Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1:....................................................................................................................................... 3
1. Wat is Gedrag in Organisaties (GiO)? ................................................................................................... 3
Belangrijkste analyseniveaus ........................................................................................................ 3
2. De Wetenschappelijke Basis .............................................................................................................. 3
Methoden van Onderzoek .................................................................................................................. 3
4. Het Algemeen GiO-model (Figuur 1.3) ................................................................................................. 4
5. Uitdagingen en Kansen voor GiO ......................................................................................................... 4
6. Management en GiO .......................................................................................................................... 4
Belangrijke Termen in Hoofdstuk 1................................................................................................ 4
Hoofdstuk 2:....................................................................................................................................... 6
1. Wat zijn Attitudes? ............................................................................................................................. 6
De drie componenten van een attitude (ABC-model).................................................................... 6
2. Cognitieve Dissonantie ...................................................................................................................... 6
3. Belangrijke Werkattitudes ................................................................................................................... 6
4. Werktevredenheid Meten en Begrijpen ................................................................................................ 7
Hoe meet je het? ............................................................................................................................. 7
Wat bepaalt werktevredenheid? ..................................................................................................... 7
Effecten op de werkvloer: ............................................................................................................... 7
Belangrijkste figuren/modellen uit dit hoofdstuk: ..................................................................................... 8
Hoofdstuk 3: Motivatietheorieën ......................................................................................................... 9
1. Wat is Motivatie? ................................................................................................................................ 9
2. Vroege Motivatietheorieën ............................................................................................................. 9
3. Hedendaagse Motivatietheorieën .................................................................................................. 9
4. Toepassing: Taakontwerp en Werkregeling................................................................................ 10
5. Betrokkenheid en Participatie ...................................................................................................... 10
Hoofdstuk 4:..................................................................................................................................... 11
1. Drie Kernbegrippen (AVect)............................................................................................................... 11
2. Structuur van Stemmingen ............................................................................................................... 11
3. Emotionele Arbeid (Emotional Labor) ................................................................................................ 11
4. AVective Events Theory (AET) ............................................................................................................ 12
1
, 5. Emotionele Intelligentie (EI) .............................................................................................................. 12
6. Toepassingen van GiO op Emoties .................................................................................................... 12
Hoofdstuk 5:..................................................................................................................................... 13
1. Persoonlijkheid ................................................................................................................................ 13
Belangrijke Modellen ........................................................................................................................... 13
2. Andere Persoonlijkheidskenmerken .................................................................................................. 13
3. Waarden (Values)............................................................................................................................. 13
4. Persoonlijkheid en de Werkplek ........................................................................................................ 14
5. Culturele Waarden (Hofstede) .......................................................................................................... 14
Hoofdstuk 6:..................................................................................................................................... 15
1. Perceptie (Waarneming) ................................................................................................................... 15
Factoren die de perceptie beïnvloeden: ...................................................................................... 15
2. Attributietheorie ............................................................................................................................... 15
Veelvoorkomende beoordelingsfouten: ................................................................................................ 15
3. Besluitvorming in Organisaties .......................................................................................................... 16
Modellen van besluitvorming: ...................................................................................................... 16
4. Valkuilen bij Besluitvorming .............................................................................................................. 16
5. Ethiek in Besluitvorming ................................................................................................................... 16
Hoofdstuk 7:..................................................................................................................................... 17
1. Niveaus van Diversiteit ..................................................................................................................... 17
2. Discriminatie en Stereotypering ........................................................................................................ 17
3. Biografische Kenmerken ................................................................................................................... 17
4. Andere Vormen van Diversiteit .......................................................................................................... 18
5. Diversiteitsmanagement .................................................................................................................. 18
Hoofdstuk 8:..................................................................................................................................... 19
1. Taakontwerp: Het Functiekenmerkenmodel (JCM) ............................................................................. 19
2. Werkregelingen en Flexibiliteit .......................................................................................................... 19
3. Werknemersbetrokkenheid en Participatie ........................................................................................ 19
4. Intrinsiek en Extrinsiek Motiveren ...................................................................................................... 20
Extrinsieke motivatie (Beloningsstructuren) ..................................................................................... 20
Intrinsieke motivatie (Erkenning) ..................................................................................................... 20
2
, Hoofdstuk 1:
1. Wat is Gedrag in Organisaties (GiO)?
Gedrag in organisaties is toegepaste wetenschap die de invloed bestudeert die individuen,
groepen en structuren hebben op het gedrag van mensen binnen organisaties. Het doel is om
deze kennis te gebruiken om de effectiviteit van de organisatie te verbeteren.
