Inhoud
College 1A: Introductie, historie en epidimologie..............................................................................3
Casus 1: laurier kers.......................................................................................................................3
Introductie.....................................................................................................................................3
Toxische dieren..............................................................................................................................4
Vergiftiging....................................................................................................................................4
Gassen en mineralen......................................................................................................................5
Toxicologie.....................................................................................................................................5
Analytische toxicologie..................................................................................................................6
Moderne analyse technieken.........................................................................................................6
Toxicologie epidemiologie..............................................................................................................7
Samenvattend................................................................................................................................8
College 1B: Farmacokinetiek en toxicokinetiek.................................................................................8
Casus 2: digoxine intoxicatie..........................................................................................................8
Casus 3: lithium intoxificatie..........................................................................................................8
Farmacokinetiek............................................................................................................................8
Eén compartiment farmacokinetiek...............................................................................................9
Twee-compartiment.....................................................................................................................10
Drug effect gelinkt aan centrale compartiment...........................................................................10
Voorbeeld berekening..................................................................................................................11
PK/PD...........................................................................................................................................11
Digoxine case...............................................................................................................................11
Therapeutische range..................................................................................................................12
Farmacokinetiek..........................................................................................................................12
Type van intoxicaties....................................................................................................................12
Geneesmiddel absorptie..............................................................................................................13
Drug distributie............................................................................................................................14
Metabolisme................................................................................................................................15
Eliminatie.....................................................................................................................................16
Metformine..................................................................................................................................17
Samenvattend..............................................................................................................................17
College 2A: Analytische methoden in klinische toxicologie.............................................................18
Casus: analyse methoden............................................................................................................18
Color/spot testen.........................................................................................................................18
Spectrofotometrische methoden..................................................................................................19
1
, ICP-MS.........................................................................................................................................20
Immuno-assays............................................................................................................................20
Opiaat assay................................................................................................................................22
Chromatografie............................................................................................................................22
Tox screen....................................................................................................................................26
Samenvattend..............................................................................................................................26
College 2b: paracetamol..................................................................................................................26
Casus: paracetamol.....................................................................................................................27
Paracetamol.................................................................................................................................27
Farmacokinetiek..........................................................................................................................27
Toxiciteit bij acute overdosis........................................................................................................27
Pathogenese van PCM geïnduceerde lever toxiciteit...................................................................27
Klinische presentatie....................................................................................................................28
Centrilobulaire necrose................................................................................................................28
Prognostische factor....................................................................................................................28
Behandeling acute intoxificatie....................................................................................................29
N-acetylcysteïne...........................................................................................................................29
Chronische paracetamol intoxicatie.............................................................................................30
Behandeling.................................................................................................................................30
Acuut lever falen (ALF) door paracetamol....................................................................................30
Leverfunctie.................................................................................................................................30
Consequenties van acuut leverfalen.............................................................................................31
Symptomen ALF...........................................................................................................................31
Encephalopathie..........................................................................................................................31
Klinisch beloop.............................................................................................................................31
Prognose......................................................................................................................................32
Management acuut lever falen....................................................................................................32
Samenvattend..............................................................................................................................32
College 3B: preventie van absorptie en geforceerde eliminatie......................................................32
2
,College 1A: Introductie, historie en epidimologie
Casus 1: laurier kers
Jonge jongen van 17 jaar, mentaal zwakbegaafd en kauwt op laurel bladeren om kalm te blijven.
- Laurier wordt gebruikt in voedsel en het is vrij ongevaarlijk
- De huisarts vertelde dat hij hoorde dat laurier cyanide kan bevatten
- Cyanide is vrij toxisch
o Normaal laurier bevat geen cyanide, want anders dan vergiftigen we ons zelf
o Maar er is ook laurierkers en dit lijkt op normaal laurier. Er wordt gevraagd om een voorbeeld
van de bladeren die het kind slikt. Dit is laurier kers.
o Hoe toxisch is laurierkers?
Op Wikipedia staat geen toxiciteit beschreven.
In de Pharmacopoeia 1927 staat toxiciteit van deze planten, net
zoals in Pubmed.
Compositie van laurierkers bestaat uit cyanogene glycosiden
Amygdaline = 2 moleculen glucose + benzaldehyde + hydrocyanic acid.
