Sociaal zekerheidsrecht
Leermodule 1
SOCIAALZEKERHEIDSRECHT
Welke onderdelen bevat hoofdstuk 1 Socialezekerheidsrecht?
1. Wat is SZ
2. Enkele kenmerken van de SZ
7. Financiering van de SZ door loontrekkende
2.1. Solidariteit
7.1. WG en WN
2.2. Verplicht karakter
7.2. Berekeningsbasis
3. Stelsels van de SZ
7.3. Bijzondere bijdragen
4. Structuur van de SZ
7.4. Vermindering van sociale bijdragen
5. Onderwerping aan de sociale zekerheid
8. Verplichtingen van de WG
voor WN
8.1. Verplichtingen
5.1. Algemeen
8.2. Sancties
5.2. Territoriaal toepassingsgebied
8.3. Toezicht en strafbepalingen
5.3. Personeel toepassingsgebied
9. Kruipuntbank van de SZ
5.4. Gevolgen van de onderwerping
9.1. Algemeen
6. Het loon waarop de bijdrage worden
9.2. Organisatie
geïnd
9.3. Gegevensbescherming
6.1. Het begrip loon
9.4. Recht op informatie en rechtzetting
6.2. Enkele bijzondere vergoedingen
9.5. Netwerk van de kruispuntbank
10. Handvest van de sociale verzekerde
10.1. Algemeen
10.2. Verplichtingen van de
instellingen belast met het
verstrekken van sociale prestaties
11. E-goverment
Welke leerdoelen worden bereikt in deze leermodule?
1. Het socialezekerheidsrecht te definiëren
2. De huidige sociale zekerheid te begrijpen vanuit zijn geschiedenis
3. Het verschil tussen sociale zekerheid en sociale bijstand te duiden en de regelingen in te
delen
4. Uit te leggen hoe de sociale zekerheid functioneert en de rol van de verschillende actoren
(werknemer, werkgever, RSZ, KBSZ, ...) te duiden.
5. Uit te leggen waar het geld en informatie in de SZ vandaan komen en naartoe gaan.
Wat is de definitie van het socialezekerheidsrecht?
De overheid die de bestaansmiddelen of bestaanszekerheid van elke burger probeert te waarborgen.
Risico’s in het leven hebben bepaalde gevolgen inkomsten dalen of uitgaven stijgen
Bv: als je ziek wordt kan je niet gaan werken en dalen de inkomsten de uitgaven stijgen t.g.v.
ziekte
Sociale zekerheid probeert door bepaalde regelingen er voor te zorgen dat je een bestaanszekerheid
hebt. Ze gaan de risico’s afdekken.
1
,Op welke 2 manieren kunnen sociale risico’s de bestaanszekerheid van de burger aantasten?
1. Door het inkomen te verminderen
2. Door de uitgaven te vermeerderen
Hoe kunnen we de huidige sociale zekerheid begrijpen vanuit zijn geschiedenis?
Sociale zekerheid heeft niet altijd bestaand
Vroeger werden de risico’s gedekt door de familie. Hebben van veel kinderen w in sommige culturen
nog gezien als een vorm van zekerheid.
Familie is niet enige waarop je kan vertrouwen. Mensen zijn eigendom gaan opbouwen en sparen en
zo oude dag veilig stellen. eigen zekerheid opbouwen
Wat wordt er verstaan onder ‘caritas’?
Caritas mensen met veel geld mensen met weinig geld helpen om een menswaardig leven te
geven
Bv: in de klooster de arme helpen
Wat w er verstaan onder ‘mutualiseren’?
Mutualiseren mensen gaan zich verenigen.
Bv: Daens arbeiders leggen in een kastje een deel van hun loon. Als er mensen zijn die niet kunnen
werken door bv arbeidsongeval dan krijgen ze geld uit dat kastjes
Wat komt er voort uit caritas en mutualiseren?
de hedendaagse sociale bijstand
Welke 3 stelsels kunnen we in de SZ onderscheiden?
