Samenvatting Ontwikkelingspsychologie
Hoofdstuk 1
Doelen – inhoud integrale leerlijn
- Ontwikkeling kent 3 basisprincipes
1. Vaste volgorde in verloop
2. Cumulatief verloop ( kind kan steeds meer)
3. Altijd naar grotere complexiteit(door groei)
Rijping:
- Van klein naar groot(groei)
- Van eenvoud naar complex(differentiëren van mogelijkheden)
Ontwikkeling = reeks veranderingen die tot hogere niveaus van differentiatie
en functioneren leiden(begrip)
Voorspellen van gedrag is lastig want er spelen meerdere factoren mee.
Historisch perspectief
- Tot in de 18e eeuw was een kind een volwassene.
- 18e eeuw kind specifieke kenmerken
- Locke Tabua rasa (invloed omgeving)
- J.J Rousseau- aangeboren goedheid(invloed rijping)
- 19e eeuw begin van onderzoek
- Darwin, Freud, Piager( experiment, observatie en gespreksvoering)
Longitudinaal= experiment van 1 groep en kijken hoe het zich ontwikkeld in
een langere periode. Nadeel: kinderen kunnen afhaken onderzoek niet meer
representatief
Dwarsdoorsnede= korter onderzoek. Nadeel: individuele verschillen
uitkomst minder betrouwbaar. Oplossing: veel kinderen en het gemiddelde
nemen.
Babyperiode 0-12maanden(gehechtheid)
Peuterperiode 1-4jaar(praten en taalontwikkeling)
Kleuterperiode 4-6jaar(wereld wordt groter, ontdekking, andere kinderen)
Schoolperiode 6-12jaar
Adolescentie 12-18jaar(pubertijd)
Hoofdstuk 2
,Ontwikkelingspsychologische theorieën
- Aanleg vs. Omgeving
- De psychoseksuele ontwikkelingstheorie van Freud
- Het cognitieve ontwikkelingstheorie
- Leertheorie (behaviorisme)
Nature vs. Nurture (verschilt wanneer je het vraagt, nu meer nature)
Ontwikkelingstheorie van Freud – De psychoseksuele
- Freud heeft de totale persoonlijkheid in geeld in drie delen:
- Het Es(of id) = aangeboren driften (geen rekening met normen en
waarden, denk aan libido)
- Het ich(ego)= ik ( maakt keuze tussen Es en uber ich)
- Het uber-ich(superego)= het geweten( moraal ridder, zoals het hoort,
regels)
Orale fase 0-1jaar alles in mond stoppen
Anale fase 1-3jaar poepen controleren(ich)
Fallische fase 3-6jaar genitale gebied als erogene zone(Eremus)
Latentiefase 6-12jaar pubertijd en lichamelijk verandering(stilte voor de
storm)
Genitale fase 12+
Het cognitieve ontwikkelingstheoriemodel van Jean Piaget
- Het gedrag van kinderen is een weerspiegeling van hun denk en
kennisniveau
- Adaptatie- aanpassen van geest op omgeving
- Assimilatie- het proces waarin nieuwe ervaringen worden geïnterpreteerd
op basis van de bestaande schema’s
- Accommodatie- het proces waarin onder invloed van nieuwe ervaringen
onze schema’s worden veranderd.
,Hoofdstuk 3 Lichamelijke ontwikkeling
- Roken en stress is slecht tijdens zwangerschap. Een beetje stress is oké.
Leeftijd en zwangerschap
- Na 35ste levensjaar ; financieel stabieler, verstandiger en bewuste keuze.
- Vaak meer zwangerschapsproblematiek. Overgrote deel kinderen worden
wel gezond geboren.
Jonge moeders
- Vaak multi problematiek: sociaal, opleiding/toekomst, financieel,
verslaving.
