Hoofdstuk
5
–
Maken,
kleuren
en
beoordelen
van
uitstrijkpreparaten
van
bloedcellen
Het
maken
van
bloeduitstrijkpreparaten
Bloeduitstrijkpreparaten
dienen
bij
voorkeur
gemaakt
te
worden
van
bloed
zonder
anticoagulans,
echter
is
dit
in
de
praktijk
soms
niet
te
vermijden
om
uitstrijkpreparaten
te
maken
uit
bloed
dat
ontstold
is
met
EDTA.
In
zulke
gevallen
moet
men
streven
naar
een
zo
kort
mogelijke
tijd
tussen
de
afname
van
bloed
en
het
maken
van
de
uitstrijkjes.
Ook
moet
men
tijdens
het
beoordelen
bedacht
zijn
op
door
EDTA
veroorzaakte
artefacten,
zoals
bijvoorbeeld
toegenomen
volume
van
de
trombocyten.
De
uitstrijkpreparaten
worden
gemaakt
uit
een
druppel
bloed
van
de
naald
waarmee
een
venapunctie
is
uitgevoerd
of
uit
een
vingerprik,
hierbij
moet
de
eerste
druppel
worden
weggeveegd.
Men
laat
een
kleine
druppel
bloed
op
een
objectglas
vallen,
vrij
dicht
op
de
rand
van
het
objectglas.
Men
brengt
een
tweede
objectglas
onder
een
hoek
van
45°
in
contact
met
de
druppel,
zodat
het
bloed
uitvloeit
tussen
de
twee
glaasjes,
dan
wordt
het
bloed
met
een
vrij
snelle
beweging
uitgestreken.
De
lengte
van
de
bloeduitstrijk
mag
niet
meer
dan
ongeveer
de
helft
van
de
lengte
van
het
objectglas
bedragen
en
het
bloed
mag
de
randen
niet
raken.
De
preparaten
mogen
niet
te
dun
(als
de
hoek
kleiner
is
dan
45°
of
de
snelheid
van
het
uitstrijken
te
groot
is)
of
te
dik
(als
de
hoek
te
groot
is
of
de
snelheid
van
het
uitstrijken
te
klein
is).
Het
maken
van
beenmerguitstrijkpreparaten
Beenmerg
wordt
door
de
hematoloog
afgenomen
terwijl
de
patiënt
plaatselijk
verdoofd
is.
De
meest
gebruikelijke
plaatsen
zijn
het
sternum
(borstbeen)
en
de
crista
iliaca
(bekkenkam).
Vaak
wordt
een
dikke
naald
gebruikt,
waarmee
zowel
een
cilinder
beenmerg
kan
worden
uitgestoken
(biopt)
als
beenmerg
kan
worden
opgezogen
(aspiraat).
In
vergelijking
met
preparaten
van
bloed
moeten
beenmerguitstrijkjes
langer
drogen
voordat
ze
kunnen
worden
gekleurd.
Het
botcilindertje
wordt
bewerkt
en
beoordeeld
door
de
klinisch
patholoog,
hij
schenkt
vooral
aandacht
aan
de
histologische
aspecten:
de
architectuur
van
het
beenmergweefsel,
de
celrijkdom
van
het
beenmerg
in
relatie
tot
de
beschikbare
mergruimte
en
de
ligging
van
de
cellen
van
de
verschillende
cellijnen
ten
opzichte
en
van
de
botstructuren.
Het
beenmergaspiraat
wordt
beoordeeld
door
medewerkers
van
het
hematologisch
laboratorium
en
de
hematoloog.
Hierbij
let
men
vooral
op
cytologische
kenmerken,
zoals
de
verhoging
van
verschillende
celsoorten.
het
kleuren
van
uitstrijkpreparaten
Er
zijn
veel
verschillende
kleurmethoden
beschreven,
maar
de
methode
volgens
May-‐
Grünwal-‐Giemsma
(MGG)
heeft
de
voorkeur.
Toch
heeft
deze
methode
enkele
praktische
nadelen:
Er
zijn
vijf
verschillende
oplossingen
nodig
die
niet
zeer
stabiel
zijn
en
de
methode
is
lastig
te
mechaniseren.
Een
veelgebruikte,
snelle
en
eenvoudig
alternatief
is
de
kleuring
volgens
Wright.
Dit
type
kleuring
lijkt
veel
op
de
MGG-‐kleuring
en
is
in
verschillende
kleurapparaten
bruikbaar.
Het
principe
van
zowel
de
MGG
methode
als
de
Wright
methode
is
identiek.
De
bloedcellen
worden
eerst
gefixeerd
met
methanol
en
gekleurd
met
een
mengsel
van
zure
en
basische
kleurstoffen.
De
zure
kleurstoffen
reageren
vooral
met
verbindingen
in
de
celkern
en
geven
dan
rozerode
tot
donkerpaarse
kleuren.
De
basische
kleurstoffen
reageren
met
stoffen
in
het
cytoplasma
en
geven
verschillende
blauwe
kleuren
(ook
wel
aangeduid
als
basofiel).
