Minister Volksgezondheid heeft leiding over bestrijding van de epidemie van
Staatsrecht, OG RR214-21 29, bijeenkomst 9 het COVID
Noodwetgeving tijdens de bestrijding van COVID Fase 1
Juridische systeem Vier groepen gebaseerd op de Functionele Wordt geadviseerd en bijgestaan door Centrum Infectieziekte van RIVM. Dat
infectieziektebestrijding voor besmettelijkheid en ernst van keten; heeft OMT bijeengeroepen. Het OMT geeft op basis van de daar verenigde
Het juridische systeem van infectieziektebestrijding aanvang coronacrisis; Wpg de infectieziekte en e bijzondere deskundigheid adviezen die de basis vormen voor de beleidsbeslissingen van de
na aanvang coronacrisis potentiële impact daarvan op wetgeving minister van Volksgezondheid. Deze adviezen worden voorafgaand aan de
Fase 3
Fase 2 de volksgezondheid. A is het in Wpg besluitvorming eerst besproken in het Bestuurlijk afstemmingsoverleg
zwaarst. infectieziekten, waarna de minister van Volksgezondheid de maatregelen zal
Minister volksgezondheid achtte het noodzakelijk om maatregelen te treffen waarvoor aan
overleggen met zijn collegaministers in de Ministeriële Commissie COVID-19. In
hemzelf noch aan de voorzitter van de veiligheidsregio bevoegdheden waren toegekend in de COVID behoort tot groep A deze ministeriële commissies besluiten de betrokken ministers gezamenlijk
Wpg. Probleem was behoefte aan maatregelen die ook gezonde deel van de bevolking raken.
integraal over het beleid ten aanzien van de bestrijding en de gevolgen van de
Dus zoeken juridische grondslag = noodverordeningen.
coronacrisis.
Mede om een einde te maken aan deze controversiële
In de coronacrisis maakt de voorzitter van de veiligheidsregio zowel deel uit van de constructie, heeft de wetgever de Tijdelijke wet
De wet attribueert hoofdzakelijk bevoegdheden aan de regering voor
functionele keten infectieziektebestrijding als van de algemene keten; hij heeft namelijk de maatregelen COVID-19 ontworpen.
bestrijdingsmaatregelen die eerder op basis van de noodverordeningen werden
mogelijkheid maatregelen te nemen op grond van de Wpg, maar nu de minister van
opgelegd, zoals de anderhalvemeterregel.
Volksgezondheid de voorzitters van de veiligheidsregio’s de aanwijzing gaf om in de
bestrijding van het coronavirus maatregelen te treffen waarvoor zij geen bevoegdheden Daarnaast is in art. 58j Wpg een bevoegdheid te vinden
hadden op grond van de Wpg, gebruikten de voorzitters daarvoor de om “overige maatregelen” te treffen, zoals de Toepassen als: Gelet op de ernst van de bedreiging van de volksgezondheid
noodverordeningsbevoegdheid uit de algemene keten. verplichting tot toepassing van hygiënemaatregelen en noodzakelijk is, in overeenstemming is met de uitgangspunten van de
het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen. democratische rechtsstaat, gelet op het in het eerste lid genoemde doel
Staatsnoodrecht Ter uitvoering art 103 Gw is (bestrijding van epidemie of directe dreiging daarvan) de uitoefening van
Cwu. 2 vormen van een grondrechten zo min mogelijk beperkt en aan dat doel evenredig is. Let op: art.
Het belang van het uitroepen van de Kan ook zonder
Staatsnoodrecht kent noodtoestand: 58b Wpg bepaalt dat de wet niet langer van kracht mag zijn dan de duur van de
noodtoestand activeren bepalingen noodtoestand; bij afzonderlijk
bevoegdheden toe aan de die buiten werking zijn gesteld. epidemie van het coronavirus: de tijdelijke maatregelen zien immers slechts op
koninklijk besluit.
centrale overheid om zijn taken Algemeen Beperkt de bestrijding van die infectieziekte. Art. 58b lid 2 Wpg
te kunnen uitoefenen onder Het koninklijk besluit waarbij
buitengewone omstandigheden Gaat om toetsing buitengewone hetzij de beperkte Als de rechtsplicht eenmaal is vastgesteld, dan is het de vraag hoe die
waarin de normale Voor de algemene omstandigheid: een situatie waarin noodtoestand, hetzij de rechtsplicht kan worden geëffectueerd. Met staats als partij gecompliceerder
bevoegdheden niet toereikend noodtoestand zijn dat meer een vitaal belang wordt bedreigd en algemene noodtoestand Urgenda-arrest (geen bevel wetgeving geven met specifieke inhoud).