- Veelal onstabiele thuissituatie(denk aan ontbrekend vaderfiguur)
- Evenwichtige voeding is belangrijk voor het ongeboren/geboren kind
- Kans op aids(infectie wordt vlak voor, tijdens of vlak na de geboorte
overgedragen). 95% van de baby’s met aids overlijden binnen 3jaar.
- De invloed van alcohol- FAS(Foetaal Alcohol Syndroom) handicap of
hersen beschadiging.
Te vroeg geboren
- Risico dat 1 of meer vitale organen(hart, longen) nog niet geheel zijn
volgroeit.
- Couveuses hebben er wel voor gezorgd dat de overleving kansen van
dergelijke kinderen zijn toegenomen.
- Handicap en leer- en concentratiestoornissen komen bij deze groep vaker
voor, echter het verband is niet per definitie aanwezig.
- De vroeggeboorte kan ook invloed hebben op de ouders van het kind.
(Hechting door maanden in couveuse bv)
Hoofdstuk 4 Fysieke ontwikkeling
De eerste levensfuncties
- De Apgar score(Viginia Apgar 1952)
- 1 en 5 minuten nadat een baby geboren is
Ademhaling Geen 0pnt Zwak 1pnt Goed doorhuilen
2pnt
Pols/hartslag Geen <100/min >100/min
Spierspanning/ton Slap Enige reflexie Actieve beweging
us
Aspect/kleur Blauw/bleek Blauw bij extreem Hele lichaam roze
Reactie op prikkels Geen Enige beweging Krachtige huil
Slapen
- Baby’s slapen veel 15-18uur per etmaal). Dit neemt geleidelijk af.
- Hangt ook af van het voedingspatroon. Een pasgeboren baby heeft 6-8
keer per dag voeding nodig.
- REM slaap(Rapid Eye Movement)
- Lijkt een functie tehebben in hersen ontwikkeling en ook in onthouden.
, Het groeiproces
- Cefalocaudale groei(kopstaart groei)
- Proximodistale groei( centrale lichaamsdelen ontwikkelen zich eerder
- In de pubertijd gaat dit niet op.
- Processen gebeuren tegelijker tijd
Psychologische reactie op groei:
- Aan het groeiproces zitten ook psychologische aspecten vast.
- Denk bijvoorbeeld aan een snellere of meer langzame groei dan de
leeftijdsgenoten.
- “Groot” willen worden
Neurofysiologische rijping
- Hoe ontwikkelen de hersenen van een baby
- Van binnen naar buiten
- Hoe belangrijker om te overleven hoe eerder dat hersengebied zich
ontwikkeld(basale zaken)
Rijping van het zenuwstelsel stadia
1. Celvermeerdering
1e 4 maanden na conceptie, in de eerste instantie worden er veel te veel
zenuwcellen aangemaakt.
2. Cel migratie
Cellen die uiteindelijk de cortex vormen ‘migreren’ vanuit het midden van
de hersenen nar hun uiteindelijke plek.
3. Cel differentiatie
Zenuwcellen worden groter en specialiseren zich in hun functie. Meer
zenuwverbindingen ontstaan waar er uiteindelijk ook minder van
overblijven
- Oefenen en herhalen en dan worden er connecties gelegd.
Ontwikkeling hersenfunctie
- Motorische vooruitgang
- Sensorische gebieden
- Gezichtsvermogen
- Gehoor en tastzin
Neurogenese- recent is aangetoond dat in ieder geval in delen van de
hersenen ook op volwassen leeftijd nog neuronen worden aangemaakt. Dit
heeft met het geheugen te maken.
De hersenen
- Limbisch systeem – emotie, geheugen en aandacht
- Frontaalkwab- leren, redeneren, denken
- Medulla- ademhalen, bloeddruk, levensfuncties
- Cerebellum- houding, evenwicht en fijne motoriek
- Occipitaal kwab- zien en visueel geheugen
- Corpuscallosum- verbinding links en rechts(vrouwen groter dan mannen(
- Pariëtaal kwab- beweging
- Motorische en sensorische gebied.
