Samenvatting Beeldtaal
Jos van den Broek, Willem Koetsenruijter, Jaap de Jong en Laetitia Smit. 3e druk
AVC Course, Communicatie en Multimediadesign
Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1 Wat dit boek is
Beeldtaal wil:
- De lezer leren kijken
- Het gebruik van beeld in nieuwe en oude media duidelijk maken
1.2 Wat bedoelen we met beeld?
Beeld zijn alle communicatieve middelen die niet primair tekst zijn en doormiddel van een twee
dimensionaal medium tot ons komen en primair een communicatief-retorische functie hebben.
Voorbeeld: Film
Geen voorbeeld: Architectuur of beeldhouwwerk want
dit is drie dimensionaal
1.3 Beeld en vorm
Vormen zijn onderdelen van beelden
Een menselijk guur kan opgedeeld worden in vormen
zoals blokken en cirkels, maar dat hele beeld is op
zichzelf ook een vorm namelijk een menselijke vorm.
Wanneer het belangrijk is om onderscheid te maken
tussen vierkanten, cirkels, driehoeken en mensen,
bomen, huizen worden de eerste ‘vormen’ genoemd
en de tweede ‘beeldelementen’.
Het totaal van zo’n voorstelling heet ‘het beeld’
1.4 Beeld en tekst
De nadruk op beeld betekend niet dat tekst niet aanspraken komt, echter wordt dit binnen
beeldtaal wel altijd gedaan in combinatie met het beeld.
1.5 De kracht van beeld met tekst
Het is een misverstand dat beeldtaal alleen maar over beelden gaat. Zonder bijschrift is een foto
veelal niet meer dan zomaar een plaatje. Volgens Horn is visuele communicatie de integratie van
woorden èn beelden.
1.6 Communicatie-retorisch
Er worden aan esthetische beelden hele andere eisen gesteld dan aan beeld dat is bedoeld om te
communiceren of te overtuigen.
1
fi
,1.7 Drie theoretische scholen
In het boek is vanuit drie ‘scholen naar het materiaal gekeken:
1. Gestalttheorie (zien) - verklaart de perceptie van visuele communicatie
2. Semiothiek (begrijpen) - verklaart dat je de betekenis ervan begrijpt
3. Visuele retorica (overtuigd worden) - verklaart hoe visuele communicatie je overtuigt
De drie theorieën worden samengevoegd binnen het analysemodel dat de GSR-analyse heet.
Hierbij begin je met controleren of gestaltwetten zijn toegepast maar in feite wissel je telkens
tussen de drie theorieën. Een GSR-analyse is namelijk een iteratief proces.
2
, Hoofdstuk 2 Beeld geletterdheid
2.1 De nities genoeg
Beeldgeletterdheid wordt op verschillende manieren gede nieerd zoals dat je de betekenis van
beeld kan interpeteren en evalueren. Daarnaast kan visuele geletterdheid betrekking hebben op
de retorische analyse van de wijze waarop verschillende media hun argumenten visueel
vormgeven.
2.2 Twee perspectieven
Binnen het boek Beeldtaal valt te constateren dat visuele geletterdheid betrekking heeft op twee
perspectieven:
- Van de maker
- Van de gebruiker
2.3 Vaardigheid en kennis
Volgens Anne Bamford ( The Visual Literacy White Paper, z.j. ) kan een ‘beeldgletterde’ onder
andere:
- Het onderwerp van beeld benoemen
- De betekenis van beeld begrijpen in de culturele context waarin het werd gemaakt en wordt
gebruikt
- Grammatica, stijl en compositie ervan kunnen analyseren
- De gebruikte technieken analyseren
- De esthetische kwaliteit ervan evalueren
- De kwaliteit ervan ub termen van doel en publiek evalueren
Hier voegen de schrijvers van Beeldtaal aan toe:
- de beeldconventies herkennen
- Stereotypen herkennen die een uiting zijn van vooroordelen over de personen op een
afbeelding
2.4 Gestalt, Semiotiek en Visuele Retorica
Gestalt is het ‘totaalbeeld’ waarbij het geheel meer is dan de som van samenstellende delen.
Semiothiek is het beeld in termen van tekens en tekensystemen.
Visuele retorica stelt de vraag naar de overtuigingskracht van communicatiemiddelen
2.5 Iteratief proces
Er wordt benadrukt dat je niet altijd in een bepaalde volghorde een beeld kan interpreteren: je
beweegt dus heen en weer tussen de theorieën en vult het een met het ander aan.
