Samenvatting Strafrecht 1

Samenvatting Strafrecht I

HET MATERIËLE STRAFRECHT
Hoofdstuk 1 – Inleiding
De Nederlandse strafwetgeving
 Tweedeling strafrecht;
o Materieelrecht;
 Misdrijven
 Wetten in formele zin
 Boek 2
 Overtredingen
 Wetten van lagere orde
 Boek 3
 Bijzondere wetten
 Wegenverkeerswet 1994
 Opiumwet
 Wet wapens en munitie
o Procesrecht

Hoofdstuk 3 – Grondbeginselen van het strafrecht
Nulla poena sine praevia lege poenali
 Ratio;
o Rechtszekerheidsgedachte; art. 16 GW en art. 1 Sr
 Voor strafbaarheid is een wettelijke strafbepaling vereist, die aan het feit
moet zijn voorafgegaan -> legaliteitseis
 Regel uit de Verlichting tegen willekeur van de overheid
 Terugwerkende kracht is uitgesloten
o Von Feuerbach kwam met drie regels rond de legaliteitseis;
 Iedere toepassing van straf kan slechts gebaseerd zijn op een
voorafgegane strafbepaling -> nulla poena sine previa lege;
 De toepassing van straf is slechts mogelijk, wanneer de door de wet met
straf bedreigde gedraging heeft plaatsgevonden -> nulla poena sine
crimine
 De wettelijk met straf bedreigde gedraging heeft tot rechtsgevolg, dat de
door de wet daarop gestelde straf wordt toegepast -> nullum crimen sine
poena legali
 Inhoud van de regels;
o Vier sub-regels uit de nulla poena-regel;
 Straf moet berusten op een wet in formele zin
 Voorkomen van bestraffing op grond van het gewoonterecht
 Het verbod van terugwerkende kracht
 Vaststellen wanneer feit is begaan en wet is ingetreden
 Het ‘Bestimmtheitsgebot’
 Vage strafbepalingen moeten door de wetgever vermeden
worden
 Het verbod van analogie
 Vergelijking met art. 7 EVRM en art. 15 IVBPR;
o Verschil; geschreven wet en wet in formele zin zijn geen vereisten
o Het Europese Hof stelt eisen waaraan de legaliteit moet voldoen;

,  Accessability -> toegankelijkheid van het recht
 Norm moet met voldoende precisie zijn geformuleerd
 Foreseeability -> voorspelbaarheid van zijn toepassing
 Interpretatie en analogie;
o Interpretatie;
 Iedere strafbepaling vraagt om een uitleg
 Interpretatiemethoden;
 Taalkundig/grammaticaal; betekenis van het woord uitgelegd
 Denk aan; verwijzing Dikke van Dale
 Teleologisch; bedoeling van de wetgever of de ten grondslag
gelegde beginselen
 Systematische; uitleg hangt af van het systeem van de regeling
 Historische;
 Wetshistorisch; totstandkoming van de wet
 Rechtshistorisch; vroegere regelingen over die wet
 Hoe trek je de grens tussen analogie en extensieve uitleg?
 Analogie; er wordt vaak afgeweken van het normale
spraakgebruik
 Lastig; betekenis van woorden kunnen in de loop der tijd
verschuiven in betekenis

Geen straf zonder schuld
 Aanvaarding van het schuldbeginsel;
o Germaanse strafrecht
 Erfolgshaftung; veroorzaakte je iemands dood, genoeg reden voor
straffen ook als je er niets aan kon doen
 Schuldhaftung; oorzakelijkheid is niet voldoende voor aansprakelijkheid
 Mens rea -> schuld was vereist
o Onderscheid in delicten;
 Culpoos misdrijf; delicten met schuld als vereiste
 Doleus misdrijf; delicten met opzet als vereiste
 Leer van materiële feit; omschrijving van de gedraging die leidt tot
overtreding
 Afwezigheid van alle schuld; buitenwettelijk
strafuitsluitingsgrond -> opzet/ schuld dient niet als vereist te
worden ingelezen in de delictsomschrijving
 Schuld is verwijtbaarheid;
o Schuld heeft te maken met de mogelijkheid van keuze
 Pas strafbaarheid als de dader iets valt te verwijten
 Bij avas geen keuze want men mist informatie
 Keuze is normatief -> wat kan van de eiser ‘geëist of gevergd’ worden

Hoofdstuk 4 – Strafbaarheid en strafprocessueel model
Algemene voorwaarden voor srtrafbaarheid
 Er moet sprake zijn van een gedraging door een persoon;
o De dader moet de mogelijkheid gehad hebben zich anders te gedragen dan hij
deed -> zonder gedraging geen schuld
o Voor een menselijke handeling is een gewilde spierbeweging nodig

, o Voor nalaten is nodig dat de betrokkene in staat is gewilde spierbewegingen te
verrichten
o Functioneel daderschap; bij een rechtspersoon kan de werkgever gestraft
worden als hij zijn werknemers iets strafbaars laat uitvoeren
 De gedraging moet in strijd zijn met het recht -> zonder wederrechtelijkheid geen
strafbaarheid
o Is er sprake van een krenking van of een gevaarzetting voor een rechtsgoed?
o Is de rechtsgoedkrenking of gevaarzetting gerechtvaardigd doordat met de
gedraging een hoger belang werd gediend?
 De wederrechtelijke gedraging moet verwijtbaar zijn

