6. Façadegebied en achterafgebied
Goffman p.100-123
Gebied
Gebied: elke plaats die in zekere mate begrensd wordt door barrières die de waarneming belemmeren.
façadegebied: plaats aan te duiden waar de voorstelling wordt gegeven.
Entourage: vaste teken-gevend instrumentarium van een dergelijke plaats is dat gedeelte van een
façade.
Iemands voorstelling in een façadegebied kan worden gezien als een poging de schijn te wekken dat
zijn activiteit in dat gebied bepaalde maatstaven volgt en belichaamt.
Twee ruime categorieën maatstaven:
1. Beleefdheidsnormen
De manier waarop degene die de voorstelling geeft de leden van het publiek bejegent terwijl
hij met hen verwikkeld is in een gesprek of in een uitwisseling van gebaren.
2. Decorum
De manier waarop iemand die een voorstelling geeft zich gedraagt terwijl hij zich binnen het
visuele of auditieve bereik van het publiek bevindt.
- Morele
Doel in zichzelf en betreffen regels die inhouden dat men zich van inmenging in andermans
zaken en molestering van andere personen onthouden moet, regels aangaande seksueel
gepast gedrag, betreffende eerbiediging van sacrale plaatsen, enz.
- Instrumentele
Geen doel in zichzelf en betreffen plichten zoals een werkgever die van zijn werknemers
zou mogen eisen.
Wanneer wij de orde bezien die in een gegeven gebied gehandhaafd wordt, werken morele en
instrumentele op gelijke wijze in op het individu. Rechtvaardiging wordt aangevoerd zolang de
maatstaaf wordt bewaard m.b.v. sancties en zolang er sanctionerende instantie bestaat.
1. Manier van doen (persoonlijke façade) is belangrijk voor de beleefdheid en uiterlijke
verschijning voor het decorum.
2. Gedrag in het decorum kan inhouden dat men respect toont tegenover het gebied en de
entourage waarin men zich bevindt → gunstige indruk bij het publiek en sancties vermijden.
3. Vereisten van het decorum dat ecologisch wordt gesproken, heeft een groter bereik dan de
vereisten van beleefdheid.
Mensen die een voorstelling geven, kunnen wel ophouden met het geven van indrukken maar niet
met het prijsgeven van indrukken.
Bij de bestudering van sociale instellingen is het van belang de daar heersende maatstaven rondom
het decorum te beschrijven. Dit is niet makkelijk, omdat informanten en onderzoekers vele van deze
maatstaven als vanzelfsprekend aannemen en dit beseffen tot een ongeluk, crisis of bijzondere
situatie.
Regels betreffende het decorum die in sacrale instellingen zijn talrijker en strikter dan we in
werkplaatsen aantreffen.
, Het gebied achter de coulissen
Achter-afbied/achter de coulissen: plaats waar men, gegeven een bepaalde voorstelling, de indruk die
deze voorstelling tracht te wekken willen en weten en op een vanzelfsprekende manier kan
ontkrachten.
Het achteraf-gebied is vaak gelokaliseerd aan de rand van de plaats waar die voorstelling
gepresenteerd wordt, en wordt ervan geïsoleerd door een scheidingswand en een bewaakte
doorgang, omdat de wezenlijke geheimen achter de coulissen zichtbaar zijn. Zo houdt men de controle
over welke indruk het maakt.
Het speelt een belangrijke rol in de beheersing over de werksituaties, waarmee mensen zich proberen
af te schermen van de veeleisende verplichtingen die van alle kanten op hen afkomen.
Een van de meest interessante momenten waarop we kunnen gadeslaan hoe mensen proberen de
indruk die ze maken onder controle te houden, is het moment waarop iemand die een voorstelling
geeft het gebied achter de coulissen verlaat en de plek betreedt waar het publiek zich bevindt, of het
moment waarop hij daarvan terugkeert. Op die momenten kan men een bijzonder fraaie vorm van het
afleggen van een karakterrol bespeuten.
Op alle niveaus van onze samenleving is echter de neiging aanwezig om onderscheid te maken tussen
het façadegedeelte en het achteraf-gedeelte van de buitenkant van het huis. In de regel is de façade
betrekkelijk goed verzorgd, goed onderhouden en schoon; de achterkant is in de regel betrekkelijk
bescheiden.
Bepaalde plaatsen, overeenkomstig de waarden van een bepaalde samenleving, zullen worden
gekenmerkt als gebied achter de coulisse ook in materieel opzicht. Waardoor t.o.v. aangrenzende
gebieden een onmisbaar karakter van achteraf-gebied zullen krijgen.
Vele gebieden zijn toch op het ene ogenblik/opzicht façadegebied en op het andere ogenblik/opzicht
achter de coulissen.
We moeten dus goed in het oog houden dat een verdeling in façadegebieden en gebieden achter de
coulissen steeds uitgaat van een bepaalde voorstelling als referentiepunt, en dat het steeds gaat om
de functie die de plaats in kwestie op een specifiek moment voor die bepaalde voorstelling vervult.
Omdat gebieden achter de coulissen als regel verboden terrein voor leden van het publiek zijn, mogen
wij verwachter dat daar een wederkerige vertrouwelijkheid de sfeer van de sociale omgang bepaalt.
Daartegenover mogen we verwachter dat in het façadegebied een sfeer van formaliteit zal
overheersen.
Algemeen voorkomende beperkingen waaraan informele aspect van gedrag achter de coulissen
onderhevig aan is:
1. Elk lid van het team zal ook tijdens de afwezigheid van publiek de indruk in stand willen houden
dat de geheimen van het team bij hem veilig zijn, en dat het niet waarschijnlijk is dat hij zijn
tol slecht zal spelen wanneer het publiek aanwezig is.
