MK 1.4B Medicijnleer samenvatting

SAMENVATTING MEDICIJNLEER

HC 1: het geneesmiddel
1. de plaats van het geneesmiddel binnen de patiëntenzorg benoemen;
Lokale toediening: huid, oog, oor, neus, long, rectaal
Systemische toediening: oraal, parentaal, rectaal, sublinguaal, nasaal, transdermaal, etc.

2. het belang van goed geneesmiddelgebruik toelichten: receptuur lezen en informatie opzoeken in
het farmacotherapeutisch kompas;
Medicatiefouten voorkomen

3. het verschil uitleggen tussen stofnamen en merknamen van geneesmiddelen;
Generieke naam = stofnaam, naam van werkzame bestanddeel
Merknaam = naam gegeven door farmaceutisch bedrijf

4. de verschillende indicaties voor geneesmiddelgebruik benoemen;
Oudere patiënt, jongere patiënt, zwangere of zogende patiënt, etniciteit

5. de begrippen ‘farmacokinetiek’ en ‘farmacodynamiek’ uitleggen;

Farmacodynamiek = wat de stof met lichaam doet
- Hoe het op celniveau werkt
- Kijkt naar farmacologisch effect – effect van medicijn
Farmacokinetiek = wat lichaam met stof doet
Wordt gekeken naar
- Absorptie
- Distributie
- Metabolisme
- Eliminatie

6. de verschillende toedieningsvormen benoemen;

1. Lokale toediening: direct toedienen op plaats van probleem
 VB: Oogdruppels voor oogklachten, ecxeemcrème voor eczeem, etc.
2. Enterale toediening: geneesmiddel wordt oraal toegediend en via maagdarmstelsel
opgenomen in bloedbaan
3. Parentale toediening: geneesmiddel wordt rechtstreeks in het lichaam ingebracht via injectie
(subcutaan, intramusculair, of intraveneus)
 Subcutaan: wanneer geneesmiddel langere tijd op plaats van injectie moet blijven
- VB: verdoving bij tandarts
 Intramusculair: voor een meer langzame opname (medicijn komt m.b.v. diffusie
geleidelijk in bloedbaan)
- VB: vaccinatie
 Intraveneus: wanneer medicijn snel opgenomen moet worden (geen vertraging door
maagdarmstelsel)
- VB: pijnstilling (morfine)

7. uitleggen wat bijwerkingen en interacties zijn;

Bijwerkingen: alle effecten van het geneesmiddel, behalve waar het voor voorgeschreven is (de
indicatie). Bijwerkingen kunnen zowel positief als negatieve zijn

,Interacties: reactie tussen twee medicijnen - bestaan drie soorten interacties:
- Versterken – het effect van het medicijn wordt versterkt door de aanwezigheid van een
andere stof.
o VB: grapefruitsap en cholesterolremmers
- Verzwakken – het effect van het medicijn kan worden verzwakt door de aanwezigheid van
een andere stof

8. het begrip ‘teratogeen effect’ beschrijven;

Teratogeen effect: wanneer een geneesmiddel stoffen bevat die bij de foetus afwijkingen
veroorzaken als de moeder tijdens de zwangerschap het geneesmiddel inneemt.
VB: softenon/DES

9. de verschillen tussen type A- en type B-reacties op geneesmiddelen beschrijven;

Type A bijwerkingen = algemeen
- VB: hypotensie bij antihypertensive, maagdarmbloeding bij antistolling
Type B bijwerkingen = specifiek voor de patiënt
- VB: allergische reactie (immuun gerelateerd), niet immuungerelateerde reacties door
zwangerschap, overmatig alcoholgebruik, etc.

10. de rol van het Lareb beschrijven;

Bijwerkingencentrum Lareb is het Nederlandse meld- en kenniscentrum voor bijwerkingen van
geneesmiddelen, waaronder vaccins, én geneesmiddelengebruik tijdens zwangerschap en
borstvoeding.
Lareb voert voor het CBG een deel van de wettelijke taak uit op het gebied van de
geneesmiddelenbewaking (verzamelen, registreren en analyseren van meldingen over bijwerkingen
van geneesmiddelen door medische beroepsbeoefenaren en patiënten), zoals vermeld in de
toelichting op de Geneesmiddelenwet. De analyse van meldingen leidt tot het signaleren van nieuwe
kennis van bijwerkingen, die eerder niet of onvoldoende bekend was. Kennis die cruciaal is voor
zorgverleners en patiënten bij de keuze voor een geneesmiddel, het mogelijk voorkomen en tijdig
herkennen van bijwerkingen.

11. de begrippen ‘contra-indicatie’ en ‘dubbelmedicatie’ uitleggen;

Contra-indicatie: aandoeningen waarbij middel juist niet voorgeschreven mag worden – kunnen
risico’s ontstaan
- Absolute contra-indicatie: mag in geen enkele omstandigheid het middel gegeven mag
worden – bijv bij zwangere vrouwen
- Relatieve contra-indicatie: daar moet worden overwogen of het middel toegediend kan
worden – ev dosering aanpassen etc.
Dubbelmedicatie: gelijktijdig gebruik van twee of meer geneesmiddelen met dezelfde werkzame stof
bevatten.

12. een geneesmiddelvoorschrift lezen;
-

13. het begrip ‘medicatieveiligheid’ uitleggen;
De regel van 5:
- Patiënt – laat de patiënt zijn/haar naam en geboortedatum noemen
- Medicijn – controleer of je het juiste medicijn gaat toedienen

, - Dosering – controleer de dosering van het medicijn
- Tijd – controleer het tijdstip op de dag/wanneer het voor het laatst gegeven is
- Toediening – controleer op welke wijze dit medicijn toegediend moet worden bij de patiënt

14. de plaatsen benoemen waar in het proces van medicatie voorschrijven medicatietoediening
fouten gemaakt kunnen worden;
Een medicatefout is elke fout in het proces van: voorschrijven, ter hand stellen/afleveren,
opslag/beheer, gereedmaken, toedienen/registreren en evalueren, ongeacht of er schade is
opgetreden.

15. de mogelijke gevolgen beschrijven van medicatiefouten voor de patiënt;
-

16. de maatregelen om medicatiefouten te voorkomen beschrijven.

De regel van 5:
- Patiënt – laat de patiënt zijn/haar naam en geboortedatum noemen
- Medicijn – controleer of je het juiste medicijn gaat toedienen
- Dosering – controleer de dosering van het medicijn
- Tijd – controleer het tijdstip op de dag/wanneer het voor het laatst gegeven is
- Toediening – controleer op welke wijze dit medicijn toegediend moet worden bij de patiënt