Belangrijkste analyseniveaus
GiO kijkt naar de organisatie op drie niveaus:
1. Individueel niveau: Persoonlijkheid, waarden, motivatie, perceptie.
2. Groepsniveau: Communicatie, leiderschap, macht, politiek, conflict.
3. Organisatieniveau: Cultuur, structuur, HR-beleid en veranderingsprocessen.
2. De Wetenschappelijke Basis
GiO steunt op bijdragen uit verschillende gedragswetenschappen:
Psychologie: Richt zich op het individu (o.a. leerprocessen, motivatie, emoties,
persoonlijkheid).
Sociale psychologie: Richt zich op de invloed van mensen op elkaar (o.a. gedragsverandering,
communicatie, groepsprocessen).
Sociologie: Bestudeert mensen in relatie tot hun sociale omgeving of cultuur (o.a. formele
organisatietheorie, organisatiecultuur).
Antropologie: Bestudeert samenlevingen om meer te leren over mensen en hun activiteiten
(o.a. verschillen in fundamentele waarden en houdingen).
Methoden van Onderzoek
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen twee manieren om naar gedrag te kijken:
Intuïtieve kennis: Onderbuikgevoel over waarom mensen doen wat ze doen. Dit is vaak
onvolledig of onjuist.
Systematisch onderzoek: Het observeren van gedrag onder gecontroleerde omstandigheden
en het meten en interpreteren van gegevens.
Evidence-based management (EBM): Beslissingen nemen op basis van het best beschikbare
wetenschappelijke bewijs in plaats van enkel op ervaring.
Big Data: Het gebruik van enorme hoeveelheden data om patronen te herkennen en
besluitvorming te verbeteren.
3
Hoofdstuk 1:....................................................................................................................................... 3
1. Wat is Gedrag in Organisaties (GiO)? ................................................................................................... 3
Belangrijkste analyseniveaus ........................................................................................................ 3
2. De Wetenschappelijke Basis .............................................................................................................. 3
Methoden van Onderzoek .................................................................................................................. 3
4. Het Algemeen GiO-model (Figuur 1.3) ................................................................................................. 4
5. Uitdagingen en Kansen voor GiO ......................................................................................................... 4
6. Management en GiO .......................................................................................................................... 4
Belangrijke Termen in Hoofdstuk 1................................................................................................ 4
Hoofdstuk 2:....................................................................................................................................... 6
1. Wat zijn Attitudes? ............................................................................................................................. 6
De drie componenten van een attitude (ABC-model).................................................................... 6
2. Cognitieve Dissonantie ...................................................................................................................... 6
3. Belangrijke Werkattitudes ................................................................................................................... 6
4. Werktevredenheid Meten en Begrijpen ................................................................................................ 7
Hoe meet je het? ............................................................................................................................. 7
Wat bepaalt werktevredenheid? ..................................................................................................... 7
Effecten op de werkvloer: ............................................................................................................... 7
Belangrijkste figuren/modellen uit dit hoofdstuk: ..................................................................................... 8
Hoofdstuk 3: Motivatietheorieën ......................................................................................................... 9
1. Wat is Motivatie? ................................................................................................................................ 9
2. Vroege Motivatietheorieën ............................................................................................................. 9
3. Hedendaagse Motivatietheorieën .................................................................................................. 9
4. Toepassing: Taakontwerp en Werkregeling................................................................................ 10
5. Betrokkenheid en Participatie ...................................................................................................... 10
Hoofdstuk 4:..................................................................................................................................... 11
1. Drie Kernbegrippen (AVect)............................................................................................................... 11
2. Structuur van Stemmingen ............................................................................................................... 11
3. Emotionele Arbeid (Emotional Labor) ................................................................................................ 11
4. AVective Events Theory (AET) ............................................................................................................ 12
1
, 5. Emotionele Intelligentie (EI) .............................................................................................................. 12
6. Toepassingen van GiO op Emoties .................................................................................................... 12
