Samenvatting Taalkunde

Hoorcollege TAKU-02 08-
09-2014


Taalvakken op de Opleiding voor Logopedie:
• TAKU → Taalkunde
• TAON → (normale) taalontwikkeling
• TOST → Taalontwikkelingsstoornissen
• SPON → Spontane taalanalyse
• AFAS → Taalstoornis na hersenbeschadiging: afasie
• PRES → Taalbeheersing / presentatie

TK = basis voor TS...
• TK - TAKU = Taalkunde
o Linguïstiek
o Psycholinguïstiek
o Sociolinguïstiek
• TK - TAON = Theorie van normale taalontwikkeling. Daarnaast praktijk.
• TS - SPON = Analyse van Spontane Taalproductie
o van kinderen
o van volwassenen
• TS - TOST = Theorie van taalontwikkelingsstoornissen
• TS - AFAS = Afasie: Taalstoornis na hersenbeschadiging

Begrippen
• Taalelementen
• Taalsysteem
• Taalgebruiker
• Taalvermogen
• Taalgebruik
• Taalproductie
• Taalbegrip

Samenhang Taalwoorden
• Psycholinguïstiek -> Taalgebruiker
o Taalvermogen / ‘competence’
o Taalgebruik / ‘performance’
 Beide in twee richtingen:
Taalbegrip – taalproductie
• Taalontwikkeling (TAON) Ontw.psycholinguïstiek
• Linguïstiek (TAKU) Taalsysteem

Taalelementen: indeling – 2
• VORM ‘gram- matica’
o Fonologie = klankleer
o morfologie = woordvorm
o syntaxis = zinsbouw
• Inhoud
o Semantiek = betekenis
• Gebruik
o Pragmatiek= communicatieleer

,Grammatica
Beschrijven van taalelementen / taalgebruik
grammatische structuur
• morfologie binnen: - woord
• syntaxis binnen: - woordgroep, zin

Voorbeelden:
• morfologie woord-woorden-woordenboek(en)
• syntaxis Boek vol woorden is nog geen woordenboek
Voorschrijven van ‘juist’ taalgebruik ⇒ taalbeheersing

Taalvermogen
Wij als taalgebruikers weten / ‘voelen’:
• wanneer een zin ‘goed’ is (en wanneer niet)
• wanneer een woord goed is (en wanneer niet)
• wanneer ‘n antwoord goed is (en wanneer niet)
• wat gepast taalgebruik is (en wat niet)

Communicatie model




Van Balkom & Welle Donker-Gimbrere (1994)
Hoofdstuk 1 Van interactie naar communicatie
Mens → mensen + wisselwerking → samen-handelen = interactie
+ aanleiding, motivatie, boodschap → informatie-overdracht → communicatie




Van Balkom & WDG (1994)
Hoofdstuk 2 Communicatie Spreker ←←← Reactie

, ↓
-wil / bereidheid - keuze comm.vorm(en)
-aandacht / waarneming - interpretatie
-boodschap voorbereiding en ideevorming
-ideevorming, inh./bet. - boodschap voorber.
-keuze uitingsvorm(en) - aandacht / waarneming
↓
Reactie →→→ Hoorderschematisch bekeken

Model van Levelt




Model Dijkstra en Kempen