zijn. Art 103 Gw. bepalingen dan bij de beperkte normale bevoegdheden niet meer wordt afgekondigd, wordt
noodtoestand (al is er ook veel toereikend zijn, is de rechter vanwege terstond medegedeeld aan Praktijk: “De rechter in kort geding heeft bij een onmiskenbaar
zijn positie in het staatsbestel niet de Staten-Generaal (art. 2 onverbindende regeling de bevoegdheid om de betreffende
Avondklok: De terughoudendheid overlap). De bepalingen die in
goed in staat de buitengewone bepaling buiten werking te stellen. Hij mag de Staat niet
werking worden gesteld in het Cwu).
om gebruik te maken van het bevelen wetgeving tot stand te brengen met een bepaalde,
geval van het afroepen van de omstandigheid op waarde te
staatsnoodrecht verdween met de specifieke inhoud”. De rechter in hoger beroep kon tot het
beperkte noodtoestand staan schatten. (Terughoudend getoetst, Praktijk: De voorzieningenrechter oordeelt in oordeel komen dat sprake was van een bevel tot (materiële)
komst van de besmettelijkere
opgesomd op lijst A behorend heeft nadelen). rechtsoverweging 4.3 dat er geen sprake is van de wetgeving, omdat de buitenwerkingstelling van de Wbbbg-
Britse mutant van het coronavirus.
bij de Coördinatiewet benodigde “superspoed”, zoals wel aanwezig tijdens een bepalingen noopt tot een nieuw koninklijk besluit ingevolge art.
uitzonderingstoestanden. Op Rol rechter: in dergelijke 1 lid 4 Wbbbg. De vraag kan dan nog zijn of sprake is van een
“onverwachte dijkdoorbraak” en wordt in dit oordeel
onrechtmatig wetgevingsbevel. Het onwenselijk is geweest dat
lijst B staan de bepalingen situaties oordelen over gesterkt door het feit dat de Tweede Kamer werd
Specifieke wettelijke grondslag in het bestaande koninklijk besluit móest worden vervangen door
vermeld die worden geactiveerd de inbreuk op de betrokken bij de besluitvorming. Door in de acuutheid
het staatsnoodrecht bestond om een nieuw koninklijk besluit om het einde van de avondklok
bij de algemene noodtoestand grondrechten. van de situatie te treden, moet de rechter een oordeel vorm te geven = onrechtmatig wetgevingsbevel. Maar kan
een avondklok in te voeren, art 8
lid 1 Wbbbg. vellen over een veelheid aan politieke, sociale en onderscheid worden gevonden tussen een negatieve en een
economische omstandigheden. Doordat de positieve wetgever. Als negatieve wetgever heeft de rechter de
Art. 1 Wbbbg maakt het in Regering koos ten eerste mogelijkheid om te vernietigen. Dus kan de rechter de
voorzieningenrechter toch de acuutheid van de situatie
samenhang met de Cwu hiervoor wetgever een halt toe roepen waar de wetgever geen
AMvB, lid 2 Ministeriele Ten tweede avondklok op te beoordeelt, wordt de ‘ratio’ van de terughoudende
mogelijk om separaat, dus los wetgeving had mogen creëren, maar de rechter kan zich niet
regeling, lid 3 nemen in Tijdelijke wet toetsing genegeerd en de afstand tot de andere mengen in de vrije creatie van normen door de wetgever.
van een noodtoestand,
maatregelen (art 58j lid 1 sub f staatsmachten niet in acht genomen. Wat betreft het Doordat het effect van het voorlopige vonnis zo dicht tegen een
uitsluitend de spoedprocedure
Wpg). Avondklok werd hierop vaststellen van de rechtsplicht, gaat de
PROBLEEM 8A
negatief wetgevingsbevel aanligt, kan worden beargumenteerd
van art. 8 lid 1 jo. lid 3 Wbbbg in
gebaseerd. voorzieningenrechter dus bij het toetsen van de dat geen sprake is van een onrechtmatig wetgevingsbevel.
werking te stellen.
buitengewone omstandigheid al te ver.
