Aansprakelijkheidsrecht
Stappen
Vestiging
Week 1 eigen od , toerekening en relativiteit
Week 1.2 kwalitatieve aansprakelijkjeid/ risico
aansprakelijkheid
Week 2.1 verkeersaansprakelijkheid en EU
aansprakelijkjeidsgrondslagen
Omvang
Week 2.2 deel nog vestiging > causaliteit als
voorwaarde (vestiging) en causaliteit als omvangsfase.
Toerekening vraag volgens adequatieleer en redelijke
toerekening art 6:98 BW.
week 3.1 2 leerstukken causale toerekening
6:101/6:110. Daarna schade (positie / achtergrond /
invulling wetgeving en jurisprudentie)
1
,week 1 boek
6:162 aansprakelijkheid eigen OD blz 19
Voorwaarden:
> sprake van OD (zie uitwerking hieronder onrechtmatige daad)
> toerekening (schuld (verwijtbaar) of risico> wet of verkeersopvattingen)
> schade (bijv letselschade)
> causaal verband (CSQN)to
> relativiteitsvereiste (zelfstandige rol, kijken naar totstandkomingsgeschiedenis
bepaalde wet, was het doel van die bepaling om het gedrag te beschermen, soort
schade en wijze waarop die schade is ontstaan beschermt, is vaak al onderdeel van
de onrechtmatige daad)
onrechtmatige daad, artikel 6:162 lid 2
- inbreuk op een recht (Directe en opzettelijke inbreuk)
- doen of nalaten in strijd met wettelijke plicht (bijv ivm 300Sr mishandeling)
- doen of nalaten in strijd met ongeschreven zorgvuldigheidsnorm/maatschappelijke
betamelijkheid (HR 1919 lindenbaum cohen, sinds 1992 ook in BW)
ongeschreven zorgvuldigheidsnorm is een open norm.
‘’ Wanneer is iets dan onzorgvuldig’’
> dit hangt af van de situatie
> in elke situatie is steeds een andere zorgvuldigheid (gedrags) norm
In het kelderluik arrest wordt aangegeven dat als er een gevaarlijke situatie in het
leven wordt geroepen dit kan worden gezien als onrechtmatige daad
1. huis/tuin/keuken> als normaal mens dit minder snel aansprakelijk
2. sport/spel situaties> vuistregels:
> verhoogde aansprakelijkheid drempel in sport en spelsituaties (minder snel
aansprakelijkheid)
> betrokkenen hoeven niet rechtstreeks met elkaar te sporten> HR arrest
Midgetgolf (toeschouwer)
> het enkele overtreden van de spelregels leidt niet per definitie tot
aansprakelijkheid (maar kan dus wel een rol spelen) (HR natrappen, dan wel OD)
> einde ‘wedstrijd’ of ‘sportmoment’ doet sport en spelsituatie niet per definitie
meteen eindigen
Hoorcollege 1
Positie aansprakelijkheidsrecht in het systeem
Privaat- Vermogensrecht – Verbintenissenrecht
Schadevergoeding stappen
1) Is er een recht op schadevergoeding (is iemand aansprakelijk)> 6:162 gaat hier
over > vestigingsfase (maar kan ook bij 6:170 zijn)
2) omvang / hoogte ervan? 6:95 e.v. gelden voor alle wettelijke verplichtingen tot sv
(bijv 6:74) (vanaf week 4/5)
Achtergrond en betekenis
2
,Doel aansprakelijkheidsrecht
Romeins> achtergrond
Delictenrecht uitgangspunt (iedereen eigen schade dragen en gericht bestraffing)
Hugo de groot> is 3 tot 4 maal de waarde wel chic? of niet te veel? focus was meer
herstel (compensatoire karakter nu in NL ook voorop)
Aansprakelijkheid voor eigen gedrag/ OD
Criteria 6:162
> onrechtmatigheid
> relativiteit (doel wet)
> toerekening
> causaal verband (college 4)
> schade (college 5)
Wanneer onrechtmatigheid?
