Auditing beginselen
Hoofdstuk 1
Bedrijven hebben te maken met steeds meer regelgeving en controle. De volgende ontwikkelingen spelen
daarbij een rol:
- Voortgaande internationalisering: toegenomen behoefte interne beheersing, risicoreductie en
verantwoording.
- Groeiende mogelijkheden ICT: technologische ontwikkelingen op het gebied van informatie en
communicatie bijhouden.
- Accentverschuivingen in regelgeving: nationaal wordt meer internationaal.
- Trends in verslaggeving: opmars van XBRL etc.
- Groeiende maatschappelijke behoefte aan toezicht.
Assurance-opdracht: een opdracht waarbij een accountant een conclusie formuleert die is bedoeld om het
vertrouwen van de beoogde gebruikers, niet-zijnde de verantwoordelijke partij, in de uitkomst van de
evaluatie van of de toetsing van het object van onderzoek, ten opzichte van de criteria, te versterken.
Voor het verklaren en analyseren van de behoefte aan accountantscontrole bestaan diverse
wetenschappelijke theorieën:
- Informatietheorie: economische onderbouwing. Het risico dat onjuiste informatie is verschaft. De
oorzaak voor het bestaan van de informatierisico kan worden gevonden in vier factoren:
o De afstand van de gebruiker tot het te beoordelen object.
o Het bestaan van tegengestelde belangen.
o De toenemende omvang van de te verwerken gegevens.
o De complexiteit van de transacties.
Voor de gebruiker van de informatie bestaan de volgende mogelijkheden om het informatierisico
te beperken:
o Hij kan zelf de informatie gaan controleren.
o Hij kan het risico beperken door het eisen van schadevergoedingen bij het verstrekken va
onjuiste informatie.
o Hij kan controle van de informatie eisen door een onafhankelijke deskundige. Dit is
economisch rechtvaardig voor zover de voordelen van het verlaagde informatierisico
groter zijn dan de kosten verbonden aan het inschakelen van de deskundige of voor zover
de kosten van de controle lager zijn dan de besparing op de financieringskosten.
- Agencytheorie: scheiding tussen eigendom en leiding van een onderneming en op de complicaties
die zich daarbij kunnen voordoen. De kosten die het gevolg zijn van de scheiding van eigendom en
beheer en van de delegatie van bevoegdheden, zijn agency costs. Die bestaan uit:
o Kosten die het management maakt om aan te tonen dat het zijn afspraken nakomt.
o Kosten die de aandeelhouders maken om het management te controleren.
o Het verlies door, voor de aandeelhouders niet optimale managementbeslissingen.
- Verzekeringstheorie: controlekosten worden gezien als een premie voor het overdragen van het
risico van onjuiste informatie. Twee vormen van aansprakelijkheid van de accountant:
o Specifieke aansprakelijkheid ten opzichte van de opdrachtgevers.
o De aansprakelijkheid ten opzichte van derden.
- Vertrouwenstheorie: uitgangspunt dat het bestaansrecht van de accountantscontrole afhankelijk is
van het vertrouwen van de controlefunctie dat de accountant wekt bij het maatschappelijk
verkeer.
Auditing en Assurance is het op systematische en objectieve wijze vergaren en evalueren van
bewijsmateriaal voor het beoordelen van de informatie en het beoordelen van de inrichting en het
functioneren van de in een organisatie gehanteerde systemen ten behoeve van het besturen en beheersen
van een organisatie en ten behoeve van de verantwoording die daarover moet worden afgelegd, alsmede
het kenbaar maken van de uitkomsten van deze beoordeling.
1 | nieuwe perspectieven
, Belangrijke aspecten assuranceverschaffing:
- Het verkrijgen van inzicht in de normen die bij het onderzoek een rol spelen. Daarbij gaat het
zowel om de intern bepaalde normen die bij de toetsing worden gehanteerd (budgetten e.d.) als
de extern opgelegde normen (wet- en regelgeving).
- De risicoanalyse (analyse controlerisico, beoordeling materieel belang).
- Het proces van onderzoek, waarbij het vooral gaat om de wijze waarop controle-informatie wordt
verkregen.
- De deugdelijke grondslag voor de professionele oordeelsvorming.
- De rapportering van de uitkomsten van het onderzoek.
Hoofdstuk 2
Het Nederlandsch Instituut van Accountants (NIvA) werd opgericht op 1 januari 1895.
Het NIvA ging op in het Nederlands Instituut van Registeraccountants (NIVRA), die in 1962 werd gevormd.
De Nederlandse Orde van Accountants-Administratieconsulenten (NOvAA) werd in 1948 opgericht.
