Natuur inzichtelijk H2
2.1 Indeling van het dierenrijk
Een diersoort is een groep dieren, waarvan een gezond mannelijk en vrouwelijk
individu samen een vruchtbare nakomeling kunnen krijgen.
De indeling van dieren is gebaseerd op de mate van verwantschap. Een
verzameling van kenmerken van dieren wordt gebruikt als criterium voor de
indeling. Het dierenrijk is te verdelen in 2 grote groepen: gewervelde en
ongewervelde dieren.
Gewervelde dieren Kenmerken
Kraakbeenvissen; ze hebben het skelet - Ze leggen eieren.
van zacht en flexibel kraakbeen en er - De huid is overdekt met harde
is een serie kieuwspleten achter op tandachtige schubben.
hun kop (haaien en roggen). (kraakbeenvissen voelt als
Beenvissen; een skelet van hard schuurpapier) (beenvissen gladde,
beenmateriaal. Hier is geen serie overlappende schubben -> soepel
kieuwspleten zichtbaar, maar een bewegen)
kieuwdeksel waarachter de kieuwen - Ze zijn koudbloedig.
zitten. Kenmerken van vissen.
Amfibieën; de jone leven in het water -Ze leggen eieren.
terwijl de volwassen dieren niet aan -Dunne, slijmerige huid.
het water gebonden zijn. Ze planten -Ze zijn koudbloedig.
zich voor in het water. Kikkers, padden, -Ze halen adem via de huid en de
salamanders. volwassenen ademen via longen en de
jonge via kieuwen.
Reptielen; hagedissen, schilpadden, -Ze leggen eieren.
slanegn en de hazelworm. -Huid is beschermd met
hoornschubben.
-Ze zijn koudbloedig.
-Ze hebben longen.
-Alle tanden zijn gelijk.
Vogels; kippen, pinquins. -Ze leggen eieren.
-Ze hebben een verenkleed en vleugels
-Lichaamstemperatuur is constant ->
warmbloedig.
-Ze hebben longen
-Ze hebben een snavel.
Zoogdieren; walvis, vleermuis, -Ze baren levende jonge
mensen. -Huid is bedekt met harige vacht.
-Warmbloedig.
-Ademhaling via de longen
-Verschillende soorten tanden.
- Ze zogen de dieren met aangemaakte
melk.
,Onegwervelde dieren:
- Geleedpotigen; een belangrijk kenmerk hiervan is het uitwendig skelet en ze
bewegen zich voort met de van gewrichten voorziende poten. Insecten is de
grootse klasse van de geleedpotigen. Insecten hebben een kop, borststuk en
achterlijf. Daarnaast hebben ze 6 poten en vleugels. Ze halen adem mbv
thraceeën. Een andere klasse is de spinachtige. Dit lichaam gestaat uit de kop en
het borststuk en 8 poten. Ook is er de klasse schaaldieren (pissebed). De meeste
schaaldieren leven in het water. Ook hebben de duizendpoten een eigen klasse.
- Weekdieren; dat zijn de dieren met huisjes en schelpdieren. De klassen
buikpotige zijn de huisjesslakken. De klasse tweekleppige zijn de schelpdieren.
- Ringwormen; deze hebben een lang lichaam dat bestaat uit verschillende
segmenten en geen hard skelet hebben.
- Stekelhuiden; ze hebben een stekelig, hard kalkskelet en hebben vaak een
lichaam dat bestaat uit 5 delen rond een centrale schijf (zeester, zee-egel).
- Holtedieren; kenmerkend hiervoor is het symmetrische lichaam met een
centrale mond die omgeven wordt door tentakels (kwallen).
2.2 Aanpassingen aan de primaire levensbehoeften
(voedsel, water, beschutting, partner)
De plek waar een dier leeft en waar aan zijn primaire levensbehoeften kan
worden gedaan, noem je habitat. De habitat van een dier neemt zoveel ruimte in
als nodig is om in deze levensbehoeften te voorzien.
Elk dier heeft aanpassingen om:
- voedsel en water te verkrijgen; Waarneming -> roofdieren moeten de prooi
kunnen lokaliseren en gebruik te maken van hun gezichtsvermogen om te jagen.