5
–
Maken,
kleuren
en
beoordelen
van
uitstrijkpreparaten
van
bloedcellen
Het
maken
van
bloeduitstrijkpreparaten
Bloeduitstrijkpreparaten
dienen
bij
voorkeur
gemaakt
te
worden
van
bloed
zonder
anticoagulans,
echter
is
dit
in
de
praktijk
soms
niet
te
vermijden
om
uitstrijkpreparaten
te
maken
uit
bloed
dat
ontstold
is
met
EDTA.
In
zulke
gevallen
moet
men
streven
naar
een
zo
kort
mogelijke
tijd
tussen
de
afname
van
bloed
en
het
maken
van
de
uitstrijkjes.
Ook
moet
men
tijdens
het
beoordelen
bedacht
zijn
op
door
EDTA
veroorzaakte
artefacten,
zoals
bijvoorbeeld
toegenomen
volume
van
de
trombocyten.
De
uitstrijkpreparaten
worden
gemaakt
uit
een
druppel
bloed
van
de
naald
waarmee
een
venapunctie
is
uitgevoerd
of
uit
een
vingerprik,
hierbij
moet
de
eerste
druppel
worden
weggeveegd.
Men
laat
een
kleine
druppel
bloed
op
een
objectglas
vallen,
vrij
dicht
op
de
rand
van
het
objectglas.
Men
brengt
een
tweede
objectglas
onder
een
hoek
van
45°
in
contact
met
de
druppel,
zodat
het
bloed
uitvloeit
tussen
de
twee
glaasjes,
dan
wordt
het
bloed
met
een
vrij
snelle
beweging
uitgestreken.
De
lengte
van
de
bloeduitstrijk
mag
niet
meer
dan
ongeveer
de
helft
van
de
lengte
van
het
objectglas
bedragen
en
het
bloed
mag
de
randen
niet
raken.
De
preparaten
mogen
niet
te
dun
(als
de
hoek
kleiner
is
dan
45°
of
de
snelheid
van
het
uitstrijken
te
groot
is)
of
te
dik
(als
de
hoek
te
groot
is
of
de
snelheid
van
het
uitstrijken
te
klein
is).
Het
maken
van
beenmerguitstrijkpreparaten
Beenmerg
wordt
door
de
hematoloog
afgenomen
terwijl
de
patiënt
plaatselijk
verdoofd
is.
De
meest
gebruikelijke
plaatsen
zijn
het
sternum
(borstbeen)
en
de
crista
iliaca
(bekkenkam).
Vaak
wordt
een
dikke
naald
gebruikt,
waarmee
zowel
een
cilinder
beenmerg
kan
worden
uitgestoken
(biopt)
als
beenmerg
kan
worden
opgezogen
(aspiraat).
In
vergelijking
met
preparaten
van
bloed
moeten
beenmerguitstrijkjes
langer
drogen
voordat
ze
kunnen
worden
gekleurd.
Het
botcilindertje
wordt
bewerkt
en
beoordeeld
door
de
klinisch
patholoog,
hij
schenkt
vooral
aandacht
aan
de
histologische
aspecten:
de
architectuur
van
het
beenmergweefsel,
de
celrijkdom
van
het
beenmerg
in
relatie
tot
de
beschikbare
mergruimte
en
de
ligging
van
de
cellen
van
de
verschillende
cellijnen
ten
opzichte
en
van
de
botstructuren.
Het
beenmergaspiraat
wordt
beoordeeld
door
medewerkers
van
het
hematologisch
laboratorium
en
de
hematoloog.
Hierbij
let
men
vooral
op
cytologische
kenmerken,
zoals
de
verhoging
van
verschillende
celsoorten.
het
kleuren
van
uitstrijkpreparaten
Er
zijn
veel
verschillende
kleurmethoden
beschreven,
maar
de
methode
volgens
May-‐
Grünwal-‐Giemsma
(MGG)
heeft
de
voorkeur.
Toch
heeft
deze
methode
enkele
praktische
nadelen:
Er
zijn
vijf
verschillende
oplossingen
nodig
die
niet
zeer
stabiel
zijn
en
de
methode
is
lastig
te
mechaniseren.
Een
veelgebruikte,
snelle
en
eenvoudig
alternatief
is
de
kleuring
volgens
Wright.
Dit
type
kleuring
lijkt
veel
op
de
MGG-‐kleuring
en
is
in
verschillende
kleurapparaten
bruikbaar.
Het
principe
van
zowel
de
MGG
methode
als
de
Wright
methode
is
identiek.
De
bloedcellen
worden
eerst
gefixeerd
met
methanol
en
gekleurd
met
een
mengsel
van
zure
en
basische
kleurstoffen.
De
zure
kleurstoffen
reageren
vooral
met
verbindingen
in
de
celkern
en
geven
dan
rozerode
tot
donkerpaarse
kleuren.
De
basische
kleurstoffen
reageren
met
stoffen
in
het
cytoplasma
en
geven
verschillende
blauwe
kleuren
(ook
wel
aangeduid
als
basofiel).