Prunasine = 1 molecuul glucose + benzaldehyde + hydrocyanic acid
Prulaurasine = 1 molecuul glucose + benzaldehyde + hydrocyanic acid
Van de plant kun je water laurocerasie maken
Je neemt 1 kg laurierkers, 1 liter water en dit ga je koken.
Je scheid het distellaat met cyanide.
1 kg bladeren die worden gedistilleerd -> 1 gram hydrocyanic acid (HCN)
Dit is vrij toxisch.
o Hoe toxisch is cyanide?
100 milligram (0,1 gram) van hydrocyanic acid is acuut letaal.
o Waarom is cherry laurel toxic?
Het bevat cyanogene glucosiden
Maar dit is gebonden aan een ander organische molecuul
Maar de plant bevat enzymen die de cyanide vanuit het glucoside kunnen verbreken
Wanneer de bladeren worden beschadigd, dan komen de enzymen vrij, reageren
met de cyanogene glucose voor het vormen van cyanide.
Het is een manier waarop de plant zichzelf beschermt tegen eten.
o Hoeveel bladeren moet de patiënten nemen om geïntoxicifeerd te raken?
100 mg cyanide is lethaal
1 blad weegt 1 gram
Je moet 100 eten om geïntoxificeerd te raken
o Advies: niet teveel bladeren eten.
Introductie
Vergiftigingen zijn al duizend jaren oud
- Mensen worden vergiftigd door mineralen, planten en dieren
- Gebruikt voor de jacht, oorlog en voor moorden.
Curare wordt gebruikt voor het jagen door de indianen.
- Curare is D-tubocurarine
3
, o Ze dippen hun speren in het curare -> dieren worden geraakt -> verlamd, verstikking en
ademhalingsfalen -> dood.
o Curare is een spierrelexant en interfereert met cholinerge receptoren.
Wanneer hij het dier nu gaat eten, dan kook hij het en is curare niet meer actief.
- Curare wordt medisch ook gebruikt voor het relaxeren van mensen tijdens operaties
o Dit is in zon mate zodat er alleen spierrelxatie plaats vindt
o Curare is alleen actief wanneer het parenteraal wordt toegediend
Socrates werd gedood door het drinken van het vergif hemlock (scheerling of dolle kervel)
- Hemlock is conium maculatum en bevat het piperidine alkaloïd connine.
- Coniine heeft vergelijkbare eigenschappen als nicotine
o De structuur lijkt ook op acetylcholine.
o Het is een directe nicotine agonist
Interfereert met nicotine acetylcholine receptors -> stimulatie van receptor
Daardoor zullen receptoren en spieren worden uitgeput -> daardoor krijg je
krampen -> paralysis -> dood.
In de synaptische spleet gaat acetylcholine vaak van de presynaptische
naar post synaptische receptor
Het wordt geïnactiveerd door acetylcholinesterase
Connine wordt niet gedegradeerd -> het geeft een continue stimulatie van
postsynaptische receptor tot deze is uitgeput
o Veel geneesmiddelen werken op deze receptor
Te hoge dosis van deze middelen zijn toxisch.
Beroemde vergiftingsplanten zijn:
- Aconitum = monkshood
o Aconite aanwezig
Het zorgt voor een continue activatie van de Na-
kanalen, voornamelijk in het hart.
Dit leid tot tachy-arrythmia’s.
Te hoge dosis leid tot serieuze hartproblemen en
overdosis kan leiden tot de dood.
- Hyosciamus = henbane, bilzekruid
- Mandragora = mandrake
o Bevat podofyllotoxine
Het kan leiden tot delirum, hallucinaties, misselijk,
overgeven, abdomoinale pijn, neurotoxiciteit en
hematologische toxiciteit
- Papaver = poppy
o De druppels bevatten 10% opium alkaloïden
o Bevat morfine, codeïne en papaverine
Kan weer verder worden ontwikkeld tot morfine,
heroïne etc.
Symptomen van te hoge dosis opiaat
intoxificaties: sedatie, respiroatire depressie.
Toxische dieren
- Padden
- Salamander - tetrodotoxine
- Vissen - tetrodotoxine
- Slangen (voornamelijk uit tropische gebieden)
- Shellfish - soxitoxine.
Vergiftiging
In 1225 werd vergiftig als woord voor het eerst gebruikte en betekende het “een toverdranke of drankje dat
werd bereid met dodelijke ingrediënten”.
