Hoofdstuk 7- Digestiestelsel
7.3 - Mond en Keel
7.3.1 - Aangeboren Afwijkingen
Ziekte Voorkomen Verschijnselen Pathogenese Diagnostiek Behandeling Prognose
Direct na geboorte Aangeboren Zorgvuldige inspectie van bek Chirurgische correctie Afhankelijk van de omvang van
Palatoschisis Alle diersoorten Traumatisch (vooral bij kat) het defect
(gespleten (sporadisch hond, Neusuitvloeiing, rhinitis, CT-scan van schedel
longontsteking, ondervoeding Palatum durum > palatum
gehemelte) kat, veulen) (niet bij veulens) Endoscopie via neus (veulens) molle
Melk loopt door neusgaten
terug
7.3.2 - Aandoeningen van het Gebit
Ziekte Voorkomen Verschijnselen Pathogenese Diagnostiek Behandeling Prognose
Hond + kat: Traumatisch: Inspectie van de bek Hond + kat: Hond + kat + paard:
Malocclusie (gebit Alle diersoorten Problemen met eten Retentie van melkgebit Orthodontische correctie Gunstig
sluit niet normaal) Tandplaque, Tandsteen Knemidocoptes schurftmijt Beeldvormende diagnostiek Kroonreductie
Atrofische rhinitis bij varken Extractie Konijn + knaagdier:
Raspredispositie bij Konijn + knaagdier: Genuanceerd
hond, kat, konijn Ongelijke slijtage Aangeboren Konijn + knaagdier:
Eetproblemen Haken wegslijpen (fresen) Vogel:
Functioneel: Extractie Gereserveerd
Paard: Afwijkend dieet, afwijkend
Geen slijtage van snijtanden gebruik van gebit Paard:
Beschadiging gingiva Bij konijn calciumstofwisseling Extractie
Exsuperantia (haken) Regelmatig corrigeren van
lengte (raspen)
Euthanaseren
Vogel:
Snavel met frees remodelleren
, Epuliden Tumor van emailorgaan - - -
Acanthomateuze Hond (kat, paard)
ameloblastoom
Acuut: Fracturen + luxaties Inspectie van de bek Afhankelijk van tijd na trauma -
Trauma van het Hond Pijn
gebit (GD) Ontbreken van deel van kroon Ontsteking + necrose Dentale röntgenfoto’s <48 uur:
Afwijkende stand van Restauratie van element met
element(en) Abcedering + osteomyelitis levende pulpa
Chronisch: >48 uur:
Ontsteking → fistel Wortelkanaalbehandeling
Benige veranderingen Oorsprong vanuit periapicale Gebitsinspectie Behandeling van Gunstig
Kaakabces (GD) Konijn, knaagdier Onregelmatige + verdikte ontsteking van gebitselement onderliggende oorzaak →
belijning van onderkaak Diagnostische beeldvorming: extractie van gebitselement
Röntgenfoto’s
Abces voelbaar als zwelling CT-scan Lokale therapie
Neusuitvloeiing, epiphora, Bacteriologisch onderzoek (Antibiotica)
exophthalmus
Regelmatige gebitscorrecties
Halitose (=foetor ex ore (vieze Tandplaque door bacteriegroei Inspectie van de bek Grondige reiniging van gebit Gereserveerd
Parodontitis (GD) Hond, kat, fret adem)) (Porphyromonas spp. +
spirocheten) Dentale röntgenfoto’s Dagelijkse mechanische
Pijnlijkheid bij eten reiniging met tandenborstel
Mineralisatie → tandsteen →
Verlies van elementen meer tandplaque → irritatie
van gingiva → pathologische
pocket
Pijn, halitose, verminderde Gingivitis + aantasting Inspectie van de bek Reiniging van gebit Na extractie: gunstig
Gingivitis-stomatitis Kat eetlust, speekselen parodontium (+tandsteen)
complex (GSC) Dentale röntgenfoto’s (Antibiotica)
Gezwollen + hyperemische Infectieuze agentia (calicivirus,
(GD) gingiva en slijmvlies in bek bacteriën, schimmels) Speciale producten
Ernstig: plaatselijk multifocale Disproportionele afweer Extractie van alle premolaren
ulceratie en molaren
FeLV, FIV
Emailpunten Kronen slijten maar gedeeltelijk Inspectie van mond Emailpunten verwijderen -
