Inleiding Sociaal recht

Inleiding Sociaal Recht
2020-2021

,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 inleiding sociaal recht.............................................................................................................. 3

Hoorcollege 2 sociale zekerheid................................................................................................................... 10

Hoorcollege 3 minimumloon en volksverzekeringen.....................................................................................17

Hoorcollege 4 bedingen............................................................................................................................... 23

Hoorcollege 5: recht op (minimum) loon...................................................................................................... 30

Hoorcollege 6 ziekte en arbeidsongeschiktheid............................................................................................37

Hoorcollege 7 ontslagrecht.......................................................................................................................... 45

Hoorcollege 8 ontslagrecht II....................................................................................................................... 55

Hoorcollege 9 WW en bijstand..................................................................................................................... 64

Hoorcollege 10 Collectief AR: cao- en stakingsrecht......................................................................................71

Hoorcollege 11 Medezeggenschap............................................................................................................... 81

Hoorcollege 12 Internationaal en Europees sociaal recht..............................................................................92

,Hoorcollege 1 inleiding sociaal recht

INLEIDING SOCIAAL RECHT
I. Inleiding sociaal recht
II. Kwalificatie arbeidsovereenkomst
III. Zelfstudie: Goed werkgeverschap en flexibele arbeidsrelaties

I. INLEIDING
a. Ontstaan arbeidsrecht en functies arbeidsrecht: beschermingsrecht en
ordeningsrecht*
b. Deelgebieden arbeidsrecht*
c. Bronnen arbeidsrecht*
d. Gradaties van ‘dwingendheid’*
e. Wie valt onder het arbeidsrecht?
*Zie zelfstudie powerpoint!


I.A Ontstaan en functies Arbeidsrecht
Waartoe dient arbeidsrecht?
(‘arbeidsrecht’ hier ruim opgevat, namelijk ook omvattende het socialezekerheidsrecht, wordt
samen vaak aangeduid als ‘sociaal recht’)
 Reden ontstaan arbeidsrechtelijke regelgeving?


Normale werkweek van een machinist, 1890
totaal: 82 uur

Machinist:
`Door zulke lange dienstdagen wordt ons huiselijk en familieleven verwoest. Ons huis is voor
ons niets meer dan een slaapstee. Onze kinderen zien we soms in geen 4 of 5 dagen, want 's
morgens als we gaan, slapen ze en 's avonds of 's nachts als we thuis komen evenzoo....ons
menschzijn verdwijnt geheel en al onder dat aanhoudend en langdurig afbeulen.' [uit:
Grievencahier 7-8]

-> dit is de reden voor dwingendrechtelijk arbeidsrecht

Functies arbeidsrecht: Arbeidsrecht is beschermingsrecht.
 Wetgever 1907: [Arbeiders] moeten, willen zij leven, arbeiden en een
arbeidscontract sluiten. De druk, waaronder zij verkeren, laat het bedingen van
billijke voorwaarden niet toe.’ MvT bij Wet op de Ao 1907, Bles I, p. 6›
o Beschermen van werknemer als zwakke partij tegenover werkgever
 ‘Dwangcontract’
o Zo werd een arbeidscontract genoemd
 Arbeidsrecht -> ongelijkheidscompensatie, dwingend recht
o Arbeidsrecht biedt ongelijkheidscompensatie door dwingend recht.
 Nederland versus ‘de wereld’, zie bijv. Rana Plaza drama in Bangladesh

, o (http://www.economist.com/news/leaders/21577067- gruesome-accident-
should-make-all-bosses-think-harder-about-what-behaving- responsibly)
→ MVO: maatschappelijk verantwoord ondernemen (‘CSR’)


 Arbeid verandert voortdurend en dus ook de risico’s die aan de arbeid zijn
verbonden. Werknemersbescherming zal dus steeds moeten mee evolueren
 Zie nu bijv. sterke groei van het thuiswerken: wat betekent dat voor
arbeidsomstandigheden? En voor de controle die wg op wn uitoefent (gezag,
instructiebevoegdheid)?
 Opmars van ‘invasive surveillance’ (zie mijn column ‘Monitoring en surveillance op
het werk – de werknemer opnieuw geknecht?’, Tijdschrift Recht en Arbeid 2021, afl.
5)

Functies arbeidsrecht:
 Arbeidsrecht is ordeningsrecht: organisatie van de arbeidsmarkt, regulering van
individuele en collectieve arbeidsverhoudingen
 Beide functies van het arbeidsrecht – beschermingsrecht en ordeningsrecht – terug
te zien in de verschillende deelgebieden van het arbeidsrecht
 AR wordt ook steeds vaker ingezet als instrument om bepaalde doelstellingen van
arbeidsmarktbeleid te realiseren (instrumentele functie)
→ zie het boek en de zelfstudie powerpoint
→ en in aanvulling daarop een actueel voorbeeld: de corona maatregelen van het kabinet →


Voorbeeld ordenende en instrumentele functie AR:
Corona maatregelen kabinet 2020-2021:
 Belangrijk onderdeel van het ‘Noodpakket banen en economie’ is de Tijdelijke
noodmaatregel overbrugging voor werkbehoud (NOW).
 Deze loonkostensubsidie subsidieert tot (nu) 85% van de loonkosten van een wg.
Voorwaarden:
o wg heeft (verwacht) omzetverlies van ten minste 20%
o wg betaalt het loon van de wn 100% door
o wg is verplicht zich in te spannen om met ontslag bedreigde werknemers van
werk naar werk te begeleiden en moet als hij bedrijfseconomisch ontslag
overweegt contact opnemen met UWV
Maar ook extra ondersteuning voor zelfstandig ondernemers, o.a.
 Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (Tozo). Zelfstandigen
(ook zzp’ers) kunnen aanvullende inkomensondersteuning krijgen voor
levensonderhoud. Deze vult het inkomen aan tot het sociaal minimum en hoeft niet
te worden terugbetaald.

I.E Wie valt onder bescherming AR?
 Werkzame beroepsbevolking:
o Zelfstandige beroepsbevolking: werken niet ‘in dienst van’ een ander; ZZP’ers;
vaak werkzaam o.b.v. overeenkomst van opdracht (art. 7:400 BW) of
aannemingsovk (art. 7:750 BW) Schets, p. 8-9.
o Onzelfstandige beroepsbevolking: personen in dienst van een werkgeve