Sommige dieren kunnen ook prikkels waarnemen die zich aan onze waarneming
onttrekken (bijvoorbeeld vissen in het water; zijlijnkanaal). Lichaamskermerken
-> roofdieren hebben puntige hoektanden en hebben knipkiezen. De planteneters
hebben alleen voortanden die snijtanden zijn en plooikiezen. Gedrag -> ze
proberen zo dicht mogelijk in de buurt van de prooi te komen en daarna
besluipen ze de prooi.
- een partner te bemachtigen; Waarneming -> de dieren hebben
reukzintuigen. Lichaamskenmerken -> vrouwtjes hebben vaak kleuren terwijl
mannetjes vaak schutkleuren hebben. Gedrag -> de mannetjes vogels kunnen
‘zingen’. Dat is bedoeld om te lokken en om het territorium af te bakenen.
- zich te verdidigen of gevaar te vermijden; Waarneming -> de ogen zijn
zijwaarts geplaats waardoor dieren het kunnen zien aankomen. Ze hebben een
groot gezichtsveld. Lichaamskenmerken -> ze maken gebruik van camouflage en
hebben vaak een schutkleur. Gedrag -> ze kunnen muistil zijn en staan of ze
, kunnen juist heel hard wegrennen. Als dieren in grote groepen bij elkaar leven is
de kans kleiner dat ze worden aangevallen.
Er verschijnen voortdurend dieren die beter zijn aangepast dan hun
soortgenoten. Zij hebben een grotere overlevingskans en geven hun erfelijk
materiaal dor aan hun nageslacht.
2.3 Aanpassingen in de winter
De habitat van en dier verandert onder invloed van de seizoenen.
Als de primaire levensbehoeften in een bepaalde habitat niet meer kunnen
worden vervuld, dan trekken de dieren soms naar een andere habitat op zoek
naar voedsel, water of een plek om te paren en te baren -> dit noem je migratie.
Niet alleen vogels maar ook insecten, vissen en amfibieeën.
Andere dieren blijven in dezelfde habitat, maar vertonen lichamelijke
veranderingen en/of gedragingen waardoor zij aangepast zijn aan de
veranderende temperatuur of de verminderde beschikbaarheid van voedsel en
water. Dieren houden bijvoorbeeld ook een winterslaap.
2.4 Aanpassingen in de omgeving
Dieren zijn wat betreft hun lichaamsbouw aangepast om zich te kunnen
voortbewegen en adem te kunnen halen in hun specifieke omgeving.
Het leven in het water
- Voortbeweging; water heeft een behoorlijke weerstand als je je probeert te
verplaatsen. De aanpassing is een gestroomlijnd lichaam, dit biedt voordelen.
Een voordeel wat het water is dat je gebruik kunt maken van de opwaartste
kracht van water. Het gewicht wordt gedeeltelijk gedragen door het water.
- Ademhaling; als palingen naar een ander meer willen kan dat omdat zij gebruik
maken van huidademhaling. Dit is mogelijk doordat zij geen schubben hebben.
Kieuwen verkleven op het droge land. Als een dier geen zuurstof uit het water
kan halen moet het zuurstof uit de lucht benut worden. Er zijn bijvoorbeeld dieren
die onder water een luchtbel, waarvan hij de zuurstof inademt door zijn
tracheeën.
Het leven op het land
- Voortbeweging; Amfibieeën kunnen op het land en in het water goed
voortbewegen. Zij hebben zijwaarste poten. Zij lopen ook niet echt op de poten.
De andere dieren lopen echt op de poten -> zoolgangers. Vossen, honden, katten
noem je -> teengangers, omdat ze op de tenen lopen. Reeën en paarden noem je
-> hoefgangers, omdat ze op de hoeven lopen.
- Adamhaling; de meeste dieren op het land halen adem via de longen. Zij
hebben een ademhalingsstelsel. Insecten halen adem via tracheeën. Dit bestaan
uit een systeem van luchtbuisjes.
