1. NIET-INFECTIEUS:
1
,1.1. Aangeboren huid/vachtaandoening
Collageendysplasie
Etiologie ▪ Aangeboren bindweefselaandoening
▪ Kent meerdere verschijningsvormen
▪ Afwijking in enzymen die nodig zijn voor collageensynthese
▪ Ook andere factoren, want er is een variabel klinisch beeld
▪ Van DNA-fout naar colageendysplasie stap-voor-stap
1) Probleem met collageensynthese
2) Variatie in grootte en dikte van de collageenvezels
3) Rangschikking is chaotisch
4) Weinig treksterkte
5) Elastische en dunne huid
Voorkomen - Beschreven bij de meeste huisdieren: hond, kat, nerts, schaap, rund, paard, konijn
- Raspredispositie:
• Kat: Heilige Briaan
• Hond: beagle, dashond, boxer, SB, DH, springer spaniel. Greyhound, corgu, fila Brasiliero
en kruisingen
Verschijnselen • Huid is zeer dun
• Huid is elastisch → geplooide huid
• Huid scheurt makkelijk → kleine traumata (krabben) veroorzaken enorme scheuren
• Stervormige littekens
Diagnose Klinisch beeld
Therapie • Geen therapie
• Vrijhouden van parasieten: jeukklachten en krabben kunnen fataal zijn
Prognose Gereserveerd tot slecht; afhankelijk van de ernst van het defect
Warmblood Fragile Foal Syndrome (WFFS) = cutane asthenie
Etiologie ▪ Genetisch defect in collageensynthese
Voorkomen - Wordt opgemerkt bij pasgeboren veulens
Verschijnselen Vaak al bij de geboorte:
• geboorte met open buik (direct euthanasie)
Prognose Euthanasie door primaire laesies of secundaire infecties
Epitheliogensis imperfecta neonatorum (aplasia cutis)
Etiologie ▪ Soms blijkt de aandoening recessief erfelijk; soms is dit niet aangetoond
Voorkomen - Veulens, kalveren, biggen, pups en kittens
Verschijnselen • Op één of meerdere plaatsen ontbreekt de gehele epidermis
• Soms ontbreken van epitheel in de mondholte en oesophagus
• De ziekte varieert in ernst (afhankelijk van afwezig weefsel)
• Dermis direct aan oppervlak → porte d’entrée voor (vaak fatale) infectie
Prognose Slecht
2
,1.2. Alopecia algemeen & cogenitaal
Alopecia algemeen
Alopecia = kaalheid = abnormale haaruitval (lokaal of diffuus) waarbij de normaal behaarde huid kaal wordt
Etiologie van alopecia
Endocriene alopecia
o Kaalheid is een bij-effect van een hormonale aandoening
o Belangrijk gemeenschappelijk kenmerk:
- De vacht wordt geleidelijk dunner en valt spontaan uit
- Soms komt de haargroei volledig tot stilstand → symmetrische kaalheid + hyperpigmentatie van
lendengebied
▪ VB. Hyperadrenocorticisme
A. Hypercortisolisme
Atrofie van de huid → bloedvaatjes zichtbaar
Ophoping van talg in haarfollikel (= comedones)
Ontsteking van de huid door kalkneerslag = Calcinosis cutus
Geen jeuk
B. Hyperadrenogenisme → BIJ FRETTEN!!
Zelfde als hypercortisolisme + jeuk
▪ VB hyper-oestrogenisme → bij cavia-zeugjes
Billaterale, symmetrische kaalheid van de flanken
Wordt veroorzaakt door ovariumcysten
Congenitale alopecia
Erfelijk-bepaalde alopecia
Psychogene alopecia
o Kaalheid door een gedragsstoornis
› Hersenafwijking
› Verkeerdere huisvesting (verveling)
› Medische oorzaak : jeuk, pijn, irritatie
▪ Verentrekken / pterotillomanie bij vogels
▪ Likgranulomen bij honden en katten
Idiopathische alopecia
Secundaire alopecia
o Kaalheid na dermatose of pruritus
▪ Door dermatofytose
▪ Door krabben bij schurft of allergie
Infectieuze alopecia
o Kaalheid door infectieuze aandoening
o Bij alle diersoorten
3
, Congenitale alopecia
Congenitale alopecia is een aangeboren kaalheid en heeft verschillende uitingsvormen. Deze vorm van alopecia
komt het meest voor bij specifieke hondenrassen. Bij sommige honden hoort het echter tot de rasstandaard
(Chinese en Mexicaanse naakthond).
