IA hoorcolleges
Hoorcollege 1 – Inleiding
Zoönotische agens: infectieus agens dat
overgaat van dier naar mens, waarin ze ziekte
veroorzaken (zoönose).
SARS, LA-MRSA, Q-koorts, ESBL (Gramnegatief)
en aviaire influenza.
Dier op dier: bluetongue en Schmallenberg
virus, MERS
Rabies is een doodvonnis
Soorten infectieuze agentia zichtbaarheid
prionen – geen levende organismen eiwit nee
-8
virussen – geen levende organismen 10 m EM
-6
bacteriën – prokaryoot 10 m LM
schimmels – eukaryoot µm-cm LM
parasieten – eukaryoot - protozoa 10-5cm LM
- helminthen mm-cm-dm oog
Prionen – BSE (gekke koeienziekte), doordat runderen zenuwweefsel
binnen krijgen via voer. De prionen zijn fout gevouwen en veranderen d
vouwing van gezonde eiwitten.
Prokaryoten Eukaryoten
Eencellig, kleiner dan 5µm Vaak meercellig, 10µm
Geen membraan gebonden Wel membraan gebonden organellen
organellen
70S ribosomen 80S ribosomen
DNA, circulair, haploïd DNA in chromosomen, kernmembraan
aanwezig
Replicatie door deling Replicatie door mitose
Ziektekiemen kunnen ook elkaar bestrijden als bv. het virus van de
bacterie leeft.
Symbiose
Commensalisme – één profiteert (bescherming en voedsel), maar de
gastheer heeft er geen
schade van.
Mutualisme – beide hebben profijt, vb. als de ene een stof teruggeeft.
Parasitisme – één lijdt en de ander profiteert, alleen de parasiet heeft
voordeel en geeft (ernstige) schade aan de gastheer.
Routes van transmissie van infectieuze agentia
Oraal: besmet voedsel en water Directe inoculatie (injectie, trauma,
bijten steken)
Direct (huid) contact Transplacentaal
Aerosolen (luchtwegen)
1
,IA hoorcolleges
Evasie – overleven van de infectieuze agens
Om te overleven moet de agens zo min mogelijk afweer opwekken en de
effecten ervan (antigene variatie). De afweer van de gastheer moet
onderdrukt worden, maar ook snel vermeerderen. (YOPIs) overleven in
individuen met een verminderde afweer.
Gezond, ziek en infectieuze agentia
Infectie betekend niet altijd ziekte, zo kunnen er dragers zijn. Als er geen
infectieuze agentia waren hadden we ook geen vertering, kolonisatie en
resistentie en geen afweer.
De mate van ziekte wordt weergegeven in de pathogenese. De infecties
kunnen worden voorkomen (hygiëne) en vaccinatie of therapeutisch
worden bestreden (antibiotica).
Postulaten van Koch
1. Het micro-organisme moet aanwezig zijn in elk geval van de ziekte.
2. Het verdachte micro-organisme moet kunnen worden geïsoleerd en
gegroeid als een
reincultuur.
3. Inoculatie van het geïsoleerde micro-organisme in een gezonde
gastheer geeft dezelfde
ziekte.
4. Hetzelfde micro-organisme moet opnieuw uit de experimenteel
geïnfecteerde gastheer
kunnen worden geïsoleerd in een reincultuur.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------
-------------------
Hoorcollege 2 – Immunologie: Aangeboren en verkregen afweer
Edward Jenner en Benjamin Jesty waren voorlopers op de vaccinatie
door smallpox tegen te gaan met een infectie van koeienpokken. Veel later
kwam pas Louis Pasteur die ontdekte dat de infectie werd veroorzaakt
door micro-organismen en hierop werden vaccinaties gemaakt.
Immunologie
Niet-specifieke afweer – aangeboren afweer. Het is al aanwezig en is
voor de geboorte opgebouwd en kan snel reageren, maar niet lang actief
blijven. Ze kunnen verschillende typen agentia aanpakken.
Specifieke afweer – verkregen afweer. Moet geactiveerd worden door
een eerste contact met het virus via infectie of door vaccinatie, omdat de
basis er wel al is. Het past zich aan op wat zich aanbied en dus reageert
het op maar één type agens.
Afweer tegen: lichaamsvreemde stoffen, bacteriën, virussen, stoffen,
deeltjes RBC, transplantaten en tumoren. De afweer moet wel beperkt
blijven en dus weer gestopt worden.
First line of defense
Bestaat uit de huid en mucosae, deze beschermt het weefsel, maar kan
2
,IA hoorcolleges
doorbroken worden.
Na doorbraak van deze line of defense wordt de stof herkend als
lichaamsvreemd materiaal, opgenomen door geactiveerde residente
cellen.
De macrofagen, dendritische cel en mest cel geven de aangeboren afweer.
Als deze geactiveerd worden ontstaat er een signaal wat meer van deze
cellen naar de infectie toe trekt. Ze herkennen lichaamsvreemde stoffen
door receptoren (TLR en PRR) die meerdere agentias kunnen herkennen.
Naast deze cellen worden ook granulocyten aangetrokken vanuit de
bloedcirculatie.