Het leven in de lucht
- Voortbeweging; deze dieren hebben vleugels waarmee ze kunnen vliegen. Bij
2.1 Indeling van het dierenrijk
Een diersoort is een groep dieren, waarvan een gezond mannelijk en vrouwelijk
individu samen een vruchtbare nakomeling kunnen krijgen.
De indeling van dieren is gebaseerd op de mate van verwantschap. Een
verzameling van kenmerken van dieren wordt gebruikt als criterium voor de
indeling. Het dierenrijk is te verdelen in 2 grote groepen: gewervelde en
ongewervelde dieren.
Gewervelde dieren Kenmerken
Kraakbeenvissen; ze hebben het skelet - Ze leggen eieren.
van zacht en flexibel kraakbeen en er - De huid is overdekt met harde
is een serie kieuwspleten achter op tandachtige schubben.
hun kop (haaien en roggen). (kraakbeenvissen voelt als
Beenvissen; een skelet van hard schuurpapier) (beenvissen gladde,
beenmateriaal. Hier is geen serie overlappende schubben -> soepel
kieuwspleten zichtbaar, maar een bewegen)
kieuwdeksel waarachter de kieuwen - Ze zijn koudbloedig.
zitten. Kenmerken van vissen.
Amfibieën; de jone leven in het water -Ze leggen eieren.
terwijl de volwassen dieren niet aan -Dunne, slijmerige huid.
het water gebonden zijn. Ze planten -Ze zijn koudbloedig.
zich voor in het water. Kikkers, padden, -Ze halen adem via de huid en de
salamanders. volwassenen ademen via longen en de
jonge via kieuwen.
Reptielen; hagedissen, schilpadden, -Ze leggen eieren.
slanegn en de hazelworm. -Huid is beschermd met
hoornschubben.
-Ze zijn koudbloedig.
-Ze hebben longen.
-Alle tanden zijn gelijk.
Vogels; kippen, pinquins. -Ze leggen eieren.
-Ze hebben een verenkleed en vleugels
-Lichaamstemperatuur is constant ->
warmbloedig.
-Ze hebben longen
-Ze hebben een snavel.
Zoogdieren; walvis, vleermuis, -Ze baren levende jonge
mensen. -Huid is bedekt met harige vacht.
-Warmbloedig.
-Ademhaling via de longen
-Verschillende soorten tanden.
- Ze zogen de dieren met aangemaakte
melk.
,Onegwervelde dieren:
- Geleedpotigen; een belangrijk kenmerk hiervan is het uitwendig skelet en ze
bewegen zich voort met de van gewrichten voorziende poten. Insecten is de
grootse klasse van de geleedpotigen. Insecten hebben een kop, borststuk en
achterlijf. Daarnaast hebben ze 6 poten en vleugels. Ze halen adem mbv
thraceeën. Een andere klasse is de spinachtige. Dit lichaam gestaat uit de kop en
het borststuk en 8 poten. Ook is er de klasse schaaldieren (pissebed). De meeste
schaaldieren leven in het water. Ook hebben de duizendpoten een eigen klasse.
- Weekdieren; dat zijn de dieren met huisjes en schelpdieren. De klassen
buikpotige zijn de huisjesslakken. De klasse tweekleppige zijn de schelpdieren.
- Ringwormen; deze hebben een lang lichaam dat bestaat uit verschillende
segmenten en geen hard skelet hebben.
- Stekelhuiden; ze hebben een stekelig, hard kalkskelet en hebben vaak een
lichaam dat bestaat uit 5 delen rond een centrale schijf (zeester, zee-egel).
- Holtedieren; kenmerkend hiervoor is het symmetrische lichaam met een
centrale mond die omgeven wordt door tentakels (kwallen).
2.2 Aanpassingen aan de primaire levensbehoeften
(voedsel, water, beschutting, partner)
De plek waar een dier leeft en waar aan zijn primaire levensbehoeften kan
worden gedaan, noem je habitat. De habitat van een dier neemt zoveel ruimte in
als nodig is om in deze levensbehoeften te voorzien.
Elk dier heeft aanpassingen om:
- voedsel en water te verkrijgen; Waarneming -> roofdieren moeten de prooi
kunnen lokaliseren en gebruik te maken van hun gezichtsvermogen om te jagen.
