DE WETSPROCEDURE
Is het mogelijk voor de wetgever in formele zin om bindende regels te stellen
over procedurevoorschriften met betrekking tot de wetsprocedure, die zijn
neergelegd in de Wrr?
Lieke Schobbers
S1039683
Werkgroep 7
Staatsrecht
J.E. Oldeman
17 september 2020
Opdracht week 4
Inleiding
, Lieke Schobbers
Staatsrecht essay
Het is de taak van de formele wetgever om wetten te maken, aan te passen en in te
trekken ingevolge art. 81 tot en met art. 88 GW. Om deze taken goed te kunnen
vervullen, is het in principe onmogelijk voor een huidige wetgever om bij formele wet
een toekomstige wetgever te binden. Binding zou er namelijk toe kunnen leiden dat
het nooit meer mogelijk is voor wetgevers om regelgeving aan te passen of in te
trekken. Dit zou betekenen dat ze hun bevoegdheden niet meer goed kunnen
uitoefenen, dus zulke onomkeerbare binding van een toekomstige wetgever wordt
als ongewenst bestempeld.
Aan de andere kant hebben we het legaliteitsbeginsel. Het legaliteitsbeginsel brengt
met zich mee dat de wetgever zich moet houden aan de door hem gestelde wet. De
wetgever staat dus niet boven de wet, want ook dit zou zeer ongewenst zijn.
De twee bovengenoemde beginselen bleken echter tijdens discussies over de
Intrekkingswet Wet raadgevend referendum1 behoorlijk te kunnen botsen. Daarbij
ging het om de kwestie of de huidige wetgever zich moest houden aan een
wetsprocedure die was bepaald bij wet in formele zin door een eerdere wetgever. Er
was veel onenigheid: moet een wetgever zich houden aan de wetsprocedure zoals
eerder bij formele wet was gesteld, of mag de wetgever afwijken van die
wetsprocedure door middel van het maken van een nieuwe en afwijkende wet, omdat
een wetgever nooit gebonden zou moeten worden door een oudere wetgever?
Ik wil dus gaan onderzoeken in hoeverre de wetgever in formele zin bindende regels
kan stellen over procedurevoorschriften met betrekking tot de wetsprocedure, die zijn
neergelegd in de Wrr2. Dit wil ik gaan onderzoeken aan de hand van de Wet
raadgevend referendum in combinatie met de Intrekkingswet Wet raadgevend
referendum. Om goed antwoord te kunnen geven op de hoofdvraag, ga ik eerst
kritisch kijken naar de relevante artikelen uit de Wrr en de Intrekkingswet Wrr. Dan
bekijk ik de redenen voor het intrekken van de Wet raadgevend referendum.
Vervolgens zal ik enkele meningen van juristen betreffende de (al dan niet
bestaande) mogelijkheid voor de wetgever in formele zin om bindende regels te
stellen van de wetgever in formele zin gaan analyseren. Daarna zal ik aan de hand
van het systeem van de normenhiërarchie en het lex posterior beginsel kijken of de
wetgever de Wrr rechtmatig heeft kunnen intrekken door de procedurevoorschriften
uit de Wrr te doorkruisen. Ook ga ik kijken naar de autonomie van de wetgever en de
binding van de wetgever door middel van Grondwetswijzigingen. Uiteindelijk zal ik zo
tot de conclusie komen dat ‘oude’ wetgevers ‘nieuwe’ wetgevers nooit kunnen binden
met behulp van een wet in formele zin betreffende de regels over de wetsprocedure.
De Wrr en de Intrekkingswet Wrr
In 2014 is de Wet raadgevend referendum in het leven geroepen. Deze wet maakte
het mogelijk om raadgevende referenda te kunnen houden over verschillende wetten
en stilzwijgende goedkeuringen van verdragen indien hier genoeg behoefte aan was
vanuit de kiesgerechtigden. Kiezers moesten door deze wet dus de gelegenheid
krijgen om handtekeningen te verzamelen om over een onderwerp een referendum
te kunnen laten organiseren, behalve bij onderwerpen die zijn uitgezonderd in art. 5
Wrr.
In 2018 werd de Intrekkingswet Wet raadgevend referendum opgesteld. Omdat deze
intrekkingswet niet is uitgezonderd in art. 5 Wrr, zouden kiezers in principe de
mogelijkheid moeten krijgen om handtekeningen te verzamelen om zo een
1
Intrekkingswet Wet raadgevend referendum, Stb. 2018, 214.
2
Wet raadgevend referendum, Stb. 2015, 122.