Lid 2 > inbreuk recht/ doen nalaten wettelijke verplichting / ongeschreven recht
Onrechtmatig Arrest Zutphense waterleiding > Dit hoort niet tot 1 van de 3
hierboven maar is toch wel onrechtmatig HR zegt dat er dan wel 1 van de 3
hierboven moet zijn
Daarna Arrest Lindenbaum cohen > er is wederom niet voldaan aan lid 2 (1 van de
3) Maar HR zegt hier dat onder OD ‘’’hetzij tegen de goede zeden…
maatschappelijke betamelijkheid (zorgvuldig handelen)’’ HR creëert hier een extra
smaak voor aansprakelijkheid in 1919
Inbreuk op een recht (beperkte categorie)
Dit zijn subjectieve rechten ‘’hiermee kan je tegen een ander zeggen dat je iets niet
moet doen, anders naar de rechter, eigen belang dienen’’ (ernstige inbreuk en
daarom OD) Het moet hier gaan actief handelen
> persoonlijkheidsrechten (lichamelijke integriteit, persoonlijke levenssfeer)
> absolute vermogensrechten (eigendom, beperkte rechten, auteursrecht dus tegen
een ieder uitvoerbaar)
Inbreuk op relatieve rechten dus niet onrechtmatig in deze categorie (alleen ten
opzichte van 1 persoon bijv lening)
- Als die inbreuk vaststaat is dat meteen een OD, dan hoeft er niet nog aan
zorgvuldigheid worden getoetst.
3 stromingen over wnr iets een inbreuk op een recht is
1. Leer du perron: ‘’opzettelijk’’ /directe inbreuk is een inbreuk op een recht
2. Leer sierburg: ‘’een echte inbreuk’’
Gewraakte handeling zelf is in strijd met het subjectieve recht van een ander.
Je ontneemt het volledige recht van iemand. Het gaat om actief handelen niet
nalaten zoals de andere categorieën
Zoals; versperren van iemands recht/ gebruik maken van het merk van een
ander/ beslag leggen op de goederen van een ander/ hinder? (vogelplaag
3
, arrest) valt er dus niet onder.
3. Leer ‘’extra toets’’ aan de zorgvuldigheid (dus aan laatste categorie>
ongeschreven recht)
Voordeel dit systeem
1) het hebben van een subjectief recht brengt mee dat in beginsel een aantasting
ervan in beginsel onrechtmatig zou zijn. In een procedure heb je een sterkere
bewijspositie, vooral in gevallen waarin het subjectieve recht vrij specifiek bepaalde
belangen van de rechthebbende beschermt
Doen/nalaten wettelijke verplichting
Gaat over objectieve recht. Dan staat er echt duidelijk over welke wettelijke
verplichting het gaat. Dus bij twijfel zit je al niet hier. Elk soort wet/plicht
voorbeelden: 5 wvw , art 311 lid 4 en lid 5 sr (diefstal lid 4= diefstal 2 per, lid
5=braak, 310 sr (normale diefstal),
Voordelen dit systeem
1) Indien het ontstaan van bepaalde schade het gevolg is van het overtreden van
een wettelijke bepaling, volgens de bewijslast van niet onrechtmatigheid een
beginsel op de gedaagde. Dit kan hij doen door middel van een
rechtvaardigingsgrond of indien duidelijk wordt dat de norm niet beoogt te om het
geschonden belang van de gelaedeerde te beschermen> 6:163
2) er hoeft niet te worden vastgesteld dat de dader bedacht was of behoorlijk te zijn
op de belangen van de benadeelde die de geschonden norm beoogde beschermen
(dit moet wel bij ongeschreven regels)
Dit moet een duidelijke/concrete verplichting gaan
Ongeschreven recht of Maatschappelijke betamelijkheid of zorgvuldigheidsnorm
Alg uitgangspunt Lindenbaum Cohen (wie stelt moet bewijzen). Wat is dan die
zorgvuldigheid die in het maatschappelijk verkeer betaamt? (zo onzorgvuldig dat je
je had moeten weerhouden van het gedrag) gaat dus niet over rechtsverkeer maar
maatschappelijk verkeer. Alle omstandigheden meenemen zoals gevaarlijke
situaties: denk aan Gevaarzetting: kelderluik arrest / jetblast (waarschuwen voor
gevaarlijke situaties) en afgegebroken boomtak.
Strijd met wettelijke plicht hinder> art 5:37. Soms kan die hinder zelfs onrechtmatig
zijn. Dan moet je vervolgvragen als voor het veroorzaken van die hinder een
vergunning is verleend. Of een vergunning was vereist en die ontbreekt. Is dat dan
meteen onrechtmatig.
