PRAKTIJKONDERZOEK IN ZORG EN WELZIJN
H1 EEN INLEIDING OP PRAKTIJKONDERZOEK
Onderzoek kenmerkt zich door het idee dat de onderzoeker via een bepaalde werkwijze of systematiek
(intentioneel leren) tot kennis komt.
Professionals in zorg en welzijn werken in een complexe beroepspraktijk die voortdurend in beweging is. Zo
moeten zorgprofessionals niet alleen vanuit het perspectief van zorg, maar in samenhang met andere
domeinen zoals welzijn, wonen, werken en sport mensen in staat stellen om optimaal te kunnen te
functioneren. De onderzoekende houding van een professional vormt de basis voor de beroepsuitoefening
die stuurt de wijze waarop je je werk uitvoert en je reflectie daarop. Bij een onderzoekende beroepshouding
richt je je niet enkel op het gedrag en de gebeurtenissen die zichtbaar zijn, maar op patronen, structuren en
mentale modellen die veelal verborgen zijn voor directe waarneming.
Losse en Nahuis hebben de veelheid aan kenmerken voor een onderzoekende beroepshouding geclusterd in 3
dimensies:
De open houding: professional staat open voor nieuwe indrukken, is bereid tot perspectiefwisseling,
wil begrijpen en delen
De kritische houding: professional wil nagaan of iets klopt, wil onderbouwen en wil verantwoorden
De creatieve houding: professional is gericht op vernieuwing en wil voortbouwen en toevoegen
De 3 hoofddoelen van onderzoek:
1. Je wilt theorieën ontwikkelen of toetsen Fundamenteel onderzoek
2. Je wilt kennis toepasbaar maken in een brede beroepscontext toegepast onderzoek
3. Je wilt op zoek gaan naar antwoorden op vragen in een specifieke beroepssituatie met als doel deze
situatie beter te begrijpen en waar nodig is te verbeteren praktijkonderzoek
Praktijkonderzoek is het begrijpen en verbeteren van de eigen praktijk.
Fundamenteel onderzoek is gericht op theorievorming en theorietoetsing (= geheel van logisch
samenhangende uitspraken die samen een deel van de werkelijkheid proberen te verklaren)
Toegepast onderzoek richt zich op toepassing van kennis om generieke problemen op te lossen.
Er bestaan verschillende opvattingen over wat goed onderzoek is. Deze verschillende opvattingen noem je
onderzoeksbenaderingen.
Positivistische onderzoeksbenadering – kennis is gebaseerd op dat wat direct waarneembaar is, er is
één bestaande werkelijkheid.
Constructivistische of interpretatieve onderzoeksbenadering – er kunnen meerdere interpretaties van
de werkelijkheid naast elkaar bestaan. Interpretaties worden gekleurd door de persoonlijkheden en
ervaringen.
Kritisch-emancipatorische onderzoeksbenadering – gebaseerd op de opvatting dat kennis niet
waardevrij is en dat deze bepaald wordt door de mensen met de macht. Onderzoek moet bijdragen
aan processen die emancipatie van bepaalde groepen bevorderen en mensen in staat stellen hun
eigen omgeving te veranderen. Empowerment = het versterken en verbinden van personen,
organisaties en groepen in de samenleving
In praktijkonderzoek kunnen evidence-based practice (EBP) en practice based evidence (PBE) elkaar
versterken en ligt het accent op de verwerving van PBE.
, Evidence-based pracice voor zorg en dienstverleners gaat over het zorgvuldig gebruik maken van het huidige,
beste bewijsmateriaal om beslissingen te nemen individuele cliënten om de zorg- en/of dienstverlening te
verbeteren.
Practice-based evidence gaat uit van het idee dat kennis over het handelen van een professional ontstaat In de
specifieke context van de beroepspraktijk en dat die kennis evolueert door de interactie tussen personen die in
deze context een belangrijke rol spelen. PBE zet professionals aan tot het expliciteren van de eigen
beroepspraktijk en de door hen waargenomen effecten.
Het grote verschil tussen EBP en PBE is dat evidence bij een EBP onder wetenschappelijke condities verkregen
wordt en dan vertaald wordt naar de praktijk, terwijl bij PBE evidence onder realistische condities verkregen
wordt en dan eventueel In de volgende stap verder onderzocht kan worden.
Definitie praktijkonderzoek
‘’Praktijkonderzoek in zorg en welzijn is onderzoek dat wordt uitgevoerd door zorg en dienstverleners waarbij
op systematische wijze in interactie met de omgeving antwoorden verkregen worden op vragen die ontstaan in
eigen beroepspraktijk en gericht zijn op verbetering van deze praktijk.’’
- Kennisgericht praktijkonderzoek is praktijkonderzoek waarbij het indirect werkt aan verbetering van je eigen
beroepspraktijk door je grondig te verdiepen in hun praktijkprobleem.
- Ontwerp onderzoek is praktijkonderzoek waarbij je direct werkt aan verbetering van je eigen beroepspraktijk
door je te verdiepen in zowel het praktijkprobleem als de oplossing ervan om op basis daarvan een ontwerp te
maken en dit doelgericht te testen en in te voeren.
