Hoofdstuk 1 - Inleiding
Het bestuursrecht houdt zich bezig met de bestuursactiviteit van de overheid. Het
bestuursrecht is het recht dat de overheid bij haar bemoeienis met de samenleving het
nodige juridische instrumentarium biedt. Tevens regelt het bestuursrecht de bescherming
van de burgers tegen de overheid.
Het bestuursrecht is niet op één plaats te vinden. Daarvoor moeten het internationale recht,
de nationale wetgeving, de jurisprudentie en de literatuur worden bestudeerd. Onder de
nationale wetgeving vallen de talrijke bestuursrechtelijke wetten (Zoals de Wet ruimtelijke
ordening), algemene maatregelen van bestuurs (zoals het Bouwbesluit) en de decentrale
regelingen (zoals gemeentelijke verordeningen). Deze verzameling wordt aangeduid als het
bijzonder bestuursrecht. Veel algemene regels van bestuursrecht zijn in de afgelopen jaren
samengebracht in de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Dit noemt men het algemeen
bestuursrecht.
Behalve een onderscheid tussen algemeen en bijzonder bestuursrecht, is het mogelijk nog
een onderscheid te maken, namelijk het onderscheid tussen materieel en formeel recht. Het
materiële bestuursrecht heeft betrekking op de inhoud van rechten en plichten. Die staan
zowel in de Awb als in de bijzondere bestuurswetten. Het formele bestuursrecht, ook wel het
procesrecht genoemd. heeft betrekking op de rechtsbescherming van de burger tegen het
overheidshandelen.
Met de totstandkoming van de Awb is geprobeerd de volgende doelen te bereiken:
● De eenheid in de bestuurlijke wetgeving bevorderen
● De bestuurlijke wetgeving systematiseren en vereenvoudigen
● In de wet normen vastleggen die zich in de jurisprudentie hebben ontwikkeld
(codificatie)
● Voorzieningen treffen die naar hun aard een algemene regeling behoeven.
De algemene wet bestuursrecht kent een gelaagde structuur, van algemeen naar bijzonder.
De algemene bepalingen gelden altijd, de bijzondere voor specifieke gevallen.
De Algemene wet bestuursrecht is een wet die zoveel mogelijk algemene werking moet
hebben. Natuurlijk blijven bijzondere wetten bestaan en de vraag doet zich dan voor welke
voorschriften voorrang hebben. De memorie van toelichting spreekt over vier soorten regels
die in dit verband een rol spelen:
● Regels van dwingend recht
● Regels van regelend of semi dwingend recht
● Regels van aanvullend recht
● Regelingen van facultatief recht
3 BIG B’s:
● Bestuursorgaan (hoofdstuk 2)
● Belanghebbende (hoofdstuk 2)
● Besluit (hoofdstuk 3)
, Hoofdstuk 2 - Bestuursorganen, belanghebbenden, bevoegdheid en
bestuurshandelingen
We onderscheiden in Nederland verschillende soorten bestuursorganen. Sommige zijn zeer
voor de hand liggend en zijn algemeen bekend, zoals een burgemeester, andere zijn
daarentegen niet voor de hand liggend, bijvoorbeeld een college van bestuur van een
universiteit (niet altijd).
Bestuursorganen
Het begrip bestuursorgaan is een van de kernbegrippen van de Awb. Als een persoon of
instelling als bestuursorgaan is aan te merken, is de Awb van toepassing.
Art. 1:1 Awb maakt onderscheid tussen twee typen bestuursorganen.
➔ Art. 1:1 lid 1 onder a, spreekt van organen van rechtspersonen die krachtens
publiekrecht zijn ingesteld. Dit zijn a-organen.
➔ Art. 1:1 lid 1 onder b, wordt gesproken over personen en colleges met enig openbaar
gezag bekleed (bij wettelijk voorschrift, bij beslissende invloed op de inhoud en
overwegende financiering door de overheid). Dit noemen we b-organen
De a-organen vallen volledig onder de werking van de Awb. Voor b-organen geldt dat zij
slechts onder de Awb vallen, voor zover zij met openbaar gezag bekleed zijn. Ze worden
alleen als bestuursorgaan aangemerkt wanneer de overheid beslissende invloed heeft over
de inhoud en er sprake is van overwegende overheidsfinanciering.
Het begrip bestuursorgaan is zo belangrijk in het bestuursrecht, omdat alleen dan de Awb
van toepassing is.
A-organen
Vallen voor hun hele doen en laten onder de Awb; ook bij verrichten van feitelijke of
privaatrechtelijke handelingen. A-organen behoren tot een publiekrechtelijke rechtspersoon:
staat, provincies, gemeenten en waterschappen (Art 2:1 lid 1 BW). . A-orgaan (artikel 1:1 lid
1 sub a) valt volledig onder de werking van de Awb. Er is sprake van een publiekrechtelijke
persoon, indien de wetgever een specifieke wet opneemt dat een instelling
rechtspersoonlijkheid bezit. De organen:
● Provincie: Provinciewet
● Gemeente: Gemeentewet
● Waterschap: Waterschapswet
De belangrijkste publiekrechtelijke rechtspersonen zijn de staat, de provincies, de
gemeenten en de waterschappen.
❏ Belangrijkste organen Provincie: de provinciale staten, (het college van)
gedeputeerde staten en de Commissaris van de Koning (art. 6 Provw)
❏ Belangrijkste organen Gemeente: de raad, het college (van b&w) en de
burgemeester (art. 6 Gemw)
❏ Belangrijkste organen Waterschap: het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en
de voorzitter (art. 10 Wschw)
Het bestuursrecht houdt zich bezig met de bestuursactiviteit van de overheid. Het
bestuursrecht is het recht dat de overheid bij haar bemoeienis met de samenleving het
nodige juridische instrumentarium biedt. Tevens regelt het bestuursrecht de bescherming
van de burgers tegen de overheid.
