Aantekeningen bij alle hoorcolleges Methoden van Communicatieonderzoek en Statistiek (MCOS) tentamen 1 + tentamen 2

Aantekeningen hoorcolleges
MCO/S
Deeltentamen 1

Hoorcollege 1 06-09-2021
Wetenschap = systematisch proces van vergaring van theoretische kennis door middel van
observatie.
 Systematisch proces van vragen stellen en beantwoorden.
 Empirie: toetsen aan de werkelijkheid.
 Cumulatief onderzoek.

Method of science: kennis vergaren via duidelijk omschreven regels/principes.
Anders dan alledaagse kennis:
 Intuition/belief: ‘dit voelt gewoon als het beste’.
 Consensus: ‘iedereen om me heen heeft een Iphone’.
 Authority: ‘omdat mijn arts het zegt’.
 Casual observation: ‘mijn studiegenoten doen het ook zo’.
 Tenacity/gewoonte: ‘zo heb ik het altijd gedaan’.

Is een autoriteit altijd betrouwbaar? Blijf altijd zelf kritisch.

Regels wetenschappelijk onderzoek:
 Empirisch toetsbaar
 Gebaseerd op de werkelijkheid.
 Waarneembare data.
 Niet filosoferen.
 Repliceerbaar: studie moet herhaald kunnen worden met dezelfde resultaten.
 Objectiviteit:
 Bevindingen niet ‘persoonsgebonden’.
 Uniforme regels, vergelijkbare uitkomsten.
 Geen ruimte voor subjectieve interpretatie.
 Transparant en openbaar
 Controleerbaar.
 Open voor kritiek.
 Falsifieerbaarheid.
 Logisch consistent/intern coherent
 Consistent in je ideeën, verwachtingen en conclusie.
 Consistent in je onderzoek: blijf bij je oorspronkelijk idee, pas niks aan.

Er is constant twijfel, resultaten zijn altijd voorlopig.

De empirische cyclus: observatie, inductie, deductie, toetsing, evaluatie.

Methoden van dataverzameling: observaties:
 Systematisch.
 Alle stappen en keuzes moeten openbaar zijn.
 Stellen van vragen kan op veel manieren en hoe, wat en wie ga je vragen?

,  Inhoudsanalyse: informatie uit bestaande beelden of teksten halen en die informatie
coderen.
 Onderzoeksmethoden afhankelijk van je onderzoeksvraag.


Hoorcollege 2 07-09-2021
Paradigma: gezamenlijk wereldbeeld, gedeelde opvattingen en aannames.
Paradigmaverschuiving door nieuwe/meer kennis → ander wereldbeeld.
Cumulatief: voortbouwen op nieuwe kennis.

Ontologie: zijnsleer
 Hoe we denken over de wereld.
 Bepaalt hoe wetenschappers denken en onderzoek verrichten.
 Binnen CW: wat is communicatie?

Epistemologie: kennisleer
 Wat als kennis telt en hoe we die kennis moeten vergaren.
 Bepaalt welke onderzoeksmethoden worden gebruikt en wat is de kwaliteit daarvan?
 Hoe vergaren we kennis over communicatie in de sociale werkelijkheid? Hoe
observeren en meten we communicatie en attitude?

Twee stromingen binnen CW:
 Worldview I: empirisch-analytisch = kwantitatief onderzoek
 Nadruk op wetmatigheden/generaliseren → nomothetische kennis.
 Reductionistische aanpak: wereld reduceren naar kleine eenheden (persoon,
organisatie) gereduceerd tot variabelen waarmee we relaties in kaart kunnen
brengen.
 Objectief: derdepersoonsperspectief, onderzoeker op afstand van de
deelnemers.
 Worldview II: empirisch-interpretatief = kwalitatief onderzoek
 Begrip van het unieke begrijpen, verstehen → idiografische kennis.
 Holistisch: eenheid als geheel.
 Subjectief: eerstepersoonsperspectief, meedoen met het onderzoek.

Tegenwoordig worden deze twee wereldbeelden wel samen gebruikt: mixed-methods
research.

Empirische cyclus: je start bij observatie, eindigt bij evaluatie en dat kan weer het startpunt
zijn van nieuw onderzoek.
 Observatie & inductie
 Inductie: van het bijzondere naar het algemene redeneren.
 Observatie → patroon → theorie.
 Vanuit observatie induceer je bepaalde theorie.
 Vanuit concrete situaties naar algemene verbanden.
 Deductie:
 Bestaande literatuur lezen om tot een bepaalde
verwachting/hypothese te komen.
 Van algemene verbanden naar concrete situaties.
 Vanuit deductie stel je verwachtingen op: hypothesen en conceptueel
model.
 Toetsing:
 Hoe toets ik mijn hypothese?
 Wat heb je nodig als antwoord op je vraag.
 Twee mogelijkheden: verificatie en falsificatie

,  Wiener Kreis: een hypothese is wetenschappelijk als deze
bevestigd kan worden = verificatie → je weet het nooit zeker,
want je kunt blijven zoeken naar bevestiging.
 Karl Popper: falsificatie, proberen te weerleggen. Je komt
verder, want je krijgt meer zekerheid.
 Evaluatie:
 Conclusies trekken en limitaties eigen onderzoek beschrijven, advies
geven voor vervolgonderzoek.

Deductief-nomologisch model:
 Algemene uitspraak (alle mensen sterfelijk).
 Aanname, assumptie (ik ben een mens).
 Voorspelling, afleiding (ik ben sterfelijk).

Je hebt een onderzoeksplan nodig:
 Probleemstelling formuleren: wat, voor wie, waarom en vanuit welk theoretisch
raamwerk?
 Onderzoeksmethode (design): hoe? Wat? Wanneer? Waar? Wie?
 Data verzameling.
 Plan vastleggen vooraf, niet meer aanpassen.
In werkelijkheid loopt je plan altijd anders.

Een artikel bevat:
 Introductie.
 Theoretisch kader.
 Methode.
 Resultaten.
 Conclusie/discussie.



Hoorcollege 3 13-09-2021
Probleemstelling: vraagstelling, doelstelling, verwachtingen.

Je hebt literatuur nodig voor de kwaliteit van je eigen onderzoek: cumulatief.
 Onderzoeksveld leren kennen.
 Weten wat bekend is en wat nog niet.
 Kijken wat er beter/anders kan.

Bij deductie gebruik je het meeste literatuur, maar je gebruikt het in alle fases.

 Observatiefase en inductiefase: combinatie van wetenschappelijke en andere
literatuur om aanleiding en relevantie te beschrijven.
 Deductiefase: wetenschappelijke literatuur: theoretische verklaringen, veld juist
kunnen beschrijven, argumentatie voor verwachtingen.
 Toetsing: wetenschappelijke literatuur: gebruikelijke of nieuwe methodologische
keuzes vinden. Gebruikelijke/geaccepteerde analysetechnieken vinden en inspiratie
voor rapportage opdoen.
 Evaluatiefase: wetenschappelijke literatuur: verklaringen resultaten, limitaties, nieuwe
inzichten, vervolgonderzoek.

Zoekstrategie:
 AND, OR, NOT.
 * = synoniemen met andere uiteinden laten zoeken.