Staatsrecht, OG RR214-21 29, bijeenkomst 9 het COVID
Noodwetgeving tijdens de bestrijding van COVID Fase 1
Juridische systeem Vier groepen gebaseerd op de Functionele Wordt geadviseerd en bijgestaan door Centrum Infectieziekte van RIVM. Dat
infectieziektebestrijding voor besmettelijkheid en ernst van keten; heeft OMT bijeengeroepen. Het OMT geeft op basis van de daar verenigde
Het juridische systeem van infectieziektebestrijding aanvang coronacrisis; Wpg de infectieziekte en e bijzondere deskundigheid adviezen die de basis vormen voor de beleidsbeslissingen van de
na aanvang coronacrisis potentiële impact daarvan op wetgeving minister van Volksgezondheid. Deze adviezen worden voorafgaand aan de
Fase 3
Fase 2 de volksgezondheid. A is het in Wpg besluitvorming eerst besproken in het Bestuurlijk afstemmingsoverleg
zwaarst. infectieziekten, waarna de minister van Volksgezondheid de maatregelen zal
Minister volksgezondheid achtte het noodzakelijk om maatregelen te treffen waarvoor aan
overleggen met zijn collegaministers in de Ministeriële Commissie COVID-19. In
hemzelf noch aan de voorzitter van de veiligheidsregio bevoegdheden waren toegekend in de COVID behoort tot groep A deze ministeriële commissies besluiten de betrokken ministers gezamenlijk
Wpg. Probleem was behoefte aan maatregelen die ook gezonde deel van de bevolking raken.
integraal over het beleid ten aanzien van de bestrijding en de gevolgen van de
Dus zoeken juridische grondslag = noodverordeningen.
coronacrisis.
Mede om een einde te maken aan deze controversiële
In de coronacrisis maakt de voorzitter van de veiligheidsregio zowel deel uit van de constructie, heeft de wetgever de Tijdelijke wet
De wet attribueert hoofdzakelijk bevoegdheden aan de regering voor
functionele keten infectieziektebestrijding als van de algemene keten; hij heeft namelijk de maatregelen COVID-19 ontworpen.
bestrijdingsmaatregelen die eerder op basis van de noodverordeningen werden
mogelijkheid maatregelen te nemen op grond van de Wpg, maar nu de minister van
opgelegd, zoals de anderhalvemeterregel.
Volksgezondheid de voorzitters van de veiligheidsregio’s de aanwijzing gaf om in de
bestrijding van het coronavirus maatregelen te treffen waarvoor zij geen bevoegdheden Daarnaast is in art. 58j Wpg een bevoegdheid te vinden
hadden op grond van de Wpg, gebruikten de voorzitters daarvoor de om “overige maatregelen” te treffen, zoals de Toepassen als: Gelet op de ernst van de bedreiging van de volksgezondheid
noodverordeningsbevoegdheid uit de algemene keten. verplichting tot toepassing van hygiënemaatregelen en noodzakelijk is, in overeenstemming is met de uitgangspunten van de
het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen. democratische rechtsstaat, gelet op het in het eerste lid genoemde doel
Staatsnoodrecht Ter uitvoering art 103 Gw is (bestrijding van epidemie of directe dreiging daarvan) de uitoefening van
Cwu. 2 vormen van een grondrechten zo min mogelijk beperkt en aan dat doel evenredig is. Let op: art.
Het belang van het uitroepen van de Kan ook zonder
Staatsnoodrecht kent noodtoestand: 58b Wpg bepaalt dat de wet niet langer van kracht mag zijn dan de duur van de
noodtoestand activeren bepalingen noodtoestand; bij afzonderlijk
bevoegdheden toe aan de die buiten werking zijn gesteld. epidemie van het coronavirus: de tijdelijke maatregelen zien immers slechts op
koninklijk besluit.
centrale overheid om zijn taken Algemeen Beperkt de bestrijding van die infectieziekte. Art. 58b lid 2 Wpg
te kunnen uitoefenen onder Het koninklijk besluit waarbij
buitengewone omstandigheden Gaat om toetsing buitengewone hetzij de beperkte Als de rechtsplicht eenmaal is vastgesteld, dan is het de vraag hoe die
waarin de normale Voor de algemene omstandigheid: een situatie waarin noodtoestand, hetzij de rechtsplicht kan worden geëffectueerd. Met staats als partij gecompliceerder
bevoegdheden niet toereikend noodtoestand zijn dat meer een vitaal belang wordt bedreigd en algemene noodtoestand Urgenda-arrest (geen bevel wetgeving geven met specifieke inhoud).