Zie arrest Stankoverlastpluimveebedrijf> of het ism 5:37 ook onrechtmatig is, is
afhankelijk van:……
Gevaarzetting
Kelderluikarrest
HR:
a) mate van waarschijnlijkheid niet-inachtneming oplettendheid (hoe groot is de kans
dat bijv slachtoffer kind een bord niet ziet)
4
Stappen
Vestiging
Week 1 eigen od , toerekening en relativiteit
Week 1.2 kwalitatieve aansprakelijkjeid/ risico
aansprakelijkheid
Week 2.1 verkeersaansprakelijkheid en EU
aansprakelijkjeidsgrondslagen
Omvang
Week 2.2 deel nog vestiging > causaliteit als
voorwaarde (vestiging) en causaliteit als omvangsfase.
Toerekening vraag volgens adequatieleer en redelijke
toerekening art 6:98 BW.
week 3.1 2 leerstukken causale toerekening
6:101/6:110. Daarna schade (positie / achtergrond /
invulling wetgeving en jurisprudentie)
1
,week 1 boek
6:162 aansprakelijkheid eigen OD blz 19
Voorwaarden:
> sprake van OD (zie uitwerking hieronder onrechtmatige daad)
> toerekening (schuld (verwijtbaar) of risico> wet of verkeersopvattingen)
> schade (bijv letselschade)
> causaal verband (CSQN)to
> relativiteitsvereiste (zelfstandige rol, kijken naar totstandkomingsgeschiedenis
bepaalde wet, was het doel van die bepaling om het gedrag te beschermen, soort
schade en wijze waarop die schade is ontstaan beschermt, is vaak al onderdeel van
de onrechtmatige daad)
onrechtmatige daad, artikel 6:162 lid 2
- inbreuk op een recht (Directe en opzettelijke inbreuk)
- doen of nalaten in strijd met wettelijke plicht (bijv ivm 300Sr mishandeling)
- doen of nalaten in strijd met ongeschreven zorgvuldigheidsnorm/maatschappelijke
betamelijkheid (HR 1919 lindenbaum cohen, sinds 1992 ook in BW)
ongeschreven zorgvuldigheidsnorm is een open norm.
‘’ Wanneer is iets dan onzorgvuldig’’
> dit hangt af van de situatie
> in elke situatie is steeds een andere zorgvuldigheid (gedrags) norm
In het kelderluik arrest wordt aangegeven dat als er een gevaarlijke situatie in het
leven wordt geroepen dit kan worden gezien als onrechtmatige daad
1. huis/tuin/keuken> als normaal mens dit minder snel aansprakelijk
2. sport/spel situaties> vuistregels:
> verhoogde aansprakelijkheid drempel in sport en spelsituaties (minder snel
aansprakelijkheid)
> betrokkenen hoeven niet rechtstreeks met elkaar te sporten> HR arrest
Midgetgolf (toeschouwer)
> het enkele overtreden van de spelregels leidt niet per definitie tot
aansprakelijkheid (maar kan dus wel een rol spelen) (HR natrappen, dan wel OD)
> einde ‘wedstrijd’ of ‘sportmoment’ doet sport en spelsituatie niet per definitie
meteen eindigen
Hoorcollege 1
Positie aansprakelijkheidsrecht in het systeem
Privaat- Vermogensrecht – Verbintenissenrecht
Schadevergoeding stappen
1) Is er een recht op schadevergoeding (is iemand aansprakelijk)> 6:162 gaat hier
over > vestigingsfase (maar kan ook bij 6:170 zijn)
2) omvang / hoogte ervan? 6:95 e.v. gelden voor alle wettelijke verplichtingen tot sv
(bijv 6:74) (vanaf week 4/5)
Achtergrond en betekenis
2
,Doel aansprakelijkheidsrecht
Romeins> achtergrond
Delictenrecht uitgangspunt (iedereen eigen schade dragen en gericht bestraffing)
Hugo de groot> is 3 tot 4 maal de waarde wel chic? of niet te veel? focus was meer
herstel (compensatoire karakter nu in NL ook voorop)
Aansprakelijkheid voor eigen gedrag/ OD
Criteria 6:162
> onrechtmatigheid
> relativiteit (doel wet)
> toerekening
> causaal verband (college 4)
> schade (college 5)
Wanneer onrechtmatigheid?
