
de Wet maatschappelijke opvang (Wmo) onder de Wet zorg en dwang kunnen
vallen. Dit geldt ook voor personen die zorg en ondersteuning ontvangen op
basis van de Zorgverzekeringswet (Zvw).
De Wzd kan ook gelden voor kinderen en jongeren met een vastgestelde
verstandelijke beperking.
, Wilsonbekwaamheid
De Wzd (artikel 3 lid 2) bepaalt dat degene die de wilsonbekwaamheid van een
cliënt beoordeelt daartoe deskundig moet zijn en daarbij overeenkomstig de
gangbare richtlijnen te werk moet gaan. Gelet op de ingrijpendheid van de
beslissing om iemand ter zake wilsonbekwaam te verklaren vindt VWS het
gewenst dat een ter zake kundige behoort tot een van de beroepsgroepen, die
vanwege hun opleiding en vakgebied over het vereiste inzicht beschikken in het
ziekteproces of de verstandelijke beperking en de gedragskundige aspecten
daarvan. Concreet gaat het dan in ieder geval ook om de beroepsgroepen van
artsen, gezondheidszorgpsychologen en orthopedagogen-generalist. De wet laat
ruimte om dit per richtlijnen door beroepsgroepen nader in te vullen.
Wat kan een cliënt doen indien hij het niet eens is met de uitkomst van de
beoordeling mbt zijn wils(on)bekwaamheid?
Als de cliënt of zijn vertegenwoordiger het niet eens is met de uitkomst van de
beoordeling van de wilsbekwaamheid kan hij hierover een klacht indienen bij de
klachtencommissie.
Wat is onvrijwillige zorg
Onvrijwillige zorg is alle zorg waarvoor de cliënt of zijn vertegenwoordiger geen
toestemming geeft en zorg waarin de vertegenwoordiger wel akkoord is gegaan,
maar waartegen de cliënt geen toestemming geeft.
In de Wzd staan negen categorieën onvrijwillige zorg vermeld.
Insluiting.
Beperkingen van de bewegingsvrijheid.
Beperkingen van de vrijheid om het leven in te richten zoals betrokkenen
zelf wil.
Beperken van het recht om bezoek te ontvangen.
Uitvoeren van toezicht op de betrokkene.
Uitvoeren van therapeutische maatregelen of medische handelingen.
Onderzoeken van het lichaam of kleding van betrokkene.
Onderzoeken op aanwezigheid van gedragsbeïnvloedende middelen in het
lichaam.
Onderzoeken op aanwezigheid van gevaarlijke voorwerpen of
gedragsbeïnvloedende middelen in de woon- of verblijfsruimte van
betrokkene.
De Wzd geeft aan dat het niet verlenen van onvrijwillige zorg ‘ernstig nadeel’ zal
geven voor de betrokkene.
Presentatie lesweek 3
Betekenis wet
Vanaf 1 januari 2020 is de Wet zorg en dwang van start gegaan.
De wet zorg en dwang regelt de rechten bij onvrijwillige zorg of onvrijwillige
opname van mensen met een verstandige beperking en met een
psychogeriatrische aandoening zoals dementie, alzheimer.
De Wet zorg en dwang is niet alleen van toepassing in een zorginstelling, maar
kan ook plaatsvinden in een thuissituatie, logeeropvang en in kleinschalige
woonvormen.
De kern van de wet is ‘Nee, tenzij’. De zorg voor ouderen met dementie en
mensen met een beperking moet zoveel mogelijk op vrijwillige basis
plaatsvinden. Soms kunnen mensen met dementie of een verstandelijke
beperking niet (meer) zelf inschatten wat goed voor hen is. Zorgverleners helpen
ze dan bij die keuzes. Het uitgangspunt van de wet is dat onvrijwillige zorg
daarbij niet wordt toegepast, tenzij het niet anders kan om ernstig nadeel te
voorkomen.
Ernstig nadeel staat beschreven als ‘het bestaan van, of het ernstig risico op’.