Per 1 januari 2011 zijn de NIVRA en NOvAA opgegaan in één nieuwe beroepsorganisatie: de Nederlandse
Beroepsorganisatie van Accountants (NBA).
Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit (MDW): een breed project gericht op het verminderen
van belastende respectievelijk onnodige regelgeving, het versterken van de marktwerking en het
verbeteren van de kwaliteit van wet- en regelgeving.
Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta): dat een accountantsorganisatie voor het uitvoeren van
wettelijke controles een vergunning van de AFM nodig heeft en dat de certificerend accountant door de
vergunninghoudende organisatie bij de AFM aangemeld moet zijn als extern accountant.
Hoofdstuk 3
Regelgeving voor het accountantsberoep:
- Wetten.
- Besluiten.
- Verordeningen.
- Nadere voorschriften.
Verordeningen: een overheidsbesluit van algemene strekking met verbindende werking.
Nadere voorschriften: daarin worden bepaalde onderwerpen uit verordeningen verder uitgewerkt.
Het verschil met een verordening betreft met name de formele procedure van totstandkoming.
Een verordening moet in een ledenvergadering met een meerderheid van stemmen worden
aangenomen, terwijl voor nadere voorschriften geldt dat de leden ‘gehoord moeten worden’, via
bijvoorbeeld een schriftelijke inspraakprocedure. Je hebt hierbij geen goedkeuring van de
ledenvergadering nodig.
In de regelgeving voor accountantspraktijken is een onderheid tussen regelgeving die van toepassing is op:
- Accountantspraktijken die een vergunning hebben van de AFM en dus wettelijke controles mogen
uitvoeren. Deze praktijken vallen onder de werkingssfeer van de Wta.
- Accountantspraktijken die geen AFM-vergunning hebben en dus niet onder de Wta vallen.
In de Wta, Bta en VAO worden normen opgelegd aan accountantsorganisaties. Deze normen stellen onder
andere dat een accountantsorganisatie haar onafhankelijkheid moet kunnen aantonen en dat een
accountantsorganisatie dient te beschikken over een goed werkend systeem van kwaliteitsbeheersing.
De AFM houdt toezicht op de naleving van de normen door accountantsorganisaties en de bij haar
werkzame externe accountant die wettelijke controles verrichten.
2 | nieuwe perspectieven
Hoofdstuk 1
Bedrijven hebben te maken met steeds meer regelgeving en controle. De volgende ontwikkelingen spelen
daarbij een rol:
- Voortgaande internationalisering: toegenomen behoefte interne beheersing, risicoreductie en
verantwoording.
- Groeiende mogelijkheden ICT: technologische ontwikkelingen op het gebied van informatie en
communicatie bijhouden.
- Accentverschuivingen in regelgeving: nationaal wordt meer internationaal.
- Trends in verslaggeving: opmars van XBRL etc.
- Groeiende maatschappelijke behoefte aan toezicht.
Assurance-opdracht: een opdracht waarbij een accountant een conclusie formuleert die is bedoeld om het
vertrouwen van de beoogde gebruikers, niet-zijnde de verantwoordelijke partij, in de uitkomst van de
evaluatie van of de toetsing van het object van onderzoek, ten opzichte van de criteria, te versterken.
Voor het verklaren en analyseren van de behoefte aan accountantscontrole bestaan diverse
wetenschappelijke theorieën:
- Informatietheorie: economische onderbouwing. Het risico dat onjuiste informatie is verschaft. De
oorzaak voor het bestaan van de informatierisico kan worden gevonden in vier factoren:
o De afstand van de gebruiker tot het te beoordelen object.
o Het bestaan van tegengestelde belangen.
o De toenemende omvang van de te verwerken gegevens.
o De complexiteit van de transacties.
Voor de gebruiker van de informatie bestaan de volgende mogelijkheden om het informatierisico
te beperken:
o Hij kan zelf de informatie gaan controleren.
o Hij kan het risico beperken door het eisen van schadevergoedingen bij het verstrekken va
onjuiste informatie.
o Hij kan controle van de informatie eisen door een onafhankelijke deskundige. Dit is
economisch rechtvaardig voor zover de voordelen van het verlaagde informatierisico
groter zijn dan de kosten verbonden aan het inschakelen van de deskundige of voor zover
de kosten van de controle lager zijn dan de besparing op de financieringskosten.
