Samenvatting dementie
Definitie
Spectrum klinische syndromen. Veroorzaakt door verschillende hersenziekten met
meervoudige stoornissen in cognitie, stemming of gedrag.
Combinatie van ziekteverschijnselen, waarbij het geheugen het meest kenmerkend
is (maar, niet altijd!)
Dementie is een zeer frequente aandoening die sterk toeneemt met de leeftijd.
Het merendeel van alle dementie is een gemengde vorm met zowel kenmerken van
de ziekte van Alzheimer als vasculaire kenmerken.
Dementie is doorgaans een multifactoriële en multicausale aandoening, waarbij
verschillende combinaties van genetische en omgevingsfactoren kunnen leiden tot
de aandoening.
De meeste genen die van invloed zijn op het ontstaan van dementie zijn frequent
voorkomende genetische varianten met een klein effect. Er zijn drie genen waarbij
mutaties in het gen vrijwel alle dragers leiden tot het optreden van de ziekte van
Alzheimer. Echter, deze mutaties zijn zeer zeldzaam en hebben een lage impact in
de totale bevolking.
Diagnose
Twee cognitieve stoornissen. Vaak geheugenstoornis met één andere cognitieve
stoornis:
● Taal
● Praxis
● Plannen / organiseren
● Aandacht
Is onomkeerbaar. Er is dus geen delier / of depressie waardoor bovenstaande
problemen voorkomen.
Actualiteit
2016: 270.000 mensen met dementie
2040: 550.000
Incidentie wereldwijd: 4.6 miljoen
De kans is 1 op 5 dat iemand in zijn leven dementie krijgt.
Bij vrouwen is dit 1 op 3
Risicofactoren
Géén factoren die alleen verantwoordelijk zijn voor ontstaan (enkele uitzonderingen)
Meestal combinatie van genetische en niet-genetische factoren
,Demografische risicofactoren:
● Leeftijd
● Geslacht (complicerende factor: langere overleving vrouwen)
● Opleidingsniveau
Niet consistent genoemd door onderzoekers
Belangrijkste hypothese: hoger opgeleiden hebben meer cognitieve reserves.
Daardoor: later manifesteren symptomen, maar ogend sneller beloop.
● Ras
Vertekenend: afro-Amerikanen scoren lager op cognitieve tests waardoor
vaker fout positieve diagnose. Het lijkt op dementie, maar eigenlijk scoren ze
gewoon lager op cognitie.
Genetisch:
● Monogenetisch
- Bij start dementie vóór 65 jaar: 60% familiair bepaald
- Drie genen: samen verantwoordelijk voor 8% vroege alzheimer
dementie
● Susceptibiliteitsgenen (“vatbaarheidsgenen”)
APOE-gen: beïnvloedt risico op vroege en late vorm AD
Door dragen gen / gendelen mogelijk eerder optreden dementie
Hart- en vaatziekten:
● Hypertensie (hoge bloeddruk)
● Cerebrale vaatschade: slechte vaten (hersenen)
● Diabetes mellitus, maar is controversieel
● Cholesterolproblemen
Leefstijl:
● Roken
● Alcohol
Beschermt bij 1 tot 3 glazen per dag
Grote hoeveelheden alcohol: cognitieve achteruitgang en ontstaan dementie
● Sociaal, mentaal en fysiek actief
Betere cognitie en lagere kans op dementie. Belangrijk om actief te blijven,
zowel fysiek als je brein
Impact dementie
● 71% van de patiënten ervaart “sterk verlies van de kwaliteit van leven”
● Verminderd / verlies:
- Zelfstandigheid
- Vermogen om dingen, mensen en situaties te herkennen
● Verdriet en angst
, Omgeving patiënt: groot risico op overbelasting en depressie
2015:
- 4.8 miljard euro, volksziekte met de meeste zorgkosten
- 5% van totale kosten gezondheidszorg besteed aan dementie
- De zorgkosten stijgen met 2.9% per jaar
Normale veroudering
Bij veroudering nemen bepaalde functies af:
● Werkgeheugen: wat ging ik doen, wat ging ik zeggen?
● Episodisch geheugen (het herinneren van namen, gezichten en
gebeurtenissen)
● Tempo van handelen en denken
● Gerichte aandacht: gesprek vasthouden
● Spierkracht
● Visus en gehoor
Oorzaak: verandering van hersenstructuren waardoor het functioneren van de
structuren ook veranderd
Grote individuele verschillen
Verschil normale veroudering en dementie
● Ernst van de geheugenproblemen
- Hele gebeurtenis vs. details gebeurtenis
Bijvoorbeeld: vergeten welk beroep iemand uitoefent vs de inhoud van het
beroep
● Geen verstoring dagelijks leven
- Hoewel wel subjectief hinderlijk
Vroege symptomen
● Vaak via de omgeving van patiënt
● Vaak ‘terloops’ gemeld
Verandering cognitieve functies
● Lichte geheugenstoornissen
● Detailverlies in herinneringen
● Oordeels- / kritiekstoornissen
● Traagheid in handelen / denken
● Overzichtsverlies
● Moeite met complexe handelingen / taken
● Verdwalen
● Minder vloeiende spraak / taal
● Visuele hallucinaties
● Paniekreacties bij ‘demaskerende gebeurtenissen’
Definitie
Spectrum klinische syndromen. Veroorzaakt door verschillende hersenziekten met
meervoudige stoornissen in cognitie, stemming of gedrag.