Dus antigeen door first line of defense, komt in het weefsel, wordt door
macrofagen herkent en opgenomen en geëlimineerd. Maar bij blijvende
stimulatie van macrofagen komen de andere cellen erbij.
Complement systeem – moleculen die helpen bij de afweer. Bij
binnenkomst van infectieuze agentia worden ze geactiveerd en deze
actieve vorm zorgt ervoor dat er cellen worden aangetrokken voor de
afweer.
1. Bacterie komt binnen en de macrofaag gaat eropin en maakt stoffen
(chemokines en cytokines) vrij.
2. Er vind vasodilatatie plaats en de permeabiliteit van de bloedvaten gaan
omhoog.
3. Er komen nieuwe macrofagen, dendritische cellen en granulocyten ect.
naar de plek van infectie. Later komen er ook lymfocyten die van de
adaptieve afweer
zijn.
Adaptieve afweer
Hetzelfde als de andere afweer, maar het antigen van de bacterie wordt
gepresenteerd aan het oppervlak van de macrofaag voor de lymfocyten,
zodat er specifieke afweer kan ontstaan. Deze specificatie wordt op een
andere plek gevormd
dan waar de
infectie binnen
gekomen is,
het wordt gevormd
in de lymfeklier, wat
alle signalen van
het weefsel krijgt.
3
, IA hoorcolleges
1. Dendritische cellen nemen het antigen op via pinocytose in het perifere
weefsel.
2. Daarna migreren ze via lymfatische vezels naar de lymfeknoop.
3. Volwassen dendritische cellen activeren de T-cellen in lymfe organen
(lymfeknopen).
B- en T-cellen hebben andere receptorsoorten. Dit zijn antilichamen die
een regio bevatten die per soort antigen verschillend is. Het rode deel
geeft dus specificiteit, waardoor verschillende structuren herkend kunnen
worden.
De rijping van de cellen zorgt voor de specificiteit. Rijpe B-cel en T-cel
tijdens de geboorte klaar, maar moet geactiveerd worden.
Clonale expansie na antigeen herkenning (verkregen afweer)
Er is een grote verscheidenheid aan soorten die zijn at random verkregen.
Daarna vind er selectie plaats op antigenen van het lichaam zelf, die
worden verwijderd, zodat het lichaam zichzelf niet aanvalt.
De overgebleven cellen worden geactiveerd door lichaamsvreemde
antigenen en beginnen dan met delen. Hierdoor ontstaat er een verkregen
afweer van specifieke T-cellen die alleen dat soort antigene aanvalt.
4
Hoorcollege 1 – Inleiding
Zoönotische agens: infectieus agens dat
overgaat van dier naar mens, waarin ze ziekte
veroorzaken (zoönose).
SARS, LA-MRSA, Q-koorts, ESBL (Gramnegatief)
en aviaire influenza.
Dier op dier: bluetongue en Schmallenberg
virus, MERS
Rabies is een doodvonnis
Soorten infectieuze agentia zichtbaarheid
prionen – geen levende organismen eiwit nee
-8
virussen – geen levende organismen 10 m EM
-6
bacteriën – prokaryoot 10 m LM
schimmels – eukaryoot µm-cm LM
parasieten – eukaryoot - protozoa 10-5cm LM
- helminthen mm-cm-dm oog
Prionen – BSE (gekke koeienziekte), doordat runderen zenuwweefsel
binnen krijgen via voer. De prionen zijn fout gevouwen en veranderen d
vouwing van gezonde eiwitten.
Prokaryoten Eukaryoten
Eencellig, kleiner dan 5µm Vaak meercellig, 10µm
Geen membraan gebonden Wel membraan gebonden organellen
organellen
70S ribosomen 80S ribosomen
DNA, circulair, haploïd DNA in chromosomen, kernmembraan
aanwezig
Replicatie door deling Replicatie door mitose
Ziektekiemen kunnen ook elkaar bestrijden als bv. het virus van de
bacterie leeft.
Symbiose
Commensalisme – één profiteert (bescherming en voedsel), maar de
gastheer heeft er geen
schade van.
Mutualisme – beide hebben profijt, vb. als de ene een stof teruggeeft.
Parasitisme – één lijdt en de ander profiteert, alleen de parasiet heeft
voordeel en geeft (ernstige) schade aan de gastheer.
Routes van transmissie van infectieuze agentia
Oraal: besmet voedsel en water Directe inoculatie (injectie, trauma,
bijten steken)
Direct (huid) contact Transplacentaal
Aerosolen (luchtwegen)
1
,IA hoorcolleges
Evasie – overleven van de infectieuze agens
Om te overleven moet de agens zo min mogelijk afweer opwekken en de
effecten ervan (antigene variatie). De afweer van de gastheer moet
onderdrukt worden, maar ook snel vermeerderen. (YOPIs) overleven in
individuen met een verminderde afweer.
Gezond, ziek en infectieuze agentia
Infectie betekend niet altijd ziekte, zo kunnen er dragers zijn. Als er geen
infectieuze agentia waren hadden we ook geen vertering, kolonisatie en
resistentie en geen afweer.