Hoofdstuk 1
Doelen – inhoud integrale leerlijn
- Ontwikkeling kent 3 basisprincipes
1. Vaste volgorde in verloop
2. Cumulatief verloop ( kind kan steeds meer)
3. Altijd naar grotere complexiteit(door groei)
Rijping:
- Van klein naar groot(groei)
- Van eenvoud naar complex(differentiëren van mogelijkheden)
Ontwikkeling = reeks veranderingen die tot hogere niveaus van differentiatie
en functioneren leiden(begrip)
Voorspellen van gedrag is lastig want er spelen meerdere factoren mee.
Historisch perspectief
- Tot in de 18e eeuw was een kind een volwassene.
- 18e eeuw kind specifieke kenmerken
- Locke Tabua rasa (invloed omgeving)
- J.J Rousseau- aangeboren goedheid(invloed rijping)
- 19e eeuw begin van onderzoek
- Darwin, Freud, Piager( experiment, observatie en gespreksvoering)
Longitudinaal= experiment van 1 groep en kijken hoe het zich ontwikkeld in
een langere periode. Nadeel: kinderen kunnen afhaken onderzoek niet meer
representatief
Dwarsdoorsnede= korter onderzoek. Nadeel: individuele verschillen
uitkomst minder betrouwbaar. Oplossing: veel kinderen en het gemiddelde
nemen.
Babyperiode 0-12maanden(gehechtheid)
Peuterperiode 1-4jaar(praten en taalontwikkeling)
Kleuterperiode 4-6jaar(wereld wordt groter, ontdekking, andere kinderen)
Schoolperiode 6-12jaar
Adolescentie 12-18jaar(pubertijd)
Hoofdstuk 2
,Ontwikkelingspsychologische theorieën
- Aanleg vs. Omgeving
- De psychoseksuele ontwikkelingstheorie van Freud
- Het cognitieve ontwikkelingstheorie
- Leertheorie (behaviorisme)
Nature vs. Nurture (verschilt wanneer je het vraagt, nu meer nature)
Ontwikkelingstheorie van Freud – De psychoseksuele
- Freud heeft de totale persoonlijkheid in geeld in drie delen:
- Het Es(of id) = aangeboren driften (geen rekening met normen en
waarden, denk aan libido)
- Het ich(ego)= ik ( maakt keuze tussen Es en uber ich)
- Het uber-ich(superego)= het geweten( moraal ridder, zoals het hoort,
regels)
Orale fase 0-1jaar alles in mond stoppen
Anale fase 1-3jaar poepen controleren(ich)
Fallische fase 3-6jaar genitale gebied als erogene zone(Eremus)
Latentiefase 6-12jaar pubertijd en lichamelijk verandering(stilte voor de
storm)
Genitale fase 12+
Het cognitieve ontwikkelingstheoriemodel van Jean Piaget
- Het gedrag van kinderen is een weerspiegeling van hun denk en
kennisniveau
- Adaptatie- aanpassen van geest op omgeving
- Assimilatie- het proces waarin nieuwe ervaringen worden geïnterpreteerd
op basis van de bestaande schema’s
- Accommodatie- het proces waarin onder invloed van nieuwe ervaringen
onze schema’s worden veranderd.
,Hoofdstuk 3 Lichamelijke ontwikkeling
- Roken en stress is slecht tijdens zwangerschap. Een beetje stress is oké.
Leeftijd en zwangerschap
- Na 35ste levensjaar ; financieel stabieler, verstandiger en bewuste keuze.
- Vaak meer zwangerschapsproblematiek. Overgrote deel kinderen worden
wel gezond geboren.
Jonge moeders
- Vaak multi problematiek: sociaal, opleiding/toekomst, financieel,
verslaving.