Kantig gebit (P) Paard af
Geen volledige Primaire oorzaak behandelen
kauwbewegingen Eenzijdig: 1-2x per jaar raspen
Langdurig de kaakhelft niet
Verwonding van tong en goed gebruiken door pijn
wangslijmvlies
Beiderzijds:
Kauwstoornis Nauwe onderkaak
Eet weinig ruwvoer
, Schuine kauwvlakten Kantig gebit dat lang doorslijt Inspectie van mond Correctie met slijpapparaat -
Schaargebit (P) Paard (onachtzaamheid eigenaar)
Kauwstoornis
Uitsteeksels aan elementen Deel van een element is Inspectie van mond (Elektrisch) vijlen van haken -
Haken/ Paard (vooral P2 en M3) doorgegroeid
exsuperantia (P)
Kauwstoornis
Beschadiging van
wangslijmvlies
(Gedeelten van) kiezen steken (Gedeelten van) elementen Inspectie van mond Inkorten van (gedeelten van) -
Trapvormig gebit Paard boven het normale niveau uit slijten tijdens kauwen niet af kiezen mbv slijpapparaat
(P) Kauwstoornis Nieuwe behandeling na
recidiveren
Beschadiging van
wangslijmvlies
Belemmering van
voorachterwaartse beweging
van kaken
Niveau van kauwvlaktes is Ongelijke afslijting van Inspectie van mond Geen behandeling -
Golfvormig gebit Paard golfvormig opeenvolgende elementen
(P) Jonge dieren:
Geen klinische problemen Stapsgewijze correctie
Emailkammen op kronen van Hardheid van cement + dentine Inspectie van mond Emailkammen verwijderen mbv -
Herkauwersgebit Paard kiezen is onvoldoende kiezenrasp
(P)
Kauwstoornis Recidief
Langer kauwen + speekselen
Laesies van tong en
wangslijmvlies
Wigvormige/ driehoekige Basis van driehoek is gingiva + ZIjkanten van kronenrij Ruim openleggen van diastase -
Diastase (P) Paard ruimte tussen kronen van 2 kauwvlakten sluiten niet goed aftasten (kan geen nieuw voedsel
opeenvolgende kiezen aan → spleetvormige toegang ingepropt worden):
tot diastase → voedsel in Slijpapparaat → gedeelte van
Plotseling stoppen met diastase → rotten → gingivitis kronen wegslijpen
normaal eten (pijnlijke gingiva) (soms botnecrose) →
parodontitis → alveolitis Recidief
Jonge paarden:
Tijdelijk → weg na definitieve
positie van kiezen
Meerdere elementen tegelijk - Inspectie van mond Extractie van aangetaste -
Tandresorptie en Oudere paarden en resorptie of aangroei van de elementen
, tandwortel
hypercementose pony’s
(P) Teruggetrokken + ontstoken
gingiva
Equine Losse tanden
odontoclastic tooth Pijn
resorption and
hypercementosis
(EORTH)
1 element staat niet goed in de 1 element verkeerd → Inspectie van mond Extractie/inkorten van element -
Abnormale positie Paard rij afwijkende element sluit niet
element (P) goed aan → slechte afslijting
Fractuur van snijtand Tanden uit de alveole gebroken Inspectie van mond Reiniging + repositie → fixatie -
Trauma van gebit Paard (vooral man) (tandluxatie) met cerclages
(P)
Gingivitis (+andere Open infundibula → voedsel Inspectie van mond Verwijdering van element: -
Ontstekings- en Paard ontstekingen) erin gepropt → rotting + verval extractie of ‘stempelen’
vervalprocessen → infundibulumnecrose →
Secundaire fracturen pulpitis + alveolitis
(P)
Verdikking aan de kaak + Beide infundibula van kies
kiesfistel aangetast → kies kan in
tweeën splijten
Necropurulente neusuitvloeiing
Periodontal disease:
ontsteking van gingiva rondom
kiezen door irritatie → gingiva
trekt terug → pockets →
parodontitis → alveolitis →
osteomyelitis en necrose
Onderkaakkies:
Botnecrose → periostitis met
periostale beennieuwvorming
→ pijnlijke verdikking aan kaak
→ kiesfistel met stinkend