Goffman p.100-123
Gebied
Gebied: elke plaats die in zekere mate begrensd wordt door barrières die de waarneming belemmeren.
façadegebied: plaats aan te duiden waar de voorstelling wordt gegeven.
Entourage: vaste teken-gevend instrumentarium van een dergelijke plaats is dat gedeelte van een
façade.
Iemands voorstelling in een façadegebied kan worden gezien als een poging de schijn te wekken dat
zijn activiteit in dat gebied bepaalde maatstaven volgt en belichaamt.
Twee ruime categorieën maatstaven:
1. Beleefdheidsnormen
De manier waarop degene die de voorstelling geeft de leden van het publiek bejegent terwijl
hij met hen verwikkeld is in een gesprek of in een uitwisseling van gebaren.
2. Decorum
De manier waarop iemand die een voorstelling geeft zich gedraagt terwijl hij zich binnen het
visuele of auditieve bereik van het publiek bevindt.
- Morele
Doel in zichzelf en betreffen regels die inhouden dat men zich van inmenging in andermans
zaken en molestering van andere personen onthouden moet, regels aangaande seksueel
gepast gedrag, betreffende eerbiediging van sacrale plaatsen, enz.
- Instrumentele
Geen doel in zichzelf en betreffen plichten zoals een werkgever die van zijn werknemers
zou mogen eisen.
Wanneer wij de orde bezien die in een gegeven gebied gehandhaafd wordt, werken morele en
instrumentele op gelijke wijze in op het individu. Rechtvaardiging wordt aangevoerd zolang de
maatstaaf wordt bewaard m.b.v. sancties en zolang er sanctionerende instantie bestaat.
1. Manier van doen (persoonlijke façade) is belangrijk voor de beleefdheid en uiterlijke
verschijning voor het decorum.
2. Gedrag in het decorum kan inhouden dat men respect toont tegenover het gebied en de
entourage waarin men zich bevindt → gunstige indruk bij het publiek en sancties vermijden.
3. Vereisten van het decorum dat ecologisch wordt gesproken, heeft een groter bereik dan de
vereisten van beleefdheid.
Mensen die een voorstelling geven, kunnen wel ophouden met het geven van indrukken maar niet
met het prijsgeven van indrukken.
Bij de bestudering van sociale instellingen is het van belang de daar heersende maatstaven rondom
het decorum te beschrijven. Dit is niet makkelijk, omdat informanten en onderzoekers vele van deze
maatstaven als vanzelfsprekend aannemen en dit beseffen tot een ongeluk, crisis of bijzondere
situatie.
Regels betreffende het decorum die in sacrale instellingen zijn talrijker en strikter dan we in
werkplaatsen aantreffen.
, Het gebied achter de coulissen
Achter-afbied/achter de coulissen: plaats waar men, gegeven een bepaalde voorstelling, de indruk die
deze voorstelling tracht te wekken willen en weten en op een vanzelfsprekende manier kan
ontkrachten.
Het achteraf-gebied is vaak gelokaliseerd aan de rand van de plaats waar die voorstelling
gepresenteerd wordt, en wordt ervan geïsoleerd door een scheidingswand en een bewaakte
doorgang, omdat de wezenlijke geheimen achter de coulissen zichtbaar zijn. Zo houdt men de controle
over welke indruk het maakt.
Het speelt een belangrijke rol in de beheersing over de werksituaties, waarmee mensen zich proberen
af te schermen van de veeleisende verplichtingen die van alle kanten op hen afkomen.
Een van de meest interessante momenten waarop we kunnen gadeslaan hoe mensen proberen de
indruk die ze maken onder controle te houden, is het moment waarop iemand die een voorstelling
geeft het gebied achter de coulissen verlaat en de plek betreedt waar het publiek zich bevindt, of het
moment waarop hij daarvan terugkeert. Op die momenten kan men een bijzonder fraaie vorm van het
afleggen van een karakterrol bespeuten.
Op alle niveaus van onze samenleving is echter de neiging aanwezig om onderscheid te maken tussen
het façadegedeelte en het achteraf-gedeelte van de buitenkant van het huis. In de regel is de façade
betrekkelijk goed verzorgd, goed onderhouden en schoon; de achterkant is in de regel betrekkelijk
bescheiden.
Bepaalde plaatsen, overeenkomstig de waarden van een bepaalde samenleving, zullen worden
gekenmerkt als gebied achter de coulisse ook in materieel opzicht. Waardoor t.o.v. aangrenzende
gebieden een onmisbaar karakter van achteraf-gebied zullen krijgen.
Vele gebieden zijn toch op het ene ogenblik/opzicht façadegebied en op het andere ogenblik/opzicht
achter de coulissen.
We moeten dus goed in het oog houden dat een verdeling in façadegebieden en gebieden achter de
coulissen steeds uitgaat van een bepaalde voorstelling als referentiepunt, en dat het steeds gaat om
de functie die de plaats in kwestie op een specifiek moment voor die bepaalde voorstelling vervult.
Omdat gebieden achter de coulissen als regel verboden terrein voor leden van het publiek zijn, mogen
wij verwachter dat daar een wederkerige vertrouwelijkheid de sfeer van de sociale omgang bepaalt.
Daartegenover mogen we verwachter dat in het façadegebied een sfeer van formaliteit zal
overheersen.
Algemeen voorkomende beperkingen waaraan informele aspect van gedrag achter de coulissen
onderhevig aan is:
1. Elk lid van het team zal ook tijdens de afwezigheid van publiek de indruk in stand willen houden
dat de geheimen van het team bij hem veilig zijn, en dat het niet waarschijnlijk is dat hij zijn
tol slecht zal spelen wanneer het publiek aanwezig is.