1. Stelsels der loontrekkenden:
a. Algemeen stelsel = groepeert de totaliteit van de loontrekkenden van de privésector
en een aanzienlijk deel van de overheidssector. beschermd voor alle klassieke
takken van de sociale zekerheid
b. Bijzondere stelsels = voor mijnwerkers en voor zeelieden
c. Aanvullende sociale zekerheid of bestaanszekerheid eigen aan een bepaalde sector
of onderneming
2. Stelsel van de zelfstandigen:
Verzekerd voor 5 takken in de SZ (geneeskundige verzorging, arbeidsongeschiktheid of
invaliditeit, moederschapsverzekering, gezinsbijslag, pensioen en faillissement)
Zelfstandige sluit zich aan bij en betaalt sociale bijdragen aan een sociale verzekeringsfonds
voor zelfstandigen. beheerd door Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der
Zelfstandigen (RSVZ)
RSVZ heeft 2 taken
a. Innen van alle bijdragen
b. Coördineren van de uitbetaling van uitkeringen (behalve voor ziekte en invaliditeit)
3. Stelsel voor de ambtenaren:
a. RSZPPO = Rijksdienst voor Sociale Zekerheid van de Plaatselijke en Provinciale
Overheidsdiensten
b. Voor andere ambtenaren is de tewerkstellende overheid zelf verantwoordelijk voor
de inning en uitbetaling van de bijdragen.
2
,3
, wat is sociale bijstand?
Sociale bijstand = Komst voort uit de caritas. Mensen die op niets recht hebben een heel
bestaansonzekere situatie hebben. Zij gaan geld krijgen niet via verzekeringssysteem maar
bestandssysteem
1. Leefloon (en sociale bijstand in de brede zin)
2. Inkomensgarantie voor ouderen
3. Gewaarborgde gezinsbijslag
4. Tegemoetkoming an gehandicatpen
Wat zijn sociale verzekeringen?
Sociale verzekeringen = Overheid gaat de bijdragen organiseren en verplicht maken. Er voor zorgen
dat wie bijdraagt ook gedekt wordt voor risico’s. Het verzekeringssysteem komt vooral voort uit de
mutualisering.
Wat zijn de sociale diensten?
Sociale diensten = Georganiseerd door overheid die bestaanszekerheid creëren
Bv voorzieningen: ziekenhuizen, ouderenzorg
Wat zijn de bestaande sociale verzekeringen?
1. Ziekte- en invaliditeitsverzekering
2. Arbeidsongevallenverzekering
3. Beroepsziekteverzekering
4. Rust- en overlevingspensioen
5. Werkloosheid
6. (oude)gezinsbijslagen
7. Jaarlijkse vakantie
Wat zijn de kenmerken van een sociale verzekering?
1. Verplicht en contributie ( je draagt bij)
o Je hebt niet de keuze je bent verplicht
2. Gekoppeld aan beroepsactiviteit
o Er is een sociale verzekering voor werknemers, zelfstandigen en ambtenaars
3. Onafhankelijk van behoeftigheid
o Worden uitgekeerd ook al heb je hier geen nood aan. Je draagt bij dus je krijgt
4. Verblijf in België is niet vereist
Wat is het verschil tussen sociale zekerheid en sociale bijstand?
Sociale bijstand is geen verzekeringssysteem, maar een vangnet.
voor mensen die zich niet kunnen beroepen op de sociale verzekering
Bv: je hebt nooit gewerkt nooit bijdragen betaald, dus geen verzekering. Voor hen bestaat de
sociale bijstand.
Bv: je hebt een handicap. Binnen de sociale verzekering val je onder de arbeidsongeschiktheid.
sociale bijstand: tegemoetkomingen voor personen met een handicap
Werkloosheidsregelingen maatschappelijke integratie
Ouderdom: pensioen inkomensgarantie voor ouderen
4
Leermodule 1
SOCIAALZEKERHEIDSRECHT
Welke onderdelen bevat hoofdstuk 1 Socialezekerheidsrecht?