3
fi fi
Jos van den Broek, Willem Koetsenruijter, Jaap de Jong en Laetitia Smit. 3e druk
AVC Course, Communicatie en Multimediadesign
Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1 Wat dit boek is
Beeldtaal wil:
- De lezer leren kijken
- Het gebruik van beeld in nieuwe en oude media duidelijk maken
1.2 Wat bedoelen we met beeld?
Beeld zijn alle communicatieve middelen die niet primair tekst zijn en doormiddel van een twee
dimensionaal medium tot ons komen en primair een communicatief-retorische functie hebben.
Voorbeeld: Film
Geen voorbeeld: Architectuur of beeldhouwwerk want
dit is drie dimensionaal
1.3 Beeld en vorm
Vormen zijn onderdelen van beelden
Een menselijk guur kan opgedeeld worden in vormen
zoals blokken en cirkels, maar dat hele beeld is op
zichzelf ook een vorm namelijk een menselijke vorm.
Wanneer het belangrijk is om onderscheid te maken
tussen vierkanten, cirkels, driehoeken en mensen,
bomen, huizen worden de eerste ‘vormen’ genoemd
en de tweede ‘beeldelementen’.
Het totaal van zo’n voorstelling heet ‘het beeld’
1.4 Beeld en tekst
De nadruk op beeld betekend niet dat tekst niet aanspraken komt, echter wordt dit binnen
beeldtaal wel altijd gedaan in combinatie met het beeld.
1.5 De kracht van beeld met tekst
Het is een misverstand dat beeldtaal alleen maar over beelden gaat. Zonder bijschrift is een foto
veelal niet meer dan zomaar een plaatje. Volgens Horn is visuele communicatie de integratie van
woorden èn beelden.
1.6 Communicatie-retorisch
Er worden aan esthetische beelden hele andere eisen gesteld dan aan beeld dat is bedoeld om te
communiceren of te overtuigen.
1
fi
,1.7 Drie theoretische scholen
In het boek is vanuit drie ‘scholen naar het materiaal gekeken:
1. Gestalttheorie (zien) - verklaart de perceptie van visuele communicatie
2. Semiothiek (begrijpen) - verklaart dat je de betekenis ervan begrijpt
3. Visuele retorica (overtuigd worden) - verklaart hoe visuele communicatie je overtuigt
De drie theorieën worden samengevoegd binnen het analysemodel dat de GSR-analyse heet.
Hierbij begin je met controleren of gestaltwetten zijn toegepast maar in feite wissel je telkens
tussen de drie theorieën. Een GSR-analyse is namelijk een iteratief proces.
2
, Hoofdstuk 2 Beeld geletterdheid
2.1 De nities genoeg
Beeldgeletterdheid wordt op verschillende manieren gede nieerd zoals dat je de betekenis van
beeld kan interpeteren en evalueren. Daarnaast kan visuele geletterdheid betrekking hebben op
de retorische analyse van de wijze waarop verschillende media hun argumenten visueel
vormgeven.
2.2 Twee perspectieven
Binnen het boek Beeldtaal valt te constateren dat visuele geletterdheid betrekking heeft op twee
perspectieven:
- Van de maker
- Van de gebruiker
2.3 Vaardigheid en kennis
Volgens Anne Bamford ( The Visual Literacy White Paper, z.j. ) kan een ‘beeldgletterde’ onder
andere:
- Het onderwerp van beeld benoemen
- De betekenis van beeld begrijpen in de culturele context waarin het werd gemaakt en wordt
gebruikt
- Grammatica, stijl en compositie ervan kunnen analyseren
- De gebruikte technieken analyseren
- De esthetische kwaliteit ervan evalueren
- De kwaliteit ervan ub termen van doel en publiek evalueren
Hier voegen de schrijvers van Beeldtaal aan toe:
- de beeldconventies herkennen
- Stereotypen herkennen die een uiting zijn van vooroordelen over de personen op een
afbeelding
2.4 Gestalt, Semiotiek en Visuele Retorica
Gestalt is het ‘totaalbeeld’ waarbij het geheel meer is dan de som van samenstellende delen.
Semiothiek is het beeld in termen van tekens en tekensystemen.
Visuele retorica stelt de vraag naar de overtuigingskracht van communicatiemiddelen
2.5 Iteratief proces
Er wordt benadrukt dat je niet altijd in een bepaalde volghorde een beeld kan interpreteren: je
beweegt dus heen en weer tussen de theorieën en vult het een met het ander aan.
3
fi fi
