Hoofdstuk 1: Wat is sociologie?
Sociologie bestuurt het gedrag van mensen in hun sociale omgeving. Waarom mensen zich gedragen
zoals ze zich gedragen als leden van een samenleving. Socioloog is geneigd om steeds weer opnieuw
het vanzelfsprekende ter discussie te stellen. Omdat het dan niet zo vanzelfsprekend is als we
denken.
Referentiekader een referentiekader bestaat uit iemands kennis en verklaringen van en oordelen
over de sociale werkelijkheid. Deze verschilt dus per persoon heel erg.
Hoe uniek ben jij? Wie heeft jou gemaakt tot wat je nu bent?
Sociaal bewustzijn houdt in dat je zicht hebt op de snijpunten tussen je persoonlijke levenslot,
geschiedenis en sociale omstandigheden. Het onmisbaar voor goede hulpverlening. Het geeft betere
grip op je leven en minder afhankelijkheid van wat je overkomt. Sociologie kan bij het ontwikkelen
van sociaal bewustzijn weerstand geven. Relativeringen en twijfels kunnen de zekerheid aantasten.
Cognitieve dissonantie is een psychologische term voor de onaangename spanning die ontstaat bij
het kennisnemen van feiten of opvattingen die strijdig zijn met een overtuiging of mening. Mensen
voelen een sterke drang om die verschillen te verkleinen. We nemen soms loopje met de waarheid
bij ons zelf en anderen. Halo-effect is de neiging om te denken dat wanneer iemand op één terrein
positief opvalt, hij ook wel goed zal zijn op andere terreinen. Sociologisch denken verreist afstand.
Denker: karl marx
Hoofdstuk 2: Homo sociologicus
Een positie is een plaats in een netwerk van relaties. Roltheorie: we vervullen in ons leven
verschillende rollen: bijv moeder maar ook juf.
Sociale status is de waardering die de samenleving aan een positie hecht in relatie tot andere
posities. Sociaal aanzien is de mate van waardering die men heeft voor de wijze waarop iemand een
positie bekleedt
In samenleving verschillende posities. De sociale structuur is de wijze waarop de posities in een
samenleving of groep op elkaar betrokken zijn. Een organogram is een schema van de structuur van
een organisatie
Een rol is het gedrag dat van een positiebekleder verwacht wordt. Rol attributen zijn uiterlijkheden
die nuttig zijn of dienen als herkenningsmiddel van een rol. Statussymbolen zijn uiterlijkheden die
verwijzen naar prestige, rijkdom, macht, invloed, gezag en dergelijke.
Intern rolconflict is sprake wanneer een persoon geconfronteerd wordt met niet of moeilijk te
combineren verwachtingen ten aanzien van één positie die hij bekleedt. Extern rolconflict is sprake
wanneer een persoon geconfronteerd wordt met niet of moeilijk te combineren verwachtingen ten
aanzien van verschillende posities die hij bekleedt.
2.4 Socialisatie leren spelen van rollen. 2 soorten:
- Primaire socialisatie gaat het om het leren van algemene rollen
- Secundaire socialisatie gaat het om het aanleren van specifieke rollen
Anticiperende socialisatie is het in gedrag en houding vooruitlopen op een toekomstige rol
Collectieve rituelen zijn activiteiten die de functie hebben om de groepssolidariteit te versterken, de
waarde en normen van de groep aan te scherpen en aldus het conformisme te vergroten
, 2.5 Sociale controle verstaan we het geheel van positieve en negatieve sancties dat dient om het
sociaal gedrag van mensen te beheersen en in overeenstemming te brengen met de heersende
waarden, normen en verwachtingen.
2.7 Zichzelf waarmakende voorspelling is een voorspelling die werkelijkheid wordt als gevolg van
een verkeerde definitie van een situatie. Een zichzelf vernietigende voorspelling is een aanvankelijk
juiste definitie van de situatie die leidt tot gedrag dat voorkomt dat de aanvankelijke definitie waar
wordt.
2.8 Selectief waarnemen wordt de werkelijkheid vertekend, vervormd en in overeenstemming
gebracht met de eigen opvattingen en belangen. Een vooroordeel is een bepaalde, min of meer
vaste manier van denken, voelen en handelen die een gedeelte van de sociale werkelijkheid in
behoorlijke mate vertekent. Stereotypering is een min of meer vaste manier van denken, voelen,
handelen ten opzichte van een groepering, die de werkelijkheid sterk vertekent.