purulent exsudaat
7.3 - Mond en Keel
7.3.1 - Aangeboren Afwijkingen
Ziekte Voorkomen Verschijnselen Pathogenese Diagnostiek Behandeling Prognose
Direct na geboorte Aangeboren Zorgvuldige inspectie van bek Chirurgische correctie Afhankelijk van de omvang van
Palatoschisis Alle diersoorten Traumatisch (vooral bij kat) het defect
(gespleten (sporadisch hond, Neusuitvloeiing, rhinitis, CT-scan van schedel
longontsteking, ondervoeding Palatum durum > palatum
gehemelte) kat, veulen) (niet bij veulens) Endoscopie via neus (veulens) molle
Melk loopt door neusgaten
terug
7.3.2 - Aandoeningen van het Gebit
Ziekte Voorkomen Verschijnselen Pathogenese Diagnostiek Behandeling Prognose
Hond + kat: Traumatisch: Inspectie van de bek Hond + kat: Hond + kat + paard:
Malocclusie (gebit Alle diersoorten Problemen met eten Retentie van melkgebit Orthodontische correctie Gunstig
sluit niet normaal) Tandplaque, Tandsteen Knemidocoptes schurftmijt Beeldvormende diagnostiek Kroonreductie
Atrofische rhinitis bij varken Extractie Konijn + knaagdier:
Raspredispositie bij Konijn + knaagdier: Genuanceerd
hond, kat, konijn Ongelijke slijtage Aangeboren Konijn + knaagdier:
Eetproblemen Haken wegslijpen (fresen) Vogel:
Functioneel: Extractie Gereserveerd
Paard: Afwijkend dieet, afwijkend
Geen slijtage van snijtanden gebruik van gebit Paard:
Beschadiging gingiva Bij konijn calciumstofwisseling Extractie
Exsuperantia (haken) Regelmatig corrigeren van
lengte (raspen)
Euthanaseren
Vogel:
Snavel met frees remodelleren
, Epuliden Tumor van emailorgaan - - -
Acanthomateuze Hond (kat, paard)
ameloblastoom
Acuut: Fracturen + luxaties Inspectie van de bek Afhankelijk van tijd na trauma -
Trauma van het Hond Pijn
gebit (GD) Ontbreken van deel van kroon Ontsteking + necrose Dentale röntgenfoto’s <48 uur:
Afwijkende stand van Restauratie van element met
element(en) Abcedering + osteomyelitis levende pulpa
Chronisch: >48 uur:
Ontsteking → fistel Wortelkanaalbehandeling
Benige veranderingen Oorsprong vanuit periapicale Gebitsinspectie Behandeling van Gunstig
Kaakabces (GD) Konijn, knaagdier Onregelmatige + verdikte ontsteking van gebitselement onderliggende oorzaak →
belijning van onderkaak Diagnostische beeldvorming: extractie van gebitselement
Röntgenfoto’s
Abces voelbaar als zwelling CT-scan Lokale therapie
Neusuitvloeiing, epiphora, Bacteriologisch onderzoek (Antibiotica)
exophthalmus
Regelmatige gebitscorrecties
Halitose (=foetor ex ore (vieze Tandplaque door bacteriegroei Inspectie van de bek Grondige reiniging van gebit Gereserveerd
Parodontitis (GD) Hond, kat, fret adem)) (Porphyromonas spp. +
spirocheten) Dentale röntgenfoto’s Dagelijkse mechanische
Pijnlijkheid bij eten reiniging met tandenborstel
Mineralisatie → tandsteen →
Verlies van elementen meer tandplaque → irritatie
van gingiva → pathologische
Pijn, halitose, verminderde Gingivitis + aantasting Inspectie van de bek Reiniging van gebit Na extractie: gunstig
Gingivitis-stomatitis Kat eetlust, speekselen parodontium (+tandsteen)
complex (GSC) Dentale röntgenfoto’s (Antibiotica)
Gezwollen + hyperemische Infectieuze agentia (calicivirus,
(GD) gingiva en slijmvlies in bek bacteriën, schimmels) Speciale producten
Ernstig: plaatselijk multifocale Disproportionele afweer Extractie van alle premolaren
ulceratie en molaren
FeLV, FIV
Emailpunten Kronen slijten maar gedeeltelijk Inspectie van mond Emailpunten verwijderen -
Kantig gebit (P) Paard af
