HRM theorie overview periode 3 samenvatting

Hrm overview theorie
Periode 3

Lesweek 3.1

8.6.2
De organisatiemetaforen van Morgan waarmee je naar een organisatie kan kijken.

1. De machinemetafoor
De organisatie als een efficiënt werkend geheel, bestaande uit effectief en als
vanzelfsprekend samenwerkende onderdelen. De organisatie is bureaucratisch en heeft een
mechanisch en herhalend karakter. Heeft vaste relaties in een vastgestelde volgorde. Er zijn 5
principes voor zo’n organisatie. Hier staat het geloof van ‘maak plannen, organiseer,
controleer en beheers centraal.
 Managers doen het denkwerk en de arbeids hebben slechts een uitvoerende taak.
 De meest efficiënte manier om het werk te doen, taken zo vaststellen op de exacte manier
waarop iets gedaan moet worden.
 Selecteer de beste persoon om de taak uit te voeren die zo ontworpen is;
 Train de arbeider om het werk efficiënt te doen;
 Monitor de arbeidsprestaties om er zeker van te zijn dat de juiste werkprocedures gevolgd
worden en de juiste resultaten bereikt worden.

De sterke kanten van deze metafoor: De organisatie werk goed als de machines goed werken. Dit is
mogelijk als :

 Er is een eenvoudige taak uit te voeren
 De omgeving is stabiel genoeg, zodat men weet dat de producten de juiste zijn;
 Als men exact hetzelfde product steeds opnieuw wil produceren;

De beperkingen van deze metafoor:

 Moeite met veranderingen
 Negatieve consequenties als de belangen van de arbeiders belangrijker worden dan
de doelen van de organisatie
 Ontmenselijkend effect hebben




1

, 2. De organismemetafoor
De organisatie als open systeem. De organisatie moet zich aan de omgeving aanpassen op
een wijze die past bij de levenscyclus waarin ze zich op dat moment bevindt. Er wordt
speciale aandacht gegeven aan taken, autonomie, verantwoordelijkheid, erkenning, als
middelen om de arbeider bij het werk te betrekken. Staat in open verbinding met hun
omgeving.

Sterke punten van deze metafoor:

 nadruk op het begrijpen van de relaties tussen organisaties en hun omgevingen
 Deze metafoor maakt ons duidelijk dat we altijd een reeks opties hebben bij
organiseren. Effectief organiseren hangt af van de kwaliteit van de keuze;

Beperkingen van deze metafoor:

 Het risico bestaat dat we organisaties en hun omgevingen op een te concrete wijze
bekijken.
 het gevaar dat de metafoor een ideologie wordt.



3. De hersenmetafoor
De organisatie als een lerend systeem waar men zich tot taak heeft gesteld het vermogen
van de organisatorische intelligentie te vergroten.
De organisatie als informatie verwerker, beslissingscentrum en leermiddel.
De hersenen zijn te vergelijken met een 3-dimensioneel systeem: informatie is door het
gehele systeem heen opgeslagen en kan vanuit ieder deel gereconstrueerd worden.
Hersenen worden ook gezien als informatie verwerkende en besluitvormende systemen.
Hersenen kunnen ook leren. Leren gebeurt door middel van cybernetische processen zoals:
positieve en negatieve feedback.
Om een 3-dimensionale organisatie te creëren is dus nodig:
• verdeel het geheel in delen
• creëer verbinding en redundantie
• creëer tegelijkertijd specialisatie en generalisatie
• creëer een vermogen tot zelforganisatie

Sterke punten van deze metafoor:

 Bijdrage aan het begrijpen van leren binnen organisaties en vermogen tot zelforganisatie;
innovatieve organisaties moeten ontworpen worden als leersystemen met een nadruk op
openstaan voor onderzoek en zelfkritiek

Beperkingen van deze metafoor:

 Het gevaar conflicten over het hoofd te zien tussen enerzijds de eisen van leren en
zelforganisatie en anderzijds de realiteiten van macht en controle;




2

, 4. De cultuurmetafoor
De organisatie als een systeem van mensen die aan elkaar verbonden zijn door gezamenlijke
waarden en normen en overtuigingen. Organisaties ondergaan de cultuur van het land
waarin zij gevestigd zijn en voor multinationals ook die van het "moederland". Ook heeft
iedere organisatie een eigen cultuur, maar onderdelen van organisaties kunnen weer
verschillende subculturen hebben. Cultuur ontstaat zowel door het volgen van regels als
door zelf actief vorm te geven. De organisatie als plaats waar verschillende belangen,
conflicten en machtsspelletjes vorm geven aan organisatorische activiteiten

Sterke punten van deze metafoor:

 Geeft de mogelijkheid om een nieuwe weg in te slaan door het actief creëren van
georganiseerde actie
 Begrijpen van organisatieverandering

Zwakke punten van deze metafoor:

 Het risico dat men meer naar bizarre dan naar fundamentele cultuuraspecten kijkt.

5. De politieke arenametafoor:
De organisatie als een groep mensen die aan elkaar verbonden zijn door gezamenlijke
waarden en normen en overtuigingen. Er zijn heersers en volgelingen, we kijken naar relaties
tussen belangen, conflicten en macht. Macht is een middel waarmee belangen en conflicten
kunnen worden opgelost.

Sterke punten van deze metafoor:

 Politiek blijft vaak onder de oppervlakte in organisaties, deze metafoor helpt ons de
realiteit te accepteren.
 De metafoor helpt ons de beperkingen van het idee van organisaties als functioneel
geïntegreerde systemen te overwinnen

Zwakke punten van deze metafoor:

 Er zijn altijd wel tekenen van politieke activiteit te onderkennen, het gevaar is dat dit
begrip leidt tot een toenemende politisering van de organisatie.

6. Organisaties als mentale gevangenis:
De organisatie als psychische verschijnsel, dat ondersteund wordt door bewuste en
onbewuste processen. Mensen kunnen gevangen raken door de beelden, ideeën, gedachten
die zij geloven.

Sterke punten van deze metafoor:

- De metafoor vestigt de aandacht op het feit dat mensen sociale omgevingen creëren die zij
als problematisch en beperkend ervaren. De metafoor helpt wegen te vinden om uit deze
zelf gecreëerde valkuilen te komen

Zwakke punten van deze metafoor:



3