2.9 Discriminatie is het ongelijk behandelen van individuen of groeperingen op grond van bepaalde
kenmerken.
Hoofstuk 3: Groeperingen
Iedereen wil een plek/groep hebben waar hij/zij zich thuis voelt en bescherming kan zoeken
wanneer dit nodig is. Een groepering is een verzameling van mensen die op een of andere manier is
af te grenzen van andere mensen. Een groep is een verzameling van mensen die:
- Regelmatig, veelvuldig en intensief contact met elkaar hebben
- Gemeenschappelijke waarden en normen hebben
- Gevoelens van saamhorigheid delen
- Duidelijke posities ten opzichte van elkaar innemen
- Tamelijke duurzame relaties met elkaar hebben
Primaire groepen: direct contact: familie, secundaire groepen: afstand is wat groter: collega’s,
milieugroepen.
Een collectiviteit is een verzameling van mensen:
- Met gemeenschappelijke waarden en belangen
- Die een zekere saamhorigheid tot gevolg hebben.
Niet altijd het contact met alle leden. Meeste nemen één positie in. Een sociale categorie is een
verzameling van mensen die één eigenschap gemeen hebben. Hebben geen gemeenschappelijke
waarden of saamhorigheid.
Een organisatie is een groepering die:
- Is opgericht om bepaalde doelen te bereiken
- Gekenmerkt wordt door een duidelijke positieverdeling
Duidelijke structuur en gezagsverhoudingen. Referentiegroeperingen zijn groeperingen die van
grote invloed zijn op iemands referentiekader. Hieronder een overzicht
Positief Negatief
Lid Identificatie Rebellie of vlucht
Niet-lid Aspiratie of voorbeeld Vijandschap of tegenstelling
Aan de groeperingen waartoe we behoren, ontlenen we onze sociale identiteit. Een sociale
identiteit bestaat uit gemeenschappelijk ervaren overtuigingen, waarde en kenmerken van een
groepering. Het gaat om een (gewenst) zelfbeeld van een groepering. Kan voortvloeien uit
maatschappelijke problemen. Groeperingen gebruiken vaak symbolen om identiteit te versterken. Je
Sociologie bestuurt het gedrag van mensen in hun sociale omgeving. Waarom mensen zich gedragen
zoals ze zich gedragen als leden van een samenleving. Socioloog is geneigd om steeds weer opnieuw
het vanzelfsprekende ter discussie te stellen. Omdat het dan niet zo vanzelfsprekend is als we
denken.
Referentiekader een referentiekader bestaat uit iemands kennis en verklaringen van en oordelen
over de sociale werkelijkheid. Deze verschilt dus per persoon heel erg.
Hoe uniek ben jij? Wie heeft jou gemaakt tot wat je nu bent?
Sociaal bewustzijn houdt in dat je zicht hebt op de snijpunten tussen je persoonlijke levenslot,
geschiedenis en sociale omstandigheden. Het onmisbaar voor goede hulpverlening. Het geeft betere
grip op je leven en minder afhankelijkheid van wat je overkomt. Sociologie kan bij het ontwikkelen
van sociaal bewustzijn weerstand geven. Relativeringen en twijfels kunnen de zekerheid aantasten.
Cognitieve dissonantie is een psychologische term voor de onaangename spanning die ontstaat bij
het kennisnemen van feiten of opvattingen die strijdig zijn met een overtuiging of mening. Mensen
voelen een sterke drang om die verschillen te verkleinen. We nemen soms loopje met de waarheid
bij ons zelf en anderen. Halo-effect is de neiging om te denken dat wanneer iemand op één terrein
positief opvalt, hij ook wel goed zal zijn op andere terreinen. Sociologisch denken verreist afstand.
Denker: karl marx
Hoofdstuk 2: Homo sociologicus
Een positie is een plaats in een netwerk van relaties. Roltheorie: we vervullen in ons leven
verschillende rollen: bijv moeder maar ook juf.
Sociale status is de waardering die de samenleving aan een positie hecht in relatie tot andere
posities. Sociaal aanzien is de mate van waardering die men heeft voor de wijze waarop iemand een
positie bekleedt
In samenleving verschillende posities. De sociale structuur is de wijze waarop de posities in een
samenleving of groep op elkaar betrokken zijn. Een organogram is een schema van de structuur van
een organisatie
Een rol is het gedrag dat van een positiebekleder verwacht wordt. Rol attributen zijn uiterlijkheden
die nuttig zijn of dienen als herkenningsmiddel van een rol. Statussymbolen zijn uiterlijkheden die
verwijzen naar prestige, rijkdom, macht, invloed, gezag en dergelijke.