Geen volledige Primaire oorzaak behandelen
kauwbewegingen Eenzijdig: 1-2x per jaar raspen
Langdurig de kaakhelft niet
Verwonding van tong en goed gebruiken door pijn
wangslijmvlies
Beiderzijds:
Kauwstoornis Nauwe onderkaak
Eet weinig ruwvoer
, Schuine kauwvlakten Kantig gebit dat lang doorslijt Inspectie van mond Correctie met slijpapparaat -
Schaargebit (P) Paard (onachtzaamheid eigenaar)
Kauwstoornis
Uitsteeksels aan elementen Deel van een element is Inspectie van mond (Elektrisch) vijlen van haken -
Haken/ Paard (vooral P2 en M3) doorgegroeid
exsuperantia (P)
Kauwstoornis
Beschadiging van
wangslijmvlies
(Gedeelten van) kiezen steken (Gedeelten van) elementen Inspectie van mond Inkorten van (gedeelten van) -
Trapvormig gebit Paard boven het normale niveau uit slijten tijdens kauwen niet af kiezen mbv slijpapparaat
(P) Kauwstoornis Nieuwe behandeling na
recidiveren
Beschadiging van
wangslijmvlies
Belemmering van
voorachterwaartse beweging
van kaken
Niveau van kauwvlaktes is Ongelijke afslijting van Inspectie van mond Geen behandeling -
Golfvormig gebit Paard golfvormig opeenvolgende elementen
(P) Jonge dieren:
Geen klinische problemen Stapsgewijze correctie
Emailkammen op kronen van Hardheid van cement + dentine Inspectie van mond Emailkammen verwijderen mbv -
Herkauwersgebit Paard kiezen is onvoldoende kiezenrasp
(P)
Kauwstoornis Recidief
Langer kauwen + speekselen
Laesies van tong en
wangslijmvlies
Wigvormige/ driehoekige Basis van driehoek is gingiva + ZIjkanten van kronenrij Ruim openleggen van diastase -
Diastase (P) Paard ruimte tussen kronen van 2 kauwvlakten sluiten niet goed aftasten (kan geen nieuw voedsel
opeenvolgende kiezen aan → spleetvormige toegang ingepropt worden):
tot diastase → voedsel in Slijpapparaat → gedeelte van
Plotseling stoppen met diastase → rotten → gingivitis kronen wegslijpen
normaal eten (pijnlijke gingiva) (soms botnecrose) →
parodontitis → alveolitis Recidief
Jonge paarden:
Tijdelijk → weg na definitieve
positie van kiezen
Meerdere elementen tegelijk - Inspectie van mond Extractie van aangetaste -
Tandresorptie en Oudere paarden en resorptie of aangroei van de elementen
, tandwortel
hypercementose pony’s
(P) Teruggetrokken + ontstoken
gingiva
Equine Losse tanden
odontoclastic tooth Pijn
resorption and
hypercementosis
(EORTH)
1 element staat niet goed in de 1 element verkeerd → Inspectie van mond Extractie/inkorten van element -
Abnormale positie Paard rij afwijkende element sluit niet
element (P) goed aan → slechte afslijting
Fractuur van snijtand Tanden uit de alveole gebroken Inspectie van mond Reiniging + repositie → fixatie -
Trauma van gebit Paard (vooral man) (tandluxatie) met cerclages
(P)
Gingivitis (+andere Open infundibula → voedsel Inspectie van mond Verwijdering van element: -
Ontstekings- en Paard ontstekingen) erin gepropt → rotting + verval extractie of ‘stempelen’
vervalprocessen → infundibulumnecrose →
Secundaire fracturen pulpitis + alveolitis
(P)
Verdikking aan de kaak + Beide infundibula van kies
kiesfistel aangetast → kies kan in
tweeën splijten
Necropurulente neusuitvloeiing
Periodontal disease:
ontsteking van gingiva rondom
kiezen door irritatie → gingiva
trekt terug → pockets →
parodontitis → alveolitis →
osteomyelitis en necrose
Onderkaakkies:
Botnecrose → periostitis met
periostale beennieuwvorming
→ pijnlijke verdikking aan kaak
→ kiesfistel met stinkend
purulent exsudaat