Praktijkon
derzoek:
in zorg en
welzijn
H1 EEN INLEIDING OP PRAKTIJKONDERZOEK
Onderzoek kenmerkt zich door het idee dat de onderzoeker via een bepaalde werkwijze of systematiek
(intentioneel leren) tot kennis komt.
Professionals in zorg en welzijn werken in een complexe beroepspraktijk die voortdurend in beweging is. Zo
moeten zorgprofessionals niet alleen vanuit het perspectief van zorg, maar in samenhang met andere
domeinen zoals welzijn, wonen, werken en sport mensen in staat stellen om optimaal te kunnen te
functioneren. De onderzoekende houding van een professional vormt de basis voor de beroepsuitoefening
die stuurt de wijze waarop je je werk uitvoert en je reflectie daarop. Bij een onderzoekende beroepshouding
richt je je niet enkel op het gedrag en de gebeurtenissen die zichtbaar zijn, maar op patronen, structuren en
mentale modellen die veelal verborgen zijn voor directe waarneming.
Losse en Nahuis hebben de veelheid aan kenmerken voor een onderzoekende beroepshouding geclusterd in 3
dimensies:
De open houding: professional staat open voor nieuwe indrukken, is bereid tot perspectiefwisseling,
wil begrijpen en delen
De kritische houding: professional wil nagaan of iets klopt, wil onderbouwen en wil verantwoorden
De creatieve houding: professional is gericht op vernieuwing en wil voortbouwen en toevoegen
De 3 hoofddoelen van onderzoek:
1. Je wilt theorieën ontwikkelen of toetsen Fundamenteel onderzoek
2. Je wilt kennis toepasbaar maken in een brede beroepscontext toegepast onderzoek
3. Je wilt op zoek gaan naar antwoorden op vragen in een specifieke beroepssituatie met als doel deze
situatie beter te begrijpen en waar nodig is te verbeteren praktijkonderzoek
Praktijkonderzoek is het begrijpen en verbeteren van de eigen praktijk.
Fundamenteel onderzoek is gericht op theorievorming en theorietoetsing (= geheel van logisch
samenhangende uitspraken die samen een deel van de werkelijkheid proberen te verklaren)
Toegepast onderzoek richt zich op toepassing van kennis om generieke problemen op te lossen.
Er bestaan verschillende opvattingen over wat goed onderzoek is. Deze verschillende opvattingen noem je
onderzoeksbenaderingen.
Positivistische onderzoeksbenadering – kennis is gebaseerd op dat wat direct waarneembaar is, er is
één bestaande werkelijkheid.
Constructivistische of interpretatieve onderzoeksbenadering – er kunnen meerdere interpretaties van
de werkelijkheid naast elkaar bestaan. Interpretaties worden gekleurd door de persoonlijkheden en
ervaringen.
Kritisch-emancipatorische onderzoeksbenadering – gebaseerd op de opvatting dat kennis niet
waardevrij is en dat deze bepaald wordt door de mensen met de macht. Onderzoek moet bijdragen
aan processen die emancipatie van bepaalde groepen bevorderen en mensen in staat stellen hun
eigen omgeving te veranderen. Empowerment = het versterken en verbinden van personen,
organisaties en groepen in de samenleving
In praktijkonderzoek kunnen evidence-based practice (EBP) en practice based evidence (PBE) elkaar
versterken en ligt het accent op de verwerving van PBE.
, Evidence-based pracice voor zorg en dienstverleners gaat over het zorgvuldig gebruik maken van het huidige,
beste bewijsmateriaal om beslissingen te nemen individuele cliënten om de zorg- en/of dienstverlening te
verbeteren.
Practice-based evidence gaat uit van het idee dat kennis over het handelen van een professional ontstaat In de
specifieke context van de beroepspraktijk en dat die kennis evolueert door de interactie tussen personen die in
deze context een belangrijke rol spelen. PBE zet professionals aan tot het expliciteren van de eigen
beroepspraktijk en de door hen waargenomen effecten.
Het grote verschil tussen EBP en PBE is dat evidence bij een EBP onder wetenschappelijke condities verkregen
wordt en dan vertaald wordt naar de praktijk, terwijl bij PBE evidence onder realistische condities verkregen
wordt en dan eventueel In de volgende stap verder onderzocht kan worden.
Definitie praktijkonderzoek
‘’Praktijkonderzoek in zorg en welzijn is onderzoek dat wordt uitgevoerd door zorg en dienstverleners waarbij
op systematische wijze in interactie met de omgeving antwoorden verkregen worden op vragen die ontstaan in
eigen beroepspraktijk en gericht zijn op verbetering van deze praktijk.’’
- Kennisgericht praktijkonderzoek is praktijkonderzoek waarbij het indirect werkt aan verbetering van je eigen
beroepspraktijk door je grondig te verdiepen in hun praktijkprobleem.
- Ontwerp onderzoek is praktijkonderzoek waarbij je direct werkt aan verbetering van je eigen beroepspraktijk
door je te verdiepen in zowel het praktijkprobleem als de oplossing ervan om op basis daarvan een ontwerp te
maken en dit doelgericht te testen en in te voeren.
Praktijkon
derzoek:
in zorg en
welzijn