4
College 1A: Introductie, historie en epidimologie..............................................................................3
Casus 1: laurier kers.......................................................................................................................3
Introductie.....................................................................................................................................3
Toxische dieren..............................................................................................................................4
Vergiftiging....................................................................................................................................4
Gassen en mineralen......................................................................................................................5
Toxicologie.....................................................................................................................................5
Analytische toxicologie..................................................................................................................6
Moderne analyse technieken.........................................................................................................6
Toxicologie epidemiologie..............................................................................................................7
Samenvattend................................................................................................................................8
College 1B: Farmacokinetiek en toxicokinetiek.................................................................................8
Casus 2: digoxine intoxicatie..........................................................................................................8
Casus 3: lithium intoxificatie..........................................................................................................8
Farmacokinetiek............................................................................................................................8
Eén compartiment farmacokinetiek...............................................................................................9
Twee-compartiment.....................................................................................................................10
Drug effect gelinkt aan centrale compartiment...........................................................................10
Voorbeeld berekening..................................................................................................................11
PK/PD...........................................................................................................................................11
Digoxine case...............................................................................................................................11
Therapeutische range..................................................................................................................12
Farmacokinetiek..........................................................................................................................12
Type van intoxicaties....................................................................................................................12
Geneesmiddel absorptie..............................................................................................................13
Drug distributie............................................................................................................................14
Metabolisme................................................................................................................................15
Eliminatie.....................................................................................................................................16
Metformine..................................................................................................................................17
Samenvattend..............................................................................................................................17
College 2A: Analytische methoden in klinische toxicologie.............................................................18
Casus: analyse methoden............................................................................................................18
Color/spot testen.........................................................................................................................18
Spectrofotometrische methoden..................................................................................................19
1
, ICP-MS.........................................................................................................................................20
Immuno-assays............................................................................................................................20
Opiaat assay................................................................................................................................22
Chromatografie............................................................................................................................22
Tox screen....................................................................................................................................26
Samenvattend..............................................................................................................................26
College 2b: paracetamol..................................................................................................................26
Casus: paracetamol.....................................................................................................................27
Paracetamol.................................................................................................................................27
Farmacokinetiek..........................................................................................................................27
Toxiciteit bij acute overdosis........................................................................................................27
Pathogenese van PCM geïnduceerde lever toxiciteit...................................................................27
Klinische presentatie....................................................................................................................28
Centrilobulaire necrose................................................................................................................28
Prognostische factor....................................................................................................................28
Behandeling acute intoxificatie....................................................................................................29
N-acetylcysteïne...........................................................................................................................29
Chronische paracetamol intoxicatie.............................................................................................30
Behandeling.................................................................................................................................30
Acuut lever falen (ALF) door paracetamol....................................................................................30
Leverfunctie.................................................................................................................................30
Consequenties van acuut leverfalen.............................................................................................31
Symptomen ALF...........................................................................................................................31
Encephalopathie..........................................................................................................................31
Klinisch beloop.............................................................................................................................31
Prognose......................................................................................................................................32
Management acuut lever falen....................................................................................................32
Samenvattend..............................................................................................................................32
College 3B: preventie van absorptie en geforceerde eliminatie......................................................32
2
,College 1A: Introductie, historie en epidimologie
Casus 1: laurier kers
Jonge jongen van 17 jaar, mentaal zwakbegaafd en kauwt op laurel bladeren om kalm te blijven.
- Laurier wordt gebruikt in voedsel en het is vrij ongevaarlijk
- De huisarts vertelde dat hij hoorde dat laurier cyanide kan bevatten
- Cyanide is vrij toxisch
o Normaal laurier bevat geen cyanide, want anders dan vergiftigen we ons zelf
o Maar er is ook laurierkers en dit lijkt op normaal laurier. Er wordt gevraagd om een voorbeeld
van de bladeren die het kind slikt. Dit is laurier kers.
o Hoe toxisch is laurierkers?
Op Wikipedia staat geen toxiciteit beschreven.
In de Pharmacopoeia 1927 staat toxiciteit van deze planten, net
zoals in Pubmed.
Compositie van laurierkers bestaat uit cyanogene glycosiden
Amygdaline = 2 moleculen glucose + benzaldehyde + hydrocyanic acid.