Enkele erfelijke aandoeningen zijn:
- Kleurmutant alopecia
- Pattern baldness (niet kennen)
- Zwarthaar follikeldysplasie (niet kennen)
Kleurmutant alopecia bij de hond
Etiologie ▪ Erfelijke factoren
▪ Ook andere factoren, want er is een variabel klinisch beeld
▪ Van DNA-fout naar kaalheid stap-voor-stap
1) Gestoorde melaninesynthese en melanine-opslag
2) Vorming van afwijkende, grote pigmentkorrels (macromelanosomen).
- In de basale keratinocyten, haarmatrix en haarschacht.
3) Destructie van de haarschacht
4) Kaalheid
Voorkomen - Bepaalde hondenrassen met een zwarte of bruine
haarkleur
Dobermann, Yorkshire terrër, chow chow,
dashond, Ierse setter / kruisingen
- Geen geslachtspredispositie
- Eerste symptomen <1 jaar
Verschijnselen • Bij geboorte normale vacht
• Symptomen beginnen met enkele maanden
• Kaalheid
• Vaak een secundaire bacteriële infectie (folliculitis)
Diagnose □ Ras & klinisch beeld
□ Microscopie van de haren: melanineophopingen op de
haar
□ Huidbiopt (histopathologie) : melanineophopingen bij
basaalmembraan, epidermis en haarfollikels
DDx Jonge dieren
› Zwarthaar follikeldysplasie
› Demodicose
› Dermatofytose
› Folliculitis
Oudere dieren
› Hormonale aandoening (hypothyeroïdie of hyperadrenocorticisme)
Therapie • Geen therapie
• Bestrijden van secundaire infectie met AB
• Bestrijden van secundaire seborroe met shampoo en conditioner
Prognose Slechte prognose: sommige dieren worden geheel kaal, andere alleen een dunne vacht
- Negatief fokadvies
4
1
,1.1. Aangeboren huid/vachtaandoening
Collageendysplasie
Etiologie ▪ Aangeboren bindweefselaandoening
▪ Kent meerdere verschijningsvormen
▪ Afwijking in enzymen die nodig zijn voor collageensynthese
▪ Ook andere factoren, want er is een variabel klinisch beeld
▪ Van DNA-fout naar colageendysplasie stap-voor-stap
1) Probleem met collageensynthese
2) Variatie in grootte en dikte van de collageenvezels
3) Rangschikking is chaotisch
4) Weinig treksterkte
5) Elastische en dunne huid
Voorkomen - Beschreven bij de meeste huisdieren: hond, kat, nerts, schaap, rund, paard, konijn
- Raspredispositie:
• Kat: Heilige Briaan
• Hond: beagle, dashond, boxer, SB, DH, springer spaniel. Greyhound, corgu, fila Brasiliero
en kruisingen
Verschijnselen • Huid is zeer dun
• Huid is elastisch → geplooide huid
• Huid scheurt makkelijk → kleine traumata (krabben) veroorzaken enorme scheuren
• Stervormige littekens
Diagnose Klinisch beeld
Therapie • Geen therapie
• Vrijhouden van parasieten: jeukklachten en krabben kunnen fataal zijn
Prognose Gereserveerd tot slecht; afhankelijk van de ernst van het defect
Warmblood Fragile Foal Syndrome (WFFS) = cutane asthenie
Etiologie ▪ Genetisch defect in collageensynthese
Voorkomen - Wordt opgemerkt bij pasgeboren veulens
Verschijnselen Vaak al bij de geboorte:
• geboorte met open buik (direct euthanasie)
Prognose Euthanasie door primaire laesies of secundaire infecties
Epitheliogensis imperfecta neonatorum (aplasia cutis)
Etiologie ▪ Soms blijkt de aandoening recessief erfelijk; soms is dit niet aangetoond
Voorkomen - Veulens, kalveren, biggen, pups en kittens
Verschijnselen • Op één of meerdere plaatsen ontbreekt de gehele epidermis
• Soms ontbreken van epitheel in de mondholte en oesophagus
• De ziekte varieert in ernst (afhankelijk van afwezig weefsel)
• Dermis direct aan oppervlak → porte d’entrée voor (vaak fatale) infectie
Prognose Slecht
2
,1.2. Alopecia algemeen & cogenitaal
Alopecia algemeen
Alopecia = kaalheid = abnormale haaruitval (lokaal of diffuus) waarbij de normaal behaarde huid kaal wordt
Etiologie van alopecia
Endocriene alopecia
o Kaalheid is een bij-effect van een hormonale aandoening
o Belangrijk gemeenschappelijk kenmerk:
- De vacht wordt geleidelijk dunner en valt spontaan uit
- Soms komt de haargroei volledig tot stilstand → symmetrische kaalheid + hyperpigmentatie van
lendengebied
▪ VB. Hyperadrenocorticisme
A. Hypercortisolisme
Atrofie van de huid → bloedvaatjes zichtbaar
Ophoping van talg in haarfollikel (= comedones)