- Agencytheorie: scheiding tussen eigendom en leiding van een onderneming en op de complicaties
die zich daarbij kunnen voordoen. De kosten die het gevolg zijn van de scheiding van eigendom en
beheer en van de delegatie van bevoegdheden, zijn agency costs. Die bestaan uit:
o Kosten die het management maakt om aan te tonen dat het zijn afspraken nakomt.
o Kosten die de aandeelhouders maken om het management te controleren.
o Het verlies door, voor de aandeelhouders niet optimale managementbeslissingen.
- Verzekeringstheorie: controlekosten worden gezien als een premie voor het overdragen van het
risico van onjuiste informatie. Twee vormen van aansprakelijkheid van de accountant:
o Specifieke aansprakelijkheid ten opzichte van de opdrachtgevers.
o De aansprakelijkheid ten opzichte van derden.
- Vertrouwenstheorie: uitgangspunt dat het bestaansrecht van de accountantscontrole afhankelijk is
van het vertrouwen van de controlefunctie dat de accountant wekt bij het maatschappelijk
verkeer.
Auditing en Assurance is het op systematische en objectieve wijze vergaren en evalueren van
bewijsmateriaal voor het beoordelen van de informatie en het beoordelen van de inrichting en het
functioneren van de in een organisatie gehanteerde systemen ten behoeve van het besturen en beheersen
van een organisatie en ten behoeve van de verantwoording die daarover moet worden afgelegd, alsmede
het kenbaar maken van de uitkomsten van deze beoordeling.
1 | nieuwe perspectieven
, Belangrijke aspecten assuranceverschaffing:
- Het verkrijgen van inzicht in de normen die bij het onderzoek een rol spelen. Daarbij gaat het
zowel om de intern bepaalde normen die bij de toetsing worden gehanteerd (budgetten e.d.) als
de extern opgelegde normen (wet- en regelgeving).
- De risicoanalyse (analyse controlerisico, beoordeling materieel belang).
- Het proces van onderzoek, waarbij het vooral gaat om de wijze waarop controle-informatie wordt
verkregen.
- De deugdelijke grondslag voor de professionele oordeelsvorming.
- De rapportering van de uitkomsten van het onderzoek.
Hoofdstuk 2
Het Nederlandsch Instituut van Accountants (NIvA) werd opgericht op 1 januari 1895.
Het NIvA ging op in het Nederlands Instituut van Registeraccountants (NIVRA), die in 1962 werd gevormd.
De Nederlandse Orde van Accountants-Administratieconsulenten (NOvAA) werd in 1948 opgericht.
Per 1 januari 2011 zijn de NIVRA en NOvAA opgegaan in één nieuwe beroepsorganisatie: de Nederlandse
Beroepsorganisatie van Accountants (NBA).
Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit (MDW): een breed project gericht op het verminderen
van belastende respectievelijk onnodige regelgeving, het versterken van de marktwerking en het
verbeteren van de kwaliteit van wet- en regelgeving.
Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta): dat een accountantsorganisatie voor het uitvoeren van
wettelijke controles een vergunning van de AFM nodig heeft en dat de certificerend accountant door de
vergunninghoudende organisatie bij de AFM aangemeld moet zijn als extern accountant.
Hoofdstuk 3
Regelgeving voor het accountantsberoep:
- Wetten.
- Besluiten.
- Verordeningen.
- Nadere voorschriften.
Verordeningen: een overheidsbesluit van algemene strekking met verbindende werking.
Nadere voorschriften: daarin worden bepaalde onderwerpen uit verordeningen verder uitgewerkt.
Het verschil met een verordening betreft met name de formele procedure van totstandkoming.
Een verordening moet in een ledenvergadering met een meerderheid van stemmen worden
aangenomen, terwijl voor nadere voorschriften geldt dat de leden ‘gehoord moeten worden’, via
bijvoorbeeld een schriftelijke inspraakprocedure. Je hebt hierbij geen goedkeuring van de
ledenvergadering nodig.
In de regelgeving voor accountantspraktijken is een onderheid tussen regelgeving die van toepassing is op:
- Accountantspraktijken die een vergunning hebben van de AFM en dus wettelijke controles mogen
uitvoeren. Deze praktijken vallen onder de werkingssfeer van de Wta.
- Accountantspraktijken die geen AFM-vergunning hebben en dus niet onder de Wta vallen.
In de Wta, Bta en VAO worden normen opgelegd aan accountantsorganisaties. Deze normen stellen onder
andere dat een accountantsorganisatie haar onafhankelijkheid moet kunnen aantonen en dat een
accountantsorganisatie dient te beschikken over een goed werkend systeem van kwaliteitsbeheersing.
De AFM houdt toezicht op de naleving van de normen door accountantsorganisaties en de bij haar
werkzame externe accountant die wettelijke controles verrichten.
2 | nieuwe perspectieven