Prunasine = 1 molecuul glucose + benzaldehyde + hydrocyanic acid
Prulaurasine = 1 molecuul glucose + benzaldehyde + hydrocyanic acid
Van de plant kun je water laurocerasie maken
Je neemt 1 kg laurierkers, 1 liter water en dit ga je koken.
Je scheid het distellaat met cyanide.
1 kg bladeren die worden gedistilleerd -> 1 gram hydrocyanic acid (HCN)
Dit is vrij toxisch.
o Hoe toxisch is cyanide?
100 milligram (0,1 gram) van hydrocyanic acid is acuut letaal.
o Waarom is cherry laurel toxic?
Het bevat cyanogene glucosiden
Maar dit is gebonden aan een ander organische molecuul
Maar de plant bevat enzymen die de cyanide vanuit het glucoside kunnen verbreken
Wanneer de bladeren worden beschadigd, dan komen de enzymen vrij, reageren
met de cyanogene glucose voor het vormen van cyanide.
Het is een manier waarop de plant zichzelf beschermt tegen eten.
o Hoeveel bladeren moet de patiënten nemen om geïntoxicifeerd te raken?
100 mg cyanide is lethaal
1 blad weegt 1 gram
Je moet 100 eten om geïntoxificeerd te raken
o Advies: niet teveel bladeren eten.
Introductie
Vergiftigingen zijn al duizend jaren oud
- Mensen worden vergiftigd door mineralen, planten en dieren
- Gebruikt voor de jacht, oorlog en voor moorden.
Curare wordt gebruikt voor het jagen door de indianen.
- Curare is D-tubocurarine
3
, o Ze dippen hun speren in het curare -> dieren worden geraakt -> verlamd, verstikking en
ademhalingsfalen -> dood.
o Curare is een spierrelexant en interfereert met cholinerge receptoren.
Wanneer hij het dier nu gaat eten, dan kook hij het en is curare niet meer actief.
- Curare wordt medisch ook gebruikt voor het relaxeren van mensen tijdens operaties
o Dit is in zon mate zodat er alleen spierrelxatie plaats vindt
o Curare is alleen actief wanneer het parenteraal wordt toegediend
Socrates werd gedood door het drinken van het vergif hemlock (scheerling of dolle kervel)
- Hemlock is conium maculatum en bevat het piperidine alkaloïd connine.
- Coniine heeft vergelijkbare eigenschappen als nicotine
o De structuur lijkt ook op acetylcholine.
o Het is een directe nicotine agonist
Interfereert met nicotine acetylcholine receptors -> stimulatie van receptor
Daardoor zullen receptoren en spieren worden uitgeput -> daardoor krijg je
krampen -> paralysis -> dood.
In de synaptische spleet gaat acetylcholine vaak van de presynaptische
naar post synaptische receptor
Het wordt geïnactiveerd door acetylcholinesterase
Connine wordt niet gedegradeerd -> het geeft een continue stimulatie van
postsynaptische receptor tot deze is uitgeput
o Veel geneesmiddelen werken op deze receptor
Te hoge dosis van deze middelen zijn toxisch.
Beroemde vergiftingsplanten zijn:
- Aconitum = monkshood
o Aconite aanwezig
Het zorgt voor een continue activatie van de Na-
kanalen, voornamelijk in het hart.
Dit leid tot tachy-arrythmia’s.
Te hoge dosis leid tot serieuze hartproblemen en
overdosis kan leiden tot de dood.
- Hyosciamus = henbane, bilzekruid
- Mandragora = mandrake
o Bevat podofyllotoxine
Het kan leiden tot delirum, hallucinaties, misselijk,
overgeven, abdomoinale pijn, neurotoxiciteit en
hematologische toxiciteit
- Papaver = poppy
o De druppels bevatten 10% opium alkaloïden
o Bevat morfine, codeïne en papaverine
Kan weer verder worden ontwikkeld tot morfine,
heroïne etc.
Symptomen van te hoge dosis opiaat
intoxificaties: sedatie, respiroatire depressie.
Toxische dieren
- Padden
- Salamander - tetrodotoxine
- Vissen - tetrodotoxine
- Slangen (voornamelijk uit tropische gebieden)
- Shellfish - soxitoxine.
Vergiftiging
In 1225 werd vergiftig als woord voor het eerst gebruikte en betekende het “een toverdranke of drankje dat
werd bereid met dodelijke ingrediënten”.
4
