College 3 – Wob & Woo
28 april 2021
Vier vormen van openbarheid van overheidsinformatie
Verplichtingen van de overheid jegens vertegenwoordigende lichamen, zijde
1. Politieke openbaarheid de inlichtingenplicht (art. 68 Gw)
Welke bijzondere vorm was onlangs actueel?
Uit eigen beweging informatie verschaffen (art. 110 Gw)
Denk ook aan bekendmaking wettelijke regelingen en lagere regelgeving
2. Actieve informatieverschaffing Andere regelingen over toegankelijkheid registers, zoals Kadasters en Handelsregister
Openbaarmaking sanctiebesluiten
Op verzoek verstrekken van informatie (art. 110 Gw en art. 3 Wob)
3. Passieve informatieverstrekking Veel bijzondere wetten zoals Wmo 2015, Jeugdwet, Wet WOZ
Procedures bij de rechter (of bestuursrechtelijke voorprocedure)
Toegang tot de op de zaak betrekking hebbende stukken
4. Procedurele openbaarheid
4. Procedurele openbaarheid Verplichting om als getuige een verklaring af te leggen
In dit college staat de derde vorm centraal Openbaarheid van zittingen en uitspraken
Te beginnen bij de kern van de Wob – artikel 3
Een ieder kan een verzoek om informatie neergelegd in documenten over een bestuurlijke
aangelegenheid richten tot een bestuursorgaan of een onder verantwoordelijkheid van een
bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf
De verzoek vermeldt bij zijn verzoek de bestuurlijke aangelegenheid of het daarop betrekking
hebbend document, waarover hij informatie wenst te ontvangen
De verzoeker hoeft bij zijn verzoek geen belang te stellen
De burger mag dus uit interesse een verzoek indienen. Dit wringt echter vaak in de
afhandeling van verzoeken. Bijvoorbeeld: een buurman wenst informatie over
bouwvergunning te ontvangen omtrent de verbouwing van zijn buurvrouw. De buurvrouw wilt
deze informatie best vrijgeven, maar men moet opletten dat de openbaarheid geschiedt voor
een ieder, en niet slechts jegens de aanvrager. Men kijkt niet naar wie het opvraagt, maar het
verzoek dient beoordeelt te worden aan de hand van het feit of jet voor iedereen openbaar
gemaakt kan worden: de wereld.
Indien een verzoek te algemeen 1 geformuleerd is, verzoekt het bestuursorgaan de verzoeker zo
spoedig mogelijk om zijn verzoek te preciseren en is het hem daarbij behulpzaam.
Een verzoek om informatie wordt ingewilligd met inachtneming van art. 10 en 11 Wob
Wob-verzoek ja of nee?
1
Algemene verzoeken komen tegenwoordig niet vaak voor.
1
, Wordt de Wob genoemd, dat moet men uitgaan van het feit dat het een Wob-verzoek betreft
Dat iemand wellicht eigen belang heeft, is niet doorslaggevend.
Alleen anders, indien:
Uit de aard van het verzoek
Uit de inhouden van het verzoek
Uit uitlaten van de verzoeker
.. blijkt dat de verzoeker geen Wob-verzoek heeft beoogd in te dienen.
Vraag tutor: als voor het BO niet duidelijk welk verzoek wordt ingediend (Wob-verzoek of
een verzoek in het kader van een bezwaarprocedure), vraagt het BO dan reeds of de burger het
openbaar wilt voor eenieder of slechts voor henzelf? Antwoord: ja, BO neemt dan contact op
en kan goed uitleggen welke twee wegen er te volgen zijn om informatie te krijgen. Vaak
blijkt dat de burger dan slechts het stuk wenst te hebben, en niet de algehele openbaarheid
wenst.
Zie de uitgangspunten in: ECLI:NL:RVS:2020:1268
Grote rol voor het bestuursorgaan ten aanzien van afstemming2 met verzoeker én motivering
Wob ziet niet op beantwoording van vragen en reeds eerder openbaar gemaakte documenten
Zie: ECLI:NL:RVS:2018:3299
Denk aan feiten (van algemene bekendheid), informatie uit het subsidieregister,
stukken die aan de Gemeenteraad of Provinciale Staten zijn gestuurd (deze zijn veelal
op het internet na te lezen)
o In dit laatste geval kan het bestuursorgaan de burger de relevante stukken
doorsturen of doorverwijzen naar de website waar de stukken te vinden zijn.
Het begrip: “document”
Breed begrip: documentenstelsel3 of informatiestelsel
Wob kiest een tussenweg: informatie opgenomen in documenten
“Een bij een bestuursorgaan berustend schriftelijk stuk of ander materiaal dat gegevens
bevat”
Het maakt niet uit waar het document is opgeslagen, of welke vorm het behelst
Denk ook aan Whatsapp-berichten (voorbeeld Halsema en demonstratie op de dam).
Tegenwoordig bevatten alle Wob-verzoeken ook een verzoek naar inzage Whatsapp-
berichten. Het is tevens een goede bewustwording voor de ambtenaren. Ook
Whatsapp moet ingezien kunnen worden!
Wob-verzoek ziet op bestaande documenten
Heeft men géén documenten, dan kun je ook niks verstrekken
Zie: ECLI:NL:RVS:2020:2276
Documenten die bij de overheid behoren te berusten (zie later)
Zoektocht naar documenten, maar geen vergaarplicht.
2
Relevant voor: 1) is het sprake van een Wob-verzoek, of 2) wat is de vraag? Dit duidt op verwachtingenmanagement.