1
Is het mogelijk voor de wetgever in formele zin om bindende regels te stellen
over procedurevoorschriften met betrekking tot de wetsprocedure, die zijn
neergelegd in de Wrr?
Lieke Schobbers
S1039683
Werkgroep 7
Staatsrecht
J.E. Oldeman
17 september 2020
Opdracht week 4
Inleiding
, Lieke Schobbers
Staatsrecht essay
Het is de taak van de formele wetgever om wetten te maken, aan te passen en in te
trekken ingevolge art. 81 tot en met art. 88 GW. Om deze taken goed te kunnen
vervullen, is het in principe onmogelijk voor een huidige wetgever om bij formele wet
een toekomstige wetgever te binden. Binding zou er namelijk toe kunnen leiden dat
het nooit meer mogelijk is voor wetgevers om regelgeving aan te passen of in te
trekken. Dit zou betekenen dat ze hun bevoegdheden niet meer goed kunnen
uitoefenen, dus zulke onomkeerbare binding van een toekomstige wetgever wordt
als ongewenst bestempeld.
Aan de andere kant hebben we het legaliteitsbeginsel. Het legaliteitsbeginsel brengt
met zich mee dat de wetgever zich moet houden aan de door hem gestelde wet. De
wetgever staat dus niet boven de wet, want ook dit zou zeer ongewenst zijn.
De twee bovengenoemde beginselen bleken echter tijdens discussies over de
Intrekkingswet Wet raadgevend referendum1 behoorlijk te kunnen botsen. Daarbij
ging het om de kwestie of de huidige wetgever zich moest houden aan een
wetsprocedure die was bepaald bij wet in formele zin door een eerdere wetgever. Er
was veel onenigheid: moet een wetgever zich houden aan de wetsprocedure zoals
eerder bij formele wet was gesteld, of mag de wetgever afwijken van die
wetsprocedure door middel van het maken van een nieuwe en afwijkende wet, omdat
een wetgever nooit gebonden zou moeten worden door een oudere wetgever?
Ik wil dus gaan onderzoeken in hoeverre de wetgever in formele zin bindende regels
kan stellen over procedurevoorschriften met betrekking tot de wetsprocedure, die zijn
neergelegd in de Wrr2. Dit wil ik gaan onderzoeken aan de hand van de Wet
raadgevend referendum in combinatie met de Intrekkingswet Wet raadgevend
referendum. Om goed antwoord te kunnen geven op de hoofdvraag, ga ik eerst
kritisch kijken naar de relevante artikelen uit de Wrr en de Intrekkingswet Wrr. Dan
bekijk ik de redenen voor het intrekken van de Wet raadgevend referendum.
Vervolgens zal ik enkele meningen van juristen betreffende de (al dan niet
bestaande) mogelijkheid voor de wetgever in formele zin om bindende regels te
stellen van de wetgever in formele zin gaan analyseren. Daarna zal ik aan de hand
van het systeem van de normenhiërarchie en het lex posterior beginsel kijken of de
wetgever de Wrr rechtmatig heeft kunnen intrekken door de procedurevoorschriften
uit de Wrr te doorkruisen. Ook ga ik kijken naar de autonomie van de wetgever en de
binding van de wetgever door middel van Grondwetswijzigingen. Uiteindelijk zal ik zo
tot de conclusie komen dat ‘oude’ wetgevers ‘nieuwe’ wetgevers nooit kunnen binden
met behulp van een wet in formele zin betreffende de regels over de wetsprocedure.
De Wrr en de Intrekkingswet Wrr
In 2014 is de Wet raadgevend referendum in het leven geroepen. Deze wet maakte
het mogelijk om raadgevende referenda te kunnen houden over verschillende wetten
en stilzwijgende goedkeuringen van verdragen indien hier genoeg behoefte aan was
vanuit de kiesgerechtigden. Kiezers moesten door deze wet dus de gelegenheid
krijgen om handtekeningen te verzamelen om over een onderwerp een referendum
te kunnen laten organiseren, behalve bij onderwerpen die zijn uitgezonderd in art. 5
Wrr.
In 2018 werd de Intrekkingswet Wet raadgevend referendum opgesteld. Omdat deze
intrekkingswet niet is uitgezonderd in art. 5 Wrr, zouden kiezers in principe de
mogelijkheid moeten krijgen om handtekeningen te verzamelen om zo een
1
Intrekkingswet Wet raadgevend referendum, Stb. 2018, 214.
2
Wet raadgevend referendum, Stb. 2015, 122.
1