Bestanddelen, bewijs, kwalificatie
 Alle kenmerken van het delict moeten aanwezig zijn -> bestanddelen
o Ontbreekt één van de bestanddelen dan kan het feit niet gekwalificeerd worden
(M1)
o De overtreding van alle bestanddelen moet wettig en overtuigend bewezen zijn
o Stilzwijgende bestanddelen -> worden ingelezen in de delictsomschrijving
 Ze hoeven niet apart ten laste gelegd te worden

Strafuitsluitingsgronden; uitzonderingen op de regel
 Voorkomen dat dader wordt gestraft voor een gedraging die niet wederrechtelijk of
verwijtbaar is
o Elementen van het strafbare feit -> hoeven niet te worden bewezen
o Rechtvaardigingsgrond -> wegenemen wederrechtelijkheid
o Schulduitsluitingsgrond -> wegenemen verwijtbaarheid
 Uitzonderingen;
o Element als bestanddeel in de delictsomschrijving
 Geen beroep meer mogelijk op rechtvaardigingsgrond als feit is bewezen
o Bij culpoze feiten is er geen sprake van elementen en kan er dus na de
bewezenverklaring geen aanspraak gemaakt worden op een
strafuitsluitingsgrond
o Voor het creëren van een strafuitsluitingsgrond hoeft niet alleen een grondslag te
liggen bij het ontbreken van wederrechtelijkheid of verwijtbaarheid
o Een gedraging hoeft niet altijd bestanddeel van een delictsomschrijving te zijn, is
dit niet het geval dan kan de dader alsnog eenvoudig aansprakelijk gesteld
worden

Het begrip (strafbaar) feit
 Waarom spreken wij van een feit?
o Er wordt ruimte gelaten voor de mogelijkheid dat het feit geen gedraging is
o Een feit in een verbodsbepaling houdt vaak meer in dan alleen een gedraging

Hoofdstuk 5 – De objectieve zijde van het delict
Inleiding; objectieve en subjectieve bestanddelen
 Voor elke delictsvorm is er een bestanddeel;
o Subjectief; schuldvorm -> opzet en culpa
 Beschrijven de geestesgesteldheid van de dader
 Opzet; wat wist de dader en wat wilde hij
 Culpa; normatief begrip -> wat behoorde de dader te weten

, o Objectief; heeft de dader inbreuk gemaakt op de strafwet
 Geobjectiveerd bestanddeel; de objectieve bestanddelen worden onttrokken aan het
schuldverband
o Een feit kan alsnog bewezen worden als de dader niet op de hoogte was van het
geobjectiveerde bestanddeel
 DENK AAN; seksueel binnendringen van iemand tussen de 12 en 16 jaar
-> ook al wist de dader niet dat het slachtoffer die leeftijd had toch heeft
hij zich schuldig gemaakt aan dat bestanddeel
o Bij ‘door het gevolg’ gekwalificeerde delicten is het de vraag of de opzet gericht
moet zijn op de wederrechtelijkheid

Enige onderscheidingen en begrippen
 Materiële en formele delicten;
o Verschil in de wijze waarop de gedraging is omschreven
 Materiële delicten -> gedraging is het veroorzaken van een gevolg en dat
gevolg is duidelijk
 Formele delicten -> gedraging wordt verboden, en uit die omschreven
gedraging moet duidelijk worden welke gevolgen de dader moet hebben
verwezenlijkt
 Commissie- en omissiedelicten;
o Commissiedelicten; de gedraging is omschreven als een handeling -> een positief
doen
 Overtreding van een verbod
o Omissiedelicten; er word iets nagelaten -> een niet-doen
 Eigenlijke; de wetgever heeft een verplichting geschapen een gedraging
te verrichten
 Oneigenlijke; handelingsdelicten, door nalaten verricht
 Voorwaarden van nalaten / niet-doen;
o De dader moet in de feitelijke mogelijkheid hebben verkeerd om in te grijpen
o De dader moet een bijzondere plicht hebben gehad

Wederrechtelijkheid als bestanddeel
 Zonder de term ‘wederrechtelijk’ als bestanddeel kunnen delictsomschrijving te ruim
uitvallen
 Betekenissen van wederrechtelijkheid;
o In strijd met het recht
o Zonder privaat- of publiekrechtelijke bevoegdheid -> Remmelink
o Facet-wederrechtelijkheid; per delict kan de betekenis verschillen -> Van Veen
 Bij een delict met wederrechtelijkheid komt de rechter nooit toe aan een
rechtvaardigingsgrond
o Wederrechtelijkheid al bij M1 besproken -> kijken of dit bewezen kan worden,
anders vrijspraak

Hoofdstuk 6 – Opzet
Inleiding
 Betekenis opzet; de wil om te doen ofte laten die daden, welke bij wet geboden of
verboden zijn -> moet aanwezig zijn op het moment van handelen
o Willens en wetens /opzettelijk / willen ondanks weten
o Oogmerk / wetende dat