Het bestuursrecht is niet op één plaats te vinden. Daarvoor moeten het internationale recht,
de nationale wetgeving, de jurisprudentie en de literatuur worden bestudeerd. Onder de
nationale wetgeving vallen de talrijke bestuursrechtelijke wetten (Zoals de Wet ruimtelijke
ordening), algemene maatregelen van bestuurs (zoals het Bouwbesluit) en de decentrale
regelingen (zoals gemeentelijke verordeningen). Deze verzameling wordt aangeduid als het
bijzonder bestuursrecht. Veel algemene regels van bestuursrecht zijn in de afgelopen jaren
samengebracht in de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Dit noemt men het algemeen
bestuursrecht.
Behalve een onderscheid tussen algemeen en bijzonder bestuursrecht, is het mogelijk nog
een onderscheid te maken, namelijk het onderscheid tussen materieel en formeel recht. Het
materiële bestuursrecht heeft betrekking op de inhoud van rechten en plichten. Die staan
zowel in de Awb als in de bijzondere bestuurswetten. Het formele bestuursrecht, ook wel het
procesrecht genoemd. heeft betrekking op de rechtsbescherming van de burger tegen het
overheidshandelen.
Met de totstandkoming van de Awb is geprobeerd de volgende doelen te bereiken:
● De eenheid in de bestuurlijke wetgeving bevorderen
● De bestuurlijke wetgeving systematiseren en vereenvoudigen
● In de wet normen vastleggen die zich in de jurisprudentie hebben ontwikkeld
(codificatie)
● Voorzieningen treffen die naar hun aard een algemene regeling behoeven.
De algemene wet bestuursrecht kent een gelaagde structuur, van algemeen naar bijzonder.
De algemene bepalingen gelden altijd, de bijzondere voor specifieke gevallen.
De Algemene wet bestuursrecht is een wet die zoveel mogelijk algemene werking moet
hebben. Natuurlijk blijven bijzondere wetten bestaan en de vraag doet zich dan voor welke
voorschriften voorrang hebben. De memorie van toelichting spreekt over vier soorten regels
die in dit verband een rol spelen:
● Regels van dwingend recht
● Regels van regelend of semi dwingend recht
● Regels van aanvullend recht
● Regelingen van facultatief recht
3 BIG B’s:
● Bestuursorgaan (hoofdstuk 2)
● Belanghebbende (hoofdstuk 2)
● Besluit (hoofdstuk 3)
, Hoofdstuk 2 - Bestuursorganen, belanghebbenden, bevoegdheid en
bestuurshandelingen
We onderscheiden in Nederland verschillende soorten bestuursorganen. Sommige zijn zeer
voor de hand liggend en zijn algemeen bekend, zoals een burgemeester, andere zijn
daarentegen niet voor de hand liggend, bijvoorbeeld een college van bestuur van een
universiteit (niet altijd).
Bestuursorganen
Het begrip bestuursorgaan is een van de kernbegrippen van de Awb. Als een persoon of
instelling als bestuursorgaan is aan te merken, is de Awb van toepassing.
Art. 1:1 Awb maakt onderscheid tussen twee typen bestuursorganen.
➔ Art. 1:1 lid 1 onder a, spreekt van organen van rechtspersonen die krachtens
publiekrecht zijn ingesteld. Dit zijn a-organen.
➔ Art. 1:1 lid 1 onder b, wordt gesproken over personen en colleges met enig openbaar
gezag bekleed (bij wettelijk voorschrift, bij beslissende invloed op de inhoud en
overwegende financiering door de overheid). Dit noemen we b-organen
De a-organen vallen volledig onder de werking van de Awb. Voor b-organen geldt dat zij
slechts onder de Awb vallen, voor zover zij met openbaar gezag bekleed zijn. Ze worden
alleen als bestuursorgaan aangemerkt wanneer de overheid beslissende invloed heeft over
de inhoud en er sprake is van overwegende overheidsfinanciering.
Het begrip bestuursorgaan is zo belangrijk in het bestuursrecht, omdat alleen dan de Awb
van toepassing is.
A-organen
Vallen voor hun hele doen en laten onder de Awb; ook bij verrichten van feitelijke of
privaatrechtelijke handelingen. A-organen behoren tot een publiekrechtelijke rechtspersoon:
staat, provincies, gemeenten en waterschappen (Art 2:1 lid 1 BW). . A-orgaan (artikel 1:1 lid
1 sub a) valt volledig onder de werking van de Awb. Er is sprake van een publiekrechtelijke
persoon, indien de wetgever een specifieke wet opneemt dat een instelling
rechtspersoonlijkheid bezit. De organen:
● Provincie: Provinciewet
● Gemeente: Gemeentewet
● Waterschap: Waterschapswet
De belangrijkste publiekrechtelijke rechtspersonen zijn de staat, de provincies, de
gemeenten en de waterschappen.
❏ Belangrijkste organen Provincie: de provinciale staten, (het college van)
gedeputeerde staten en de Commissaris van de Koning (art. 6 Provw)
❏ Belangrijkste organen Gemeente: de raad, het college (van b&w) en de
burgemeester (art. 6 Gemw)
❏ Belangrijkste organen Waterschap: het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en
de voorzitter (art. 10 Wschw)
