SECTIE 2: PANCREAS, BOVENBUIKKLACHTEN, MAAGKL ACHTEN (ULCUS)
DEEL 1: PANCREAS
EMBRYOLOGIE
Ventrale en dorsale pancreas ontstaan uit voordarm. De ventrale pancreas beweegt naar dorsaal. De ventrale
en dorsale pancreas kunnen dan met elkaar vergroeien. Het feit dat dit draait heeft te maken met dat 1 deel
van het duodenum harder groeit dan het andere deel. Hierdoor klapt de ventrale pancreas om.
- Ventraal deel draait richting dorsaal deel.
- Ze komen samen en vergroeien.
- 1 deel groet harder dan het andere deel, waardoor het naar elkaar toe draait.
Wanneer de twee delen fuseren, krijg je een anastomose (→ verbinding). In eerste instantie hebben zowel de
ventrale als dorsale pancreas een eigen ductus pancreaticus, maar na de fusie is er een anastomose tussen
beide ducti waarbij de uitgang van de ductus van de dorsale pancreas in regressie gaat. De twee delen hebben
dan een gezamenlijke afvoergang richting het duodenum.
De nieuwe, gezamelijke ductus pancreaticus komt in het duodenum uit via de papil van Vater. Deze bevat nog
een andere afvoergang, namelijk de ductus choledochus (→ galgang).
- Dus: de papil van Vater is de gemeenschappelijke uitmonding in het duodenum van de ductus
pancreaticus (→ afvoer pancreas) en ductus choledochus (→ afvoer galblaas).
Ductus cysticus: verbinding tussen galblaas en ductus choledochus.
Af en toe blijft het gangetje van de pancreas die zou moeten verdwijnen blijven bestaan: ductus santorini (→
ook wel ductus pancreaticus accessorius genoemd), deze zit niet in de papil van Vater.
Pancreas annulare: aandoening → ringvormige pancreas om het duodenum heen.
- Afwijking waarbij ventrale pancreas niet goed naar dorsale pancreas is toegedraaid, waardoor er een
ringvormige pancreas is ontstaan die om het duodenum ligt. Als er een pancreatitis ontstaat (→
ontsteking van pancreas) wordt het duodenum afgekneld omdat het er als een ring omheen ligt.
- De patiënt kan klachtenvrij zijn tot het moment waarop bij een pancreatitis het duodenum wordt
afgekneld: duodenumstenose, door zwelling van de pancreas annulare.
45
,46
, HISTOLOGIE PANCREAS
Verspreid over de pancreas liggen de eilandjes van Langerhans. Deze liggen in celgroepen van verschillende
grootte. De eilandjes kunnen honderden cellen bevatten, omgeven door een netwerk van capillairen → zodat
ze snel stoffen kunnen afgeven.
In HE-secties (→ Hematoxyline-Eosine) zijn de eilandjes van Langerhans zichtbaar als bleke clusters, dit zijn de
celgroepjes. Met een specifieke kleuring (Mallory-Azan) zijn alfa-, bèta- en D-cellen te identificeren:
- Bètacellen:
o Omvatten zo’n 70% van de totale eilandcellen.
o Liggen centraal.
o Deze cellen produceren insuline.
o
- Alfacellen:
o Omvatten 20% van het totaal.
o Liggen perifeer (aan de zijkant).
o Deze cellen produceren glucagon.
o
- D-cellen:
o 10% van het totaal.
o Liggen perifeer.
o Deze cellen scheiden somatostatine af.
▪ Somatostatine: wordt door verschillende organen geproduceerd (hypothalamus,
alvleesklier en maag). Diverse functies: remmen van maagzuur, vertraging van de
lediging van de maag en het remmen van insuline, glucagon en groeihormoon.
47
DEEL 1: PANCREAS
EMBRYOLOGIE
Ventrale en dorsale pancreas ontstaan uit voordarm. De ventrale pancreas beweegt naar dorsaal. De ventrale
en dorsale pancreas kunnen dan met elkaar vergroeien. Het feit dat dit draait heeft te maken met dat 1 deel
van het duodenum harder groeit dan het andere deel. Hierdoor klapt de ventrale pancreas om.
- Ventraal deel draait richting dorsaal deel.
- Ze komen samen en vergroeien.
- 1 deel groet harder dan het andere deel, waardoor het naar elkaar toe draait.
Wanneer de twee delen fuseren, krijg je een anastomose (→ verbinding). In eerste instantie hebben zowel de
ventrale als dorsale pancreas een eigen ductus pancreaticus, maar na de fusie is er een anastomose tussen
beide ducti waarbij de uitgang van de ductus van de dorsale pancreas in regressie gaat. De twee delen hebben
dan een gezamenlijke afvoergang richting het duodenum.
De nieuwe, gezamelijke ductus pancreaticus komt in het duodenum uit via de papil van Vater. Deze bevat nog
een andere afvoergang, namelijk de ductus choledochus (→ galgang).
- Dus: de papil van Vater is de gemeenschappelijke uitmonding in het duodenum van de ductus
pancreaticus (→ afvoer pancreas) en ductus choledochus (→ afvoer galblaas).
Ductus cysticus: verbinding tussen galblaas en ductus choledochus.
Af en toe blijft het gangetje van de pancreas die zou moeten verdwijnen blijven bestaan: ductus santorini (→
ook wel ductus pancreaticus accessorius genoemd), deze zit niet in de papil van Vater.
Pancreas annulare: aandoening → ringvormige pancreas om het duodenum heen.
- Afwijking waarbij ventrale pancreas niet goed naar dorsale pancreas is toegedraaid, waardoor er een
ringvormige pancreas is ontstaan die om het duodenum ligt. Als er een pancreatitis ontstaat (→
ontsteking van pancreas) wordt het duodenum afgekneld omdat het er als een ring omheen ligt.
- De patiënt kan klachtenvrij zijn tot het moment waarop bij een pancreatitis het duodenum wordt
afgekneld: duodenumstenose, door zwelling van de pancreas annulare.
45
,46
, HISTOLOGIE PANCREAS
Verspreid over de pancreas liggen de eilandjes van Langerhans. Deze liggen in celgroepen van verschillende
grootte. De eilandjes kunnen honderden cellen bevatten, omgeven door een netwerk van capillairen → zodat
ze snel stoffen kunnen afgeven.
In HE-secties (→ Hematoxyline-Eosine) zijn de eilandjes van Langerhans zichtbaar als bleke clusters, dit zijn de
celgroepjes. Met een specifieke kleuring (Mallory-Azan) zijn alfa-, bèta- en D-cellen te identificeren:
- Bètacellen:
o Omvatten zo’n 70% van de totale eilandcellen.
o Liggen centraal.
o Deze cellen produceren insuline.
o
- Alfacellen:
o Omvatten 20% van het totaal.
o Liggen perifeer (aan de zijkant).
o Deze cellen produceren glucagon.
o
- D-cellen:
o 10% van het totaal.
o Liggen perifeer.
o Deze cellen scheiden somatostatine af.
▪ Somatostatine: wordt door verschillende organen geproduceerd (hypothalamus,
alvleesklier en maag). Diverse functies: remmen van maagzuur, vertraging van de
lediging van de maag en het remmen van insuline, glucagon en groeihormoon.
47