Hieronder vallen de volgende categorieën.
1. levensgevaar, ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische, materiële,
immateriële of financiële schade, ernstige verwaarlozing of
maatschappelijke teloorgang, ernstig verstoorde ontwikkeling voor of van
de cliënt of een ander;
2. Bedreiging van de veiligheid van de cliënt al dan niet doordat hij onder
invloed van een ander raakt;
3. De situatie dat betrokkene met hinderlijk gedrag agressie van anderen
oproept;
4. De situatie dat de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar
is.
Voor wie is de wet bedoeld?
Een cliënt valt onder de Wet zorg en dwang:
- Als er een verklaring is van een deskundige arts waaruit blijkt dat hij in
verband met een psychogeriatrische aandoening of verstandelijke
beperking is aangewezen op zorg;
- Als een persoon beschikt over een indicatie van het CIZ voor langdurige
zorg. De grondslag voor deze indicatie is een psychogeriatrische
aandoening of verstandelijke beperking.
- Als er sprake is van een gelijkgestelde aandoening.
Dit betekent dat personen die vallen onder de Wet langdurige zorg (Wlz) of onder
de Wet maatschappelijke opvang (Wmo) onder de Wet zorg en dwang kunnen
vallen. Dit geldt ook voor personen die zorg en ondersteuning ontvangen op
basis van de Zorgverzekeringswet (Zvw).
De Wzd kan ook gelden voor kinderen en jongeren met een vastgestelde
verstandelijke beperking.
, Wilsonbekwaamheid
De Wzd (artikel 3 lid 2) bepaalt dat degene die de wilsonbekwaamheid van een
cliënt beoordeelt daartoe deskundig moet zijn en daarbij overeenkomstig de
gangbare richtlijnen te werk moet gaan. Gelet op de ingrijpendheid van de
beslissing om iemand ter zake wilsonbekwaam te verklaren vindt VWS het
gewenst dat een ter zake kundige behoort tot een van de beroepsgroepen, die
vanwege hun opleiding en vakgebied over het vereiste inzicht beschikken in het
ziekteproces of de verstandelijke beperking en de gedragskundige aspecten
daarvan. Concreet gaat het dan in ieder geval ook om de beroepsgroepen van
artsen, gezondheidszorgpsychologen en orthopedagogen-generalist. De wet laat
ruimte om dit per richtlijnen door beroepsgroepen nader in te vullen.
Wat kan een cliënt doen indien hij het niet eens is met de uitkomst van de
beoordeling mbt zijn wils(on)bekwaamheid?
Als de cliënt of zijn vertegenwoordiger het niet eens is met de uitkomst van de
beoordeling van de wilsbekwaamheid kan hij hierover een klacht indienen bij de
klachtencommissie.
Wat is onvrijwillige zorg
Onvrijwillige zorg is alle zorg waarvoor de cliënt of zijn vertegenwoordiger geen
toestemming geeft en zorg waarin de vertegenwoordiger wel akkoord is gegaan,
maar waartegen de cliënt geen toestemming geeft.
In de Wzd staan negen categorieën onvrijwillige zorg vermeld.
Insluiting.
Beperkingen van de bewegingsvrijheid.
Beperkingen van de vrijheid om het leven in te richten zoals betrokkenen
zelf wil.
Beperken van het recht om bezoek te ontvangen.
Uitvoeren van toezicht op de betrokkene.
Uitvoeren van therapeutische maatregelen of medische handelingen.
Onderzoeken van het lichaam of kleding van betrokkene.
Onderzoeken op aanwezigheid van gedragsbeïnvloedende middelen in het
lichaam.
Onderzoeken op aanwezigheid van gevaarlijke voorwerpen of
gedragsbeïnvloedende middelen in de woon- of verblijfsruimte van
betrokkene.
De Wzd geeft aan dat het niet verlenen van onvrijwillige zorg ‘ernstig nadeel’ zal
geven voor de betrokkene.