De mate van ziekte wordt weergegeven in de pathogenese. De infecties
kunnen worden voorkomen (hygiëne) en vaccinatie of therapeutisch
worden bestreden (antibiotica).
Postulaten van Koch
1. Het micro-organisme moet aanwezig zijn in elk geval van de ziekte.
2. Het verdachte micro-organisme moet kunnen worden geïsoleerd en
gegroeid als een
reincultuur.
3. Inoculatie van het geïsoleerde micro-organisme in een gezonde
gastheer geeft dezelfde
ziekte.
4. Hetzelfde micro-organisme moet opnieuw uit de experimenteel
geïnfecteerde gastheer
kunnen worden geïsoleerd in een reincultuur.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------
-------------------
Hoorcollege 2 – Immunologie: Aangeboren en verkregen afweer
Edward Jenner en Benjamin Jesty waren voorlopers op de vaccinatie
door smallpox tegen te gaan met een infectie van koeienpokken. Veel later
kwam pas Louis Pasteur die ontdekte dat de infectie werd veroorzaakt
door micro-organismen en hierop werden vaccinaties gemaakt.
Immunologie
Niet-specifieke afweer – aangeboren afweer. Het is al aanwezig en is
voor de geboorte opgebouwd en kan snel reageren, maar niet lang actief
blijven. Ze kunnen verschillende typen agentia aanpakken.
Specifieke afweer – verkregen afweer. Moet geactiveerd worden door
een eerste contact met het virus via infectie of door vaccinatie, omdat de
basis er wel al is. Het past zich aan op wat zich aanbied en dus reageert
het op maar één type agens.
Afweer tegen: lichaamsvreemde stoffen, bacteriën, virussen, stoffen,
deeltjes RBC, transplantaten en tumoren. De afweer moet wel beperkt
blijven en dus weer gestopt worden.
First line of defense
Bestaat uit de huid en mucosae, deze beschermt het weefsel, maar kan
2
,IA hoorcolleges
doorbroken worden.
Na doorbraak van deze line of defense wordt de stof herkend als
lichaamsvreemd materiaal, opgenomen door geactiveerde residente
cellen.
De macrofagen, dendritische cel en mest cel geven de aangeboren afweer.
Als deze geactiveerd worden ontstaat er een signaal wat meer van deze
cellen naar de infectie toe trekt. Ze herkennen lichaamsvreemde stoffen
door receptoren (TLR en PRR) die meerdere agentias kunnen herkennen.
Naast deze cellen worden ook granulocyten aangetrokken vanuit de
bloedcirculatie.
Dus antigeen door first line of defense, komt in het weefsel, wordt door
macrofagen herkent en opgenomen en geëlimineerd. Maar bij blijvende
stimulatie van macrofagen komen de andere cellen erbij.
Complement systeem – moleculen die helpen bij de afweer. Bij
binnenkomst van infectieuze agentia worden ze geactiveerd en deze
actieve vorm zorgt ervoor dat er cellen worden aangetrokken voor de
afweer.
1. Bacterie komt binnen en de macrofaag gaat eropin en maakt stoffen
(chemokines en cytokines) vrij.
2. Er vind vasodilatatie plaats en de permeabiliteit van de bloedvaten gaan
omhoog.
3. Er komen nieuwe macrofagen, dendritische cellen en granulocyten ect.
naar de plek van infectie. Later komen er ook lymfocyten die van de
adaptieve afweer
zijn.
Adaptieve afweer
Hetzelfde als de andere afweer, maar het antigen van de bacterie wordt
gepresenteerd aan het oppervlak van de macrofaag voor de lymfocyten,
zodat er specifieke afweer kan ontstaan. Deze specificatie wordt op een
andere plek gevormd
dan waar de
infectie binnen
gekomen is,
het wordt gevormd
in de lymfeklier, wat
alle signalen van
het weefsel krijgt.
3
, IA hoorcolleges
1. Dendritische cellen nemen het antigen op via pinocytose in het perifere
weefsel.
2. Daarna migreren ze via lymfatische vezels naar de lymfeknoop.
3. Volwassen dendritische cellen activeren de T-cellen in lymfe organen
(lymfeknopen).
B- en T-cellen hebben andere receptorsoorten. Dit zijn antilichamen die
een regio bevatten die per soort antigen verschillend is. Het rode deel
geeft dus specificiteit, waardoor verschillende structuren herkend kunnen
worden.
De rijping van de cellen zorgt voor de specificiteit. Rijpe B-cel en T-cel
tijdens de geboorte klaar, maar moet geactiveerd worden.
Clonale expansie na antigeen herkenning (verkregen afweer)
Er is een grote verscheidenheid aan soorten die zijn at random verkregen.
Daarna vind er selectie plaats op antigenen van het lichaam zelf, die
worden verwijderd, zodat het lichaam zichzelf niet aanvalt.
De overgebleven cellen worden geactiveerd door lichaamsvreemde
antigenen en beginnen dan met delen. Hierdoor ontstaat er een verkregen
afweer van specifieke T-cellen die alleen dat soort antigene aanvalt.
4