zijn. Art 103 Gw. bepalingen dan bij de beperkte normale bevoegdheden niet meer wordt afgekondigd, wordt
noodtoestand (al is er ook veel toereikend zijn, is de rechter vanwege terstond medegedeeld aan Praktijk: “De rechter in kort geding heeft bij een onmiskenbaar
zijn positie in het staatsbestel niet de Staten-Generaal (art. 2 onverbindende regeling de bevoegdheid om de betreffende
Avondklok: De terughoudendheid overlap). De bepalingen die in
goed in staat de buitengewone bepaling buiten werking te stellen. Hij mag de Staat niet
werking worden gesteld in het Cwu).
om gebruik te maken van het bevelen wetgeving tot stand te brengen met een bepaalde,
geval van het afroepen van de omstandigheid op waarde te
staatsnoodrecht verdween met de specifieke inhoud”. De rechter in hoger beroep kon tot het
beperkte noodtoestand staan schatten. (Terughoudend getoetst, Praktijk: De voorzieningenrechter oordeelt in oordeel komen dat sprake was van een bevel tot (materiële)
komst van de besmettelijkere
opgesomd op lijst A behorend heeft nadelen). rechtsoverweging 4.3 dat er geen sprake is van de wetgeving, omdat de buitenwerkingstelling van de Wbbbg-
Britse mutant van het coronavirus.
bij de Coördinatiewet benodigde “superspoed”, zoals wel aanwezig tijdens een bepalingen noopt tot een nieuw koninklijk besluit ingevolge art.
uitzonderingstoestanden. Op Rol rechter: in dergelijke 1 lid 4 Wbbbg. De vraag kan dan nog zijn of sprake is van een
“onverwachte dijkdoorbraak” en wordt in dit oordeel
onrechtmatig wetgevingsbevel. Het onwenselijk is geweest dat
lijst B staan de bepalingen situaties oordelen over gesterkt door het feit dat de Tweede Kamer werd
Specifieke wettelijke grondslag in het bestaande koninklijk besluit móest worden vervangen door
vermeld die worden geactiveerd de inbreuk op de betrokken bij de besluitvorming. Door in de acuutheid
het staatsnoodrecht bestond om een nieuw koninklijk besluit om het einde van de avondklok
bij de algemene noodtoestand grondrechten. van de situatie te treden, moet de rechter een oordeel vorm te geven = onrechtmatig wetgevingsbevel. Maar kan
een avondklok in te voeren, art 8
lid 1 Wbbbg. vellen over een veelheid aan politieke, sociale en onderscheid worden gevonden tussen een negatieve en een
economische omstandigheden. Doordat de positieve wetgever. Als negatieve wetgever heeft de rechter de
Art. 1 Wbbbg maakt het in Regering koos ten eerste mogelijkheid om te vernietigen. Dus kan de rechter de
voorzieningenrechter toch de acuutheid van de situatie
samenhang met de Cwu hiervoor wetgever een halt toe roepen waar de wetgever geen
AMvB, lid 2 Ministeriele Ten tweede avondklok op te beoordeelt, wordt de ‘ratio’ van de terughoudende
mogelijk om separaat, dus los wetgeving had mogen creëren, maar de rechter kan zich niet
regeling, lid 3 nemen in Tijdelijke wet toetsing genegeerd en de afstand tot de andere mengen in de vrije creatie van normen door de wetgever.
van een noodtoestand,
maatregelen (art 58j lid 1 sub f staatsmachten niet in acht genomen. Wat betreft het Doordat het effect van het voorlopige vonnis zo dicht tegen een
uitsluitend de spoedprocedure
Wpg). Avondklok werd hierop vaststellen van de rechtsplicht, gaat de
PROBLEEM 8A
negatief wetgevingsbevel aanligt, kan worden beargumenteerd
van art. 8 lid 1 jo. lid 3 Wbbbg in
gebaseerd. voorzieningenrechter dus bij het toetsen van de dat geen sprake is van een onrechtmatig wetgevingsbevel.
werking te stellen.
buitengewone omstandigheid al te ver.