Lid 2 > inbreuk recht/ doen nalaten wettelijke verplichting / ongeschreven recht
Onrechtmatig Arrest Zutphense waterleiding > Dit hoort niet tot 1 van de 3
hierboven maar is toch wel onrechtmatig HR zegt dat er dan wel 1 van de 3
hierboven moet zijn
Daarna Arrest Lindenbaum cohen > er is wederom niet voldaan aan lid 2 (1 van de
3) Maar HR zegt hier dat onder OD ‘’’hetzij tegen de goede zeden…
maatschappelijke betamelijkheid (zorgvuldig handelen)’’ HR creëert hier een extra
smaak voor aansprakelijkheid in 1919
Inbreuk op een recht (beperkte categorie)
Dit zijn subjectieve rechten ‘’hiermee kan je tegen een ander zeggen dat je iets niet
moet doen, anders naar de rechter, eigen belang dienen’’ (ernstige inbreuk en
daarom OD) Het moet hier gaan actief handelen
> persoonlijkheidsrechten (lichamelijke integriteit, persoonlijke levenssfeer)
> absolute vermogensrechten (eigendom, beperkte rechten, auteursrecht dus tegen
een ieder uitvoerbaar)
Inbreuk op relatieve rechten dus niet onrechtmatig in deze categorie (alleen ten
opzichte van 1 persoon bijv lening)
- Als die inbreuk vaststaat is dat meteen een OD, dan hoeft er niet nog aan
zorgvuldigheid worden getoetst.
3 stromingen over wnr iets een inbreuk op een recht is
1. Leer du perron: ‘’opzettelijk’’ /directe inbreuk is een inbreuk op een recht
2. Leer sierburg: ‘’een echte inbreuk’’
Gewraakte handeling zelf is in strijd met het subjectieve recht van een ander.
Je ontneemt het volledige recht van iemand. Het gaat om actief handelen niet
nalaten zoals de andere categorieën
Zoals; versperren van iemands recht/ gebruik maken van het merk van een
ander/ beslag leggen op de goederen van een ander/ hinder? (vogelplaag
3
, arrest) valt er dus niet onder.
3. Leer ‘’extra toets’’ aan de zorgvuldigheid (dus aan laatste categorie>
ongeschreven recht)
Voordeel dit systeem
1) het hebben van een subjectief recht brengt mee dat in beginsel een aantasting
ervan in beginsel onrechtmatig zou zijn. In een procedure heb je een sterkere
bewijspositie, vooral in gevallen waarin het subjectieve recht vrij specifiek bepaalde
belangen van de rechthebbende beschermt
Doen/nalaten wettelijke verplichting
Gaat over objectieve recht. Dan staat er echt duidelijk over welke wettelijke
verplichting het gaat. Dus bij twijfel zit je al niet hier. Elk soort wet/plicht
voorbeelden: 5 wvw , art 311 lid 4 en lid 5 sr (diefstal lid 4= diefstal 2 per, lid
5=braak, 310 sr (normale diefstal),
Voordelen dit systeem
1) Indien het ontstaan van bepaalde schade het gevolg is van het overtreden van
een wettelijke bepaling, volgens de bewijslast van niet onrechtmatigheid een
beginsel op de gedaagde. Dit kan hij doen door middel van een
rechtvaardigingsgrond of indien duidelijk wordt dat de norm niet beoogt te om het
geschonden belang van de gelaedeerde te beschermen> 6:163
2) er hoeft niet te worden vastgesteld dat de dader bedacht was of behoorlijk te zijn
op de belangen van de benadeelde die de geschonden norm beoogde beschermen
(dit moet wel bij ongeschreven regels)
Dit moet een duidelijke/concrete verplichting gaan
Ongeschreven recht of Maatschappelijke betamelijkheid of zorgvuldigheidsnorm
Alg uitgangspunt Lindenbaum Cohen (wie stelt moet bewijzen). Wat is dan die
zorgvuldigheid die in het maatschappelijk verkeer betaamt? (zo onzorgvuldig dat je
je had moeten weerhouden van het gedrag) gaat dus niet over rechtsverkeer maar
maatschappelijk verkeer. Alle omstandigheden meenemen zoals gevaarlijke
situaties: denk aan Gevaarzetting: kelderluik arrest / jetblast (waarschuwen voor
gevaarlijke situaties) en afgegebroken boomtak.
Strijd met wettelijke plicht hinder> art 5:37. Soms kan die hinder zelfs onrechtmatig
zijn. Dan moet je vervolgvragen als voor het veroorzaken van die hinder een
vergunning is verleend. Of een vergunning was vereist en die ontbreekt. Is dat dan
meteen onrechtmatig.
Zie arrest Stankoverlastpluimveebedrijf> of het ism 5:37 ook onrechtmatig is, is
afhankelijk van:……
Gevaarzetting
Kelderluikarrest
HR:
a) mate van waarschijnlijkheid niet-inachtneming oplettendheid (hoe groot is de kans
dat bijv slachtoffer kind een bord niet ziet)
4