Intern rolconflict is sprake wanneer een persoon geconfronteerd wordt met niet of moeilijk te
combineren verwachtingen ten aanzien van één positie die hij bekleedt. Extern rolconflict is sprake
wanneer een persoon geconfronteerd wordt met niet of moeilijk te combineren verwachtingen ten
aanzien van verschillende posities die hij bekleedt.
2.4 Socialisatie leren spelen van rollen. 2 soorten:
- Primaire socialisatie gaat het om het leren van algemene rollen
- Secundaire socialisatie gaat het om het aanleren van specifieke rollen
Anticiperende socialisatie is het in gedrag en houding vooruitlopen op een toekomstige rol
Collectieve rituelen zijn activiteiten die de functie hebben om de groepssolidariteit te versterken, de
waarde en normen van de groep aan te scherpen en aldus het conformisme te vergroten
, 2.5 Sociale controle verstaan we het geheel van positieve en negatieve sancties dat dient om het
sociaal gedrag van mensen te beheersen en in overeenstemming te brengen met de heersende
waarden, normen en verwachtingen.
2.7 Zichzelf waarmakende voorspelling is een voorspelling die werkelijkheid wordt als gevolg van
een verkeerde definitie van een situatie. Een zichzelf vernietigende voorspelling is een aanvankelijk
juiste definitie van de situatie die leidt tot gedrag dat voorkomt dat de aanvankelijke definitie waar
wordt.
2.8 Selectief waarnemen wordt de werkelijkheid vertekend, vervormd en in overeenstemming
gebracht met de eigen opvattingen en belangen. Een vooroordeel is een bepaalde, min of meer
vaste manier van denken, voelen en handelen die een gedeelte van de sociale werkelijkheid in
behoorlijke mate vertekent. Stereotypering is een min of meer vaste manier van denken, voelen,
handelen ten opzichte van een groepering, die de werkelijkheid sterk vertekent.
2.9 Discriminatie is het ongelijk behandelen van individuen of groeperingen op grond van bepaalde
kenmerken.
Hoofstuk 3: Groeperingen
Iedereen wil een plek/groep hebben waar hij/zij zich thuis voelt en bescherming kan zoeken
wanneer dit nodig is. Een groepering is een verzameling van mensen die op een of andere manier is
af te grenzen van andere mensen. Een groep is een verzameling van mensen die:
- Regelmatig, veelvuldig en intensief contact met elkaar hebben
- Gemeenschappelijke waarden en normen hebben
- Gevoelens van saamhorigheid delen
- Duidelijke posities ten opzichte van elkaar innemen
- Tamelijke duurzame relaties met elkaar hebben
Primaire groepen: direct contact: familie, secundaire groepen: afstand is wat groter: collega’s,
milieugroepen.
Een collectiviteit is een verzameling van mensen:
- Met gemeenschappelijke waarden en belangen
- Die een zekere saamhorigheid tot gevolg hebben.
Niet altijd het contact met alle leden. Meeste nemen één positie in. Een sociale categorie is een
verzameling van mensen die één eigenschap gemeen hebben. Hebben geen gemeenschappelijke
waarden of saamhorigheid.
Een organisatie is een groepering die:
- Is opgericht om bepaalde doelen te bereiken
- Gekenmerkt wordt door een duidelijke positieverdeling
Duidelijke structuur en gezagsverhoudingen. Referentiegroeperingen zijn groeperingen die van
grote invloed zijn op iemands referentiekader. Hieronder een overzicht
Positief Negatief
Lid Identificatie Rebellie of vlucht
Niet-lid Aspiratie of voorbeeld Vijandschap of tegenstelling
Aan de groeperingen waartoe we behoren, ontlenen we onze sociale identiteit. Een sociale
identiteit bestaat uit gemeenschappelijk ervaren overtuigingen, waarde en kenmerken van een
groepering. Het gaat om een (gewenst) zelfbeeld van een groepering. Kan voortvloeien uit
maatschappelijke problemen. Groeperingen gebruiken vaak symbolen om identiteit te versterken. Je