Ontsteking van de huid door kalkneerslag = Calcinosis cutus
Geen jeuk
B. Hyperadrenogenisme → BIJ FRETTEN!!
Zelfde als hypercortisolisme + jeuk
▪ VB hyper-oestrogenisme → bij cavia-zeugjes
Billaterale, symmetrische kaalheid van de flanken
Wordt veroorzaakt door ovariumcysten
Congenitale alopecia
Erfelijk-bepaalde alopecia
Psychogene alopecia
o Kaalheid door een gedragsstoornis
› Hersenafwijking
› Verkeerdere huisvesting (verveling)
› Medische oorzaak : jeuk, pijn, irritatie
▪ Verentrekken / pterotillomanie bij vogels
▪ Likgranulomen bij honden en katten
Idiopathische alopecia
Secundaire alopecia
o Kaalheid na dermatose of pruritus
▪ Door dermatofytose
▪ Door krabben bij schurft of allergie
Infectieuze alopecia
o Kaalheid door infectieuze aandoening
o Bij alle diersoorten
3
, Congenitale alopecia
Congenitale alopecia is een aangeboren kaalheid en heeft verschillende uitingsvormen. Deze vorm van alopecia
komt het meest voor bij specifieke hondenrassen. Bij sommige honden hoort het echter tot de rasstandaard
(Chinese en Mexicaanse naakthond).
Enkele erfelijke aandoeningen zijn:
- Kleurmutant alopecia
- Pattern baldness (niet kennen)
- Zwarthaar follikeldysplasie (niet kennen)
Kleurmutant alopecia bij de hond
Etiologie ▪ Erfelijke factoren
▪ Ook andere factoren, want er is een variabel klinisch beeld
▪ Van DNA-fout naar kaalheid stap-voor-stap
1) Gestoorde melaninesynthese en melanine-opslag
2) Vorming van afwijkende, grote pigmentkorrels (macromelanosomen).
- In de basale keratinocyten, haarmatrix en haarschacht.
3) Destructie van de haarschacht
4) Kaalheid
Voorkomen - Bepaalde hondenrassen met een zwarte of bruine
haarkleur
Dobermann, Yorkshire terrër, chow chow,
dashond, Ierse setter / kruisingen
- Geen geslachtspredispositie
- Eerste symptomen <1 jaar
Verschijnselen • Bij geboorte normale vacht
• Symptomen beginnen met enkele maanden
• Kaalheid
• Vaak een secundaire bacteriële infectie (folliculitis)
Diagnose □ Ras & klinisch beeld
□ Microscopie van de haren: melanineophopingen op de
haar
□ Huidbiopt (histopathologie) : melanineophopingen bij
basaalmembraan, epidermis en haarfollikels
DDx Jonge dieren
› Zwarthaar follikeldysplasie
› Demodicose
› Dermatofytose
› Folliculitis
Oudere dieren
› Hormonale aandoening (hypothyeroïdie of hyperadrenocorticisme)
Therapie • Geen therapie
• Bestrijden van secundaire infectie met AB
• Bestrijden van secundaire seborroe met shampoo en conditioner
Prognose Slechte prognose: sommige dieren worden geheel kaal, andere alleen een dunne vacht
- Negatief fokadvies
4