- Veelal onstabiele thuissituatie(denk aan ontbrekend vaderfiguur)
- Evenwichtige voeding is belangrijk voor het ongeboren/geboren kind
- Kans op aids(infectie wordt vlak voor, tijdens of vlak na de geboorte
overgedragen). 95% van de baby’s met aids overlijden binnen 3jaar.
- De invloed van alcohol- FAS(Foetaal Alcohol Syndroom) handicap of
hersen beschadiging.
Te vroeg geboren
- Risico dat 1 of meer vitale organen(hart, longen) nog niet geheel zijn
volgroeit.
- Couveuses hebben er wel voor gezorgd dat de overleving kansen van
dergelijke kinderen zijn toegenomen.
- Handicap en leer- en concentratiestoornissen komen bij deze groep vaker
voor, echter het verband is niet per definitie aanwezig.
- De vroeggeboorte kan ook invloed hebben op de ouders van het kind.
(Hechting door maanden in couveuse bv)
Hoofdstuk 4 Fysieke ontwikkeling
De eerste levensfuncties
- De Apgar score(Viginia Apgar 1952)
- 1 en 5 minuten nadat een baby geboren is
Ademhaling Geen 0pnt Zwak 1pnt Goed doorhuilen
2pnt
Pols/hartslag Geen <100/min >100/min
Spierspanning/ton Slap Enige reflexie Actieve beweging
us
Aspect/kleur Blauw/bleek Blauw bij extreem Hele lichaam roze
Reactie op prikkels Geen Enige beweging Krachtige huil
Slapen
- Baby’s slapen veel 15-18uur per etmaal). Dit neemt geleidelijk af.
- Hangt ook af van het voedingspatroon. Een pasgeboren baby heeft 6-8
keer per dag voeding nodig.
- REM slaap(Rapid Eye Movement)
- Lijkt een functie tehebben in hersen ontwikkeling en ook in onthouden.
, Het groeiproces
- Cefalocaudale groei(kopstaart groei)
- Proximodistale groei( centrale lichaamsdelen ontwikkelen zich eerder
- In de pubertijd gaat dit niet op.
- Processen gebeuren tegelijker tijd
Psychologische reactie op groei:
- Aan het groeiproces zitten ook psychologische aspecten vast.
- Denk bijvoorbeeld aan een snellere of meer langzame groei dan de
leeftijdsgenoten.
- “Groot” willen worden
Neurofysiologische rijping
- Hoe ontwikkelen de hersenen van een baby
- Van binnen naar buiten
- Hoe belangrijker om te overleven hoe eerder dat hersengebied zich
ontwikkeld(basale zaken)
Rijping van het zenuwstelsel stadia
1. Celvermeerdering
1e 4 maanden na conceptie, in de eerste instantie worden er veel te veel
zenuwcellen aangemaakt.
2. Cel migratie
Cellen die uiteindelijk de cortex vormen ‘migreren’ vanuit het midden van
de hersenen nar hun uiteindelijke plek.
3. Cel differentiatie
Zenuwcellen worden groter en specialiseren zich in hun functie. Meer
zenuwverbindingen ontstaan waar er uiteindelijk ook minder van
overblijven
- Oefenen en herhalen en dan worden er connecties gelegd.
Ontwikkeling hersenfunctie
- Motorische vooruitgang
- Sensorische gebieden
- Gezichtsvermogen
- Gehoor en tastzin
Neurogenese- recent is aangetoond dat in ieder geval in delen van de
hersenen ook op volwassen leeftijd nog neuronen worden aangemaakt. Dit
heeft met het geheugen te maken.
De hersenen
- Limbisch systeem – emotie, geheugen en aandacht
- Frontaalkwab- leren, redeneren, denken
- Medulla- ademhalen, bloeddruk, levensfuncties
- Cerebellum- houding, evenwicht en fijne motoriek
- Occipitaal kwab- zien en visueel geheugen
- Corpuscallosum- verbinding links en rechts(vrouwen groter dan mannen(
- Pariëtaal kwab- beweging
- Motorische en sensorische gebied.