Combinatie van ziekteverschijnselen, waarbij het geheugen het meest kenmerkend
is (maar, niet altijd!)
Dementie is een zeer frequente aandoening die sterk toeneemt met de leeftijd.
Het merendeel van alle dementie is een gemengde vorm met zowel kenmerken van
de ziekte van Alzheimer als vasculaire kenmerken.
Dementie is doorgaans een multifactoriële en multicausale aandoening, waarbij
verschillende combinaties van genetische en omgevingsfactoren kunnen leiden tot
de aandoening.
De meeste genen die van invloed zijn op het ontstaan van dementie zijn frequent
voorkomende genetische varianten met een klein effect. Er zijn drie genen waarbij
mutaties in het gen vrijwel alle dragers leiden tot het optreden van de ziekte van
Alzheimer. Echter, deze mutaties zijn zeer zeldzaam en hebben een lage impact in
de totale bevolking.
Diagnose
Twee cognitieve stoornissen. Vaak geheugenstoornis met één andere cognitieve
stoornis:
● Taal
● Praxis
● Plannen / organiseren
● Aandacht
Is onomkeerbaar. Er is dus geen delier / of depressie waardoor bovenstaande
problemen voorkomen.
Actualiteit
2016: 270.000 mensen met dementie
2040: 550.000
Incidentie wereldwijd: 4.6 miljoen
De kans is 1 op 5 dat iemand in zijn leven dementie krijgt.
Bij vrouwen is dit 1 op 3
Risicofactoren
Géén factoren die alleen verantwoordelijk zijn voor ontstaan (enkele uitzonderingen)
Meestal combinatie van genetische en niet-genetische factoren
,Demografische risicofactoren:
● Leeftijd
● Geslacht (complicerende factor: langere overleving vrouwen)
● Opleidingsniveau
Niet consistent genoemd door onderzoekers
Belangrijkste hypothese: hoger opgeleiden hebben meer cognitieve reserves.
Daardoor: later manifesteren symptomen, maar ogend sneller beloop.
● Ras
Vertekenend: afro-Amerikanen scoren lager op cognitieve tests waardoor
vaker fout positieve diagnose. Het lijkt op dementie, maar eigenlijk scoren ze
gewoon lager op cognitie.
Genetisch:
● Monogenetisch
- Bij start dementie vóór 65 jaar: 60% familiair bepaald
- Drie genen: samen verantwoordelijk voor 8% vroege alzheimer
dementie
● Susceptibiliteitsgenen (“vatbaarheidsgenen”)
APOE-gen: beïnvloedt risico op vroege en late vorm AD
Door dragen gen / gendelen mogelijk eerder optreden dementie
Hart- en vaatziekten:
● Hypertensie (hoge bloeddruk)
● Cerebrale vaatschade: slechte vaten (hersenen)
● Diabetes mellitus, maar is controversieel
● Cholesterolproblemen
Leefstijl:
● Roken
● Alcohol
Beschermt bij 1 tot 3 glazen per dag
Grote hoeveelheden alcohol: cognitieve achteruitgang en ontstaan dementie
● Sociaal, mentaal en fysiek actief
Betere cognitie en lagere kans op dementie. Belangrijk om actief te blijven,
zowel fysiek als je brein
Impact dementie
● 71% van de patiënten ervaart “sterk verlies van de kwaliteit van leven”
● Verminderd / verlies:
- Zelfstandigheid
- Vermogen om dingen, mensen en situaties te herkennen
● Verdriet en angst
, Omgeving patiënt: groot risico op overbelasting en depressie
2015:
- 4.8 miljard euro, volksziekte met de meeste zorgkosten
- 5% van totale kosten gezondheidszorg besteed aan dementie
- De zorgkosten stijgen met 2.9% per jaar
Normale veroudering
Bij veroudering nemen bepaalde functies af:
● Werkgeheugen: wat ging ik doen, wat ging ik zeggen?
● Episodisch geheugen (het herinneren van namen, gezichten en
gebeurtenissen)
● Tempo van handelen en denken
● Gerichte aandacht: gesprek vasthouden
● Spierkracht
● Visus en gehoor
Oorzaak: verandering van hersenstructuren waardoor het functioneren van de
structuren ook veranderd
Grote individuele verschillen
Verschil normale veroudering en dementie
● Ernst van de geheugenproblemen
- Hele gebeurtenis vs. details gebeurtenis
Bijvoorbeeld: vergeten welk beroep iemand uitoefent vs de inhoud van het
beroep
● Geen verstoring dagelijks leven
- Hoewel wel subjectief hinderlijk
Vroege symptomen
● Vaak via de omgeving van patiënt
● Vaak ‘terloops’ gemeld
Verandering cognitieve functies
● Lichte geheugenstoornissen
● Detailverlies in herinneringen
● Oordeels- / kritiekstoornissen
● Traagheid in handelen / denken
● Overzichtsverlies
● Moeite met complexe handelingen / taken
● Verdwalen
● Minder vloeiende spraak / taal
● Visuele hallucinaties
● Paniekreacties bij ‘demaskerende gebeurtenissen’