Sommige dieren kunnen ook prikkels waarnemen die zich aan onze waarneming
onttrekken (bijvoorbeeld vissen in het water; zijlijnkanaal). Lichaamskermerken
-> roofdieren hebben puntige hoektanden en hebben knipkiezen. De planteneters
hebben alleen voortanden die snijtanden zijn en plooikiezen. Gedrag -> ze
proberen zo dicht mogelijk in de buurt van de prooi te komen en daarna
besluipen ze de prooi.
- een partner te bemachtigen; Waarneming -> de dieren hebben
reukzintuigen. Lichaamskenmerken -> vrouwtjes hebben vaak kleuren terwijl
mannetjes vaak schutkleuren hebben. Gedrag -> de mannetjes vogels kunnen
‘zingen’. Dat is bedoeld om te lokken en om het territorium af te bakenen.
- zich te verdidigen of gevaar te vermijden; Waarneming -> de ogen zijn
zijwaarts geplaats waardoor dieren het kunnen zien aankomen. Ze hebben een
groot gezichtsveld. Lichaamskenmerken -> ze maken gebruik van camouflage en
hebben vaak een schutkleur. Gedrag -> ze kunnen muistil zijn en staan of ze
, kunnen juist heel hard wegrennen. Als dieren in grote groepen bij elkaar leven is
de kans kleiner dat ze worden aangevallen.
Er verschijnen voortdurend dieren die beter zijn aangepast dan hun
soortgenoten. Zij hebben een grotere overlevingskans en geven hun erfelijk
materiaal dor aan hun nageslacht.
2.3 Aanpassingen in de winter
De habitat van en dier verandert onder invloed van de seizoenen.
Als de primaire levensbehoeften in een bepaalde habitat niet meer kunnen
worden vervuld, dan trekken de dieren soms naar een andere habitat op zoek
naar voedsel, water of een plek om te paren en te baren -> dit noem je migratie.
Niet alleen vogels maar ook insecten, vissen en amfibieeën.
Andere dieren blijven in dezelfde habitat, maar vertonen lichamelijke
veranderingen en/of gedragingen waardoor zij aangepast zijn aan de
veranderende temperatuur of de verminderde beschikbaarheid van voedsel en
water. Dieren houden bijvoorbeeld ook een winterslaap.
2.4 Aanpassingen in de omgeving
Dieren zijn wat betreft hun lichaamsbouw aangepast om zich te kunnen
voortbewegen en adem te kunnen halen in hun specifieke omgeving.
Het leven in het water
- Voortbeweging; water heeft een behoorlijke weerstand als je je probeert te
verplaatsen. De aanpassing is een gestroomlijnd lichaam, dit biedt voordelen.
Een voordeel wat het water is dat je gebruik kunt maken van de opwaartste
kracht van water. Het gewicht wordt gedeeltelijk gedragen door het water.
- Ademhaling; als palingen naar een ander meer willen kan dat omdat zij gebruik
maken van huidademhaling. Dit is mogelijk doordat zij geen schubben hebben.
Kieuwen verkleven op het droge land. Als een dier geen zuurstof uit het water
kan halen moet het zuurstof uit de lucht benut worden. Er zijn bijvoorbeeld dieren
die onder water een luchtbel, waarvan hij de zuurstof inademt door zijn
tracheeën.
Het leven op het land
- Voortbeweging; Amfibieeën kunnen op het land en in het water goed
voortbewegen. Zij hebben zijwaarste poten. Zij lopen ook niet echt op de poten.
De andere dieren lopen echt op de poten -> zoolgangers. Vossen, honden, katten
noem je -> teengangers, omdat ze op de tenen lopen. Reeën en paarden noem je
-> hoefgangers, omdat ze op de hoeven lopen.
- Adamhaling; de meeste dieren op het land halen adem via de longen. Zij
hebben een ademhalingsstelsel. Insecten halen adem via tracheeën. Dit bestaan
uit een systeem van luchtbuisjes.
Het leven in de lucht
- Voortbeweging; deze dieren hebben vleugels waarmee ze kunnen vliegen. Bij