1. Wat is SZ
2. Enkele kenmerken van de SZ
7. Financiering van de SZ door loontrekkende
2.1. Solidariteit
7.1. WG en WN
2.2. Verplicht karakter
7.2. Berekeningsbasis
3. Stelsels van de SZ
7.3. Bijzondere bijdragen
4. Structuur van de SZ
7.4. Vermindering van sociale bijdragen
5. Onderwerping aan de sociale zekerheid
8. Verplichtingen van de WG
voor WN
8.1. Verplichtingen
5.1. Algemeen
8.2. Sancties
5.2. Territoriaal toepassingsgebied
8.3. Toezicht en strafbepalingen
5.3. Personeel toepassingsgebied
9. Kruipuntbank van de SZ
5.4. Gevolgen van de onderwerping
9.1. Algemeen
6. Het loon waarop de bijdrage worden
9.2. Organisatie
geïnd
9.3. Gegevensbescherming
6.1. Het begrip loon
9.4. Recht op informatie en rechtzetting
6.2. Enkele bijzondere vergoedingen
9.5. Netwerk van de kruispuntbank
10. Handvest van de sociale verzekerde
10.1. Algemeen
10.2. Verplichtingen van de
instellingen belast met het
verstrekken van sociale prestaties
11. E-goverment
Welke leerdoelen worden bereikt in deze leermodule?
1. Het socialezekerheidsrecht te definiëren
2. De huidige sociale zekerheid te begrijpen vanuit zijn geschiedenis
3. Het verschil tussen sociale zekerheid en sociale bijstand te duiden en de regelingen in te
delen
4. Uit te leggen hoe de sociale zekerheid functioneert en de rol van de verschillende actoren
(werknemer, werkgever, RSZ, KBSZ, ...) te duiden.
5. Uit te leggen waar het geld en informatie in de SZ vandaan komen en naartoe gaan.
Wat is de definitie van het socialezekerheidsrecht?
De overheid die de bestaansmiddelen of bestaanszekerheid van elke burger probeert te waarborgen.
Risico’s in het leven hebben bepaalde gevolgen inkomsten dalen of uitgaven stijgen
Bv: als je ziek wordt kan je niet gaan werken en dalen de inkomsten de uitgaven stijgen t.g.v.
ziekte
Sociale zekerheid probeert door bepaalde regelingen er voor te zorgen dat je een bestaanszekerheid
hebt. Ze gaan de risico’s afdekken.
1
,Op welke 2 manieren kunnen sociale risico’s de bestaanszekerheid van de burger aantasten?
1. Door het inkomen te verminderen
2. Door de uitgaven te vermeerderen
Hoe kunnen we de huidige sociale zekerheid begrijpen vanuit zijn geschiedenis?
Sociale zekerheid heeft niet altijd bestaand
Vroeger werden de risico’s gedekt door de familie. Hebben van veel kinderen w in sommige culturen
nog gezien als een vorm van zekerheid.
Familie is niet enige waarop je kan vertrouwen. Mensen zijn eigendom gaan opbouwen en sparen en
zo oude dag veilig stellen. eigen zekerheid opbouwen
Wat wordt er verstaan onder ‘caritas’?
Caritas mensen met veel geld mensen met weinig geld helpen om een menswaardig leven te
geven
Bv: in de klooster de arme helpen
Wat w er verstaan onder ‘mutualiseren’?
Mutualiseren mensen gaan zich verenigen.
Bv: Daens arbeiders leggen in een kastje een deel van hun loon. Als er mensen zijn die niet kunnen
werken door bv arbeidsongeval dan krijgen ze geld uit dat kastjes
Wat komt er voort uit caritas en mutualiseren?
de hedendaagse sociale bijstand
Welke 3 stelsels kunnen we in de SZ onderscheiden?
