Van gedachten wisselen – hoofdstuk 5
Macht van de overheid: trias politica, de scheiding der machten. Deze scheiding van de machten
voorkomt dat de overheid zomaar de wet kan veranderen als dat haar goed uitkomt. Vallen alle 3 de
machten in een persoon dan is er sprake van machtsmisbruik of tirannie. De tiran kan altijd de wet
veranderen.
2 begrippen die centraal staan in de filosofie van het sociaal contract: natuurstaat en sociaal
contract.
Hobbes en Locke worden beschouwd als de grondleggers van de moderne burgerlijke samenleving,
dat wil zeggen een samenleving die niet langer door kerk en adel wordt gedomineerd. Beiden zien
vrijheid, gelijkheid en veiligheid in samenhang tot elkaar. Hobbes beschreef zijn werk voor het grote
publiek, dat wil zeggen voor degenen die geen latijn konden lezen.
De natuurstaat kan in het algemeen worden omschreven als een toestand zonder regels, wetten,
normen, rechten en plichten. Het is een denkbeeldige voorstelling van hoe wij met elkaar zouden
omgaan in een situatie wetten, regels en de overheid ontbreken. De natuurstaat bestaat niet en
heeft nooit bestaan. Hobbes heeft een heel pessimistisch beeld over de natuurstaat. Locke en
Rousseau hebben een positiever beeld.
Het begrip natuurrecht is hiermee verbonden. Het is een onvervreemdbaar recht dat onlosmakelijk is
verbonden met het feit dat we mens zijn.
Sociaal contract: het is een soort model waarin de algemene principes en voorwaarden voor een
samenleving worden vastgelegd. De inhoud van het sociaal contract is afhankelijk van het beeld van
de natuurstaat.
Vrijheid & gelijkheid zijn natuurrechten. De overheid moet dat waarborgen.
Thomas Hobbes
Deze 3 uitgangspunten stemmen Hobbes pessimistisch over hoe mensen samenleven:
De mens is een individu en geen sociaal wezen. Hij bedoelt daarmee dat we relaties aangaan om
onze eigen doelen te realiseren. We helpen anderen om daar zelf beter van te worden. De individu is
het uitgangspunt van de samenleving. Willen we begrijpen hoe de samenleving is gevormd dan
moeten we naar de individu kijken en niet naar de stam of de clan.
In de natuurstaat is iedereen gelijk, iedereen heeft de zelfde rechten.
Beweging -> het hiërarchische beeld van de natuur waarin wij onze vaste plaats hebben. we willen
steeds meer en nemen geen genoegen met wat we hebben.
‘’we verlangen naar macht’’
Macht staat tegenover afhankelijkheid. Wij zijn van elkaar afhankelijk, maar deze afhankelijkheid is
niet iets wat wij volgens Hobbes van nature nastreven. Integendeel. Om onze macht te behouden,
moeten we meer macht verwerven.
We leven in een permanente onzekerheid en dreiging. We moeten op onze hoede zijn, overal loert er
gevaar.
Hobbes heeft 19 natuurwetten geformuleerd waaraan wij ons moeten houden.
Macht van de overheid: trias politica, de scheiding der machten. Deze scheiding van de machten
voorkomt dat de overheid zomaar de wet kan veranderen als dat haar goed uitkomt. Vallen alle 3 de
machten in een persoon dan is er sprake van machtsmisbruik of tirannie. De tiran kan altijd de wet
veranderen.
2 begrippen die centraal staan in de filosofie van het sociaal contract: natuurstaat en sociaal
contract.
Hobbes en Locke worden beschouwd als de grondleggers van de moderne burgerlijke samenleving,
dat wil zeggen een samenleving die niet langer door kerk en adel wordt gedomineerd. Beiden zien
vrijheid, gelijkheid en veiligheid in samenhang tot elkaar. Hobbes beschreef zijn werk voor het grote
publiek, dat wil zeggen voor degenen die geen latijn konden lezen.
De natuurstaat kan in het algemeen worden omschreven als een toestand zonder regels, wetten,
normen, rechten en plichten. Het is een denkbeeldige voorstelling van hoe wij met elkaar zouden
omgaan in een situatie wetten, regels en de overheid ontbreken. De natuurstaat bestaat niet en
heeft nooit bestaan. Hobbes heeft een heel pessimistisch beeld over de natuurstaat. Locke en
Rousseau hebben een positiever beeld.
Het begrip natuurrecht is hiermee verbonden. Het is een onvervreemdbaar recht dat onlosmakelijk is
verbonden met het feit dat we mens zijn.
Sociaal contract: het is een soort model waarin de algemene principes en voorwaarden voor een
samenleving worden vastgelegd. De inhoud van het sociaal contract is afhankelijk van het beeld van
de natuurstaat.
Vrijheid & gelijkheid zijn natuurrechten. De overheid moet dat waarborgen.
Thomas Hobbes
Deze 3 uitgangspunten stemmen Hobbes pessimistisch over hoe mensen samenleven:
De mens is een individu en geen sociaal wezen. Hij bedoelt daarmee dat we relaties aangaan om
onze eigen doelen te realiseren. We helpen anderen om daar zelf beter van te worden. De individu is
het uitgangspunt van de samenleving. Willen we begrijpen hoe de samenleving is gevormd dan
moeten we naar de individu kijken en niet naar de stam of de clan.
In de natuurstaat is iedereen gelijk, iedereen heeft de zelfde rechten.
Beweging -> het hiërarchische beeld van de natuur waarin wij onze vaste plaats hebben. we willen
steeds meer en nemen geen genoegen met wat we hebben.
‘’we verlangen naar macht’’
Macht staat tegenover afhankelijkheid. Wij zijn van elkaar afhankelijk, maar deze afhankelijkheid is
niet iets wat wij volgens Hobbes van nature nastreven. Integendeel. Om onze macht te behouden,
moeten we meer macht verwerven.
We leven in een permanente onzekerheid en dreiging. We moeten op onze hoede zijn, overal loert er
gevaar.
Hobbes heeft 19 natuurwetten geformuleerd waaraan wij ons moeten houden.