3
Voorbeeld: Scandinavië
2
28 april 2021
Vier vormen van openbarheid van overheidsinformatie
Verplichtingen van de overheid jegens vertegenwoordigende lichamen, zijde
1. Politieke openbaarheid de inlichtingenplicht (art. 68 Gw)
Welke bijzondere vorm was onlangs actueel?
Uit eigen beweging informatie verschaffen (art. 110 Gw)
Denk ook aan bekendmaking wettelijke regelingen en lagere regelgeving
2. Actieve informatieverschaffing Andere regelingen over toegankelijkheid registers, zoals Kadasters en Handelsregister
Openbaarmaking sanctiebesluiten
Op verzoek verstrekken van informatie (art. 110 Gw en art. 3 Wob)
3. Passieve informatieverstrekking Veel bijzondere wetten zoals Wmo 2015, Jeugdwet, Wet WOZ
Procedures bij de rechter (of bestuursrechtelijke voorprocedure)
Toegang tot de op de zaak betrekking hebbende stukken
4. Procedurele openbaarheid
4. Procedurele openbaarheid Verplichting om als getuige een verklaring af te leggen
In dit college staat de derde vorm centraal Openbaarheid van zittingen en uitspraken
Te beginnen bij de kern van de Wob – artikel 3
Een ieder kan een verzoek om informatie neergelegd in documenten over een bestuurlijke
aangelegenheid richten tot een bestuursorgaan of een onder verantwoordelijkheid van een
bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf
De verzoek vermeldt bij zijn verzoek de bestuurlijke aangelegenheid of het daarop betrekking
hebbend document, waarover hij informatie wenst te ontvangen
De verzoeker hoeft bij zijn verzoek geen belang te stellen
De burger mag dus uit interesse een verzoek indienen. Dit wringt echter vaak in de
afhandeling van verzoeken. Bijvoorbeeld: een buurman wenst informatie over
bouwvergunning te ontvangen omtrent de verbouwing van zijn buurvrouw. De buurvrouw wilt
deze informatie best vrijgeven, maar men moet opletten dat de openbaarheid geschiedt voor
een ieder, en niet slechts jegens de aanvrager. Men kijkt niet naar wie het opvraagt, maar het
verzoek dient beoordeelt te worden aan de hand van het feit of jet voor iedereen openbaar
gemaakt kan worden: de wereld.
Indien een verzoek te algemeen 1 geformuleerd is, verzoekt het bestuursorgaan de verzoeker zo
spoedig mogelijk om zijn verzoek te preciseren en is het hem daarbij behulpzaam.
Een verzoek om informatie wordt ingewilligd met inachtneming van art. 10 en 11 Wob
Wob-verzoek ja of nee?
1
Algemene verzoeken komen tegenwoordig niet vaak voor.
1
, Wordt de Wob genoemd, dat moet men uitgaan van het feit dat het een Wob-verzoek betreft
Dat iemand wellicht eigen belang heeft, is niet doorslaggevend.
Alleen anders, indien:
Uit de aard van het verzoek
Uit de inhouden van het verzoek
Uit uitlaten van de verzoeker
.. blijkt dat de verzoeker geen Wob-verzoek heeft beoogd in te dienen.
Vraag tutor: als voor het BO niet duidelijk welk verzoek wordt ingediend (Wob-verzoek of
een verzoek in het kader van een bezwaarprocedure), vraagt het BO dan reeds of de burger het
openbaar wilt voor eenieder of slechts voor henzelf? Antwoord: ja, BO neemt dan contact op
en kan goed uitleggen welke twee wegen er te volgen zijn om informatie te krijgen. Vaak
blijkt dat de burger dan slechts het stuk wenst te hebben, en niet de algehele openbaarheid
wenst.
Zie de uitgangspunten in: ECLI:NL:RVS:2020:1268
Grote rol voor het bestuursorgaan ten aanzien van afstemming2 met verzoeker én motivering
Wob ziet niet op beantwoording van vragen en reeds eerder openbaar gemaakte documenten
Zie: ECLI:NL:RVS:2018:3299
Denk aan feiten (van algemene bekendheid), informatie uit het subsidieregister,
stukken die aan de Gemeenteraad of Provinciale Staten zijn gestuurd (deze zijn veelal
op het internet na te lezen)
o In dit laatste geval kan het bestuursorgaan de burger de relevante stukken
doorsturen of doorverwijzen naar de website waar de stukken te vinden zijn.
Het begrip: “document”
Breed begrip: documentenstelsel3 of informatiestelsel
Wob kiest een tussenweg: informatie opgenomen in documenten
“Een bij een bestuursorgaan berustend schriftelijk stuk of ander materiaal dat gegevens
bevat”
Het maakt niet uit waar het document is opgeslagen, of welke vorm het behelst
Denk ook aan Whatsapp-berichten (voorbeeld Halsema en demonstratie op de dam).
Tegenwoordig bevatten alle Wob-verzoeken ook een verzoek naar inzage Whatsapp-
berichten. Het is tevens een goede bewustwording voor de ambtenaren. Ook
Whatsapp moet ingezien kunnen worden!
Wob-verzoek ziet op bestaande documenten
Heeft men géén documenten, dan kun je ook niks verstrekken
Zie: ECLI:NL:RVS:2020:2276
Documenten die bij de overheid behoren te berusten (zie later)
Zoektocht naar documenten, maar geen vergaarplicht.
2
Relevant voor: 1) is het sprake van een Wob-verzoek, of 2) wat is de vraag? Dit duidt op verwachtingenmanagement.
3
Voorbeeld: Scandinavië
2