1. Stelsels der loontrekkenden:
a. Algemeen stelsel = groepeert de totaliteit van de loontrekkenden van de privésector
en een aanzienlijk deel van de overheidssector. beschermd voor alle klassieke
takken van de sociale zekerheid
b. Bijzondere stelsels = voor mijnwerkers en voor zeelieden
c. Aanvullende sociale zekerheid of bestaanszekerheid eigen aan een bepaalde sector
of onderneming
2. Stelsel van de zelfstandigen:
Verzekerd voor 5 takken in de SZ (geneeskundige verzorging, arbeidsongeschiktheid of
invaliditeit, moederschapsverzekering, gezinsbijslag, pensioen en faillissement)
Zelfstandige sluit zich aan bij en betaalt sociale bijdragen aan een sociale verzekeringsfonds
voor zelfstandigen. beheerd door Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der
Zelfstandigen (RSVZ)
RSVZ heeft 2 taken
a. Innen van alle bijdragen
b. Coördineren van de uitbetaling van uitkeringen (behalve voor ziekte en invaliditeit)
3. Stelsel voor de ambtenaren:
a. RSZPPO = Rijksdienst voor Sociale Zekerheid van de Plaatselijke en Provinciale
Overheidsdiensten
b. Voor andere ambtenaren is de tewerkstellende overheid zelf verantwoordelijk voor
de inning en uitbetaling van de bijdragen.
2
,3
, wat is sociale bijstand?
Sociale bijstand = Komst voort uit de caritas. Mensen die op niets recht hebben een heel
bestaansonzekere situatie hebben. Zij gaan geld krijgen niet via verzekeringssysteem maar
bestandssysteem
1. Leefloon (en sociale bijstand in de brede zin)
2. Inkomensgarantie voor ouderen
3. Gewaarborgde gezinsbijslag
4. Tegemoetkoming an gehandicatpen
Wat zijn sociale verzekeringen?
Sociale verzekeringen = Overheid gaat de bijdragen organiseren en verplicht maken. Er voor zorgen
dat wie bijdraagt ook gedekt wordt voor risico’s. Het verzekeringssysteem komt vooral voort uit de
mutualisering.
Wat zijn de sociale diensten?
Sociale diensten = Georganiseerd door overheid die bestaanszekerheid creëren
Bv voorzieningen: ziekenhuizen, ouderenzorg
Wat zijn de bestaande sociale verzekeringen?
1. Ziekte- en invaliditeitsverzekering
2. Arbeidsongevallenverzekering
3. Beroepsziekteverzekering
4. Rust- en overlevingspensioen
5. Werkloosheid
6. (oude)gezinsbijslagen
7. Jaarlijkse vakantie
Wat zijn de kenmerken van een sociale verzekering?
1. Verplicht en contributie ( je draagt bij)
o Je hebt niet de keuze je bent verplicht
2. Gekoppeld aan beroepsactiviteit
o Er is een sociale verzekering voor werknemers, zelfstandigen en ambtenaars
3. Onafhankelijk van behoeftigheid
o Worden uitgekeerd ook al heb je hier geen nood aan. Je draagt bij dus je krijgt
4. Verblijf in België is niet vereist
Wat is het verschil tussen sociale zekerheid en sociale bijstand?
Sociale bijstand is geen verzekeringssysteem, maar een vangnet.
voor mensen die zich niet kunnen beroepen op de sociale verzekering
Bv: je hebt nooit gewerkt nooit bijdragen betaald, dus geen verzekering. Voor hen bestaat de
sociale bijstand.
Bv: je hebt een handicap. Binnen de sociale verzekering val je onder de arbeidsongeschiktheid.
sociale bijstand: tegemoetkomingen voor personen met een handicap
Werkloosheidsregelingen maatschappelijke integratie
Ouderdom: pensioen inkomensgarantie voor ouderen
4