Hoofdstuk 5:..................................................................................................................................... 13
1. Persoonlijkheid ................................................................................................................................ 13
Belangrijke Modellen ........................................................................................................................... 13
2. Andere Persoonlijkheidskenmerken .................................................................................................. 13
3. Waarden (Values)............................................................................................................................. 13
4. Persoonlijkheid en de Werkplek ........................................................................................................ 14
5. Culturele Waarden (Hofstede) .......................................................................................................... 14
Hoofdstuk 6:..................................................................................................................................... 15
1. Perceptie (Waarneming) ................................................................................................................... 15
Factoren die de perceptie beïnvloeden: ...................................................................................... 15
2. Attributietheorie ............................................................................................................................... 15
Veelvoorkomende beoordelingsfouten: ................................................................................................ 15
3. Besluitvorming in Organisaties .......................................................................................................... 16
Modellen van besluitvorming: ...................................................................................................... 16
4. Valkuilen bij Besluitvorming .............................................................................................................. 16
5. Ethiek in Besluitvorming ................................................................................................................... 16
Hoofdstuk 7:..................................................................................................................................... 17
1. Niveaus van Diversiteit ..................................................................................................................... 17
2. Discriminatie en Stereotypering ........................................................................................................ 17
3. Biografische Kenmerken ................................................................................................................... 17
4. Andere Vormen van Diversiteit .......................................................................................................... 18
5. Diversiteitsmanagement .................................................................................................................. 18
Hoofdstuk 8:..................................................................................................................................... 19
1. Taakontwerp: Het Functiekenmerkenmodel (JCM) ............................................................................. 19
2. Werkregelingen en Flexibiliteit .......................................................................................................... 19
3. Werknemersbetrokkenheid en Participatie ........................................................................................ 19
4. Intrinsiek en Extrinsiek Motiveren ...................................................................................................... 20
Extrinsieke motivatie (Beloningsstructuren) ..................................................................................... 20
Intrinsieke motivatie (Erkenning) ..................................................................................................... 20
2
, Hoofdstuk 1:
1. Wat is Gedrag in Organisaties (GiO)?
Gedrag in organisaties is toegepaste wetenschap die de invloed bestudeert die individuen,
groepen en structuren hebben op het gedrag van mensen binnen organisaties. Het doel is om
deze kennis te gebruiken om de effectiviteit van de organisatie te verbeteren.
Belangrijkste analyseniveaus
GiO kijkt naar de organisatie op drie niveaus:
1. Individueel niveau: Persoonlijkheid, waarden, motivatie, perceptie.
2. Groepsniveau: Communicatie, leiderschap, macht, politiek, conflict.
3. Organisatieniveau: Cultuur, structuur, HR-beleid en veranderingsprocessen.
2. De Wetenschappelijke Basis
GiO steunt op bijdragen uit verschillende gedragswetenschappen:
Psychologie: Richt zich op het individu (o.a. leerprocessen, motivatie, emoties,
persoonlijkheid).
Sociale psychologie: Richt zich op de invloed van mensen op elkaar (o.a. gedragsverandering,
communicatie, groepsprocessen).
Sociologie: Bestudeert mensen in relatie tot hun sociale omgeving of cultuur (o.a. formele
organisatietheorie, organisatiecultuur).
Antropologie: Bestudeert samenlevingen om meer te leren over mensen en hun activiteiten
(o.a. verschillen in fundamentele waarden en houdingen).
Methoden van Onderzoek
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen twee manieren om naar gedrag te kijken:
Intuïtieve kennis: Onderbuikgevoel over waarom mensen doen wat ze doen. Dit is vaak
onvolledig of onjuist.
Systematisch onderzoek: Het observeren van gedrag onder gecontroleerde omstandigheden
en het meten en interpreteren van gegevens.
Evidence-based management (EBM): Beslissingen nemen op basis van het best beschikbare
wetenschappelijke bewijs in plaats van enkel op ervaring.
Big Data: Het gebruik van enorme hoeveelheden data om patronen te herkennen en
besluitvorming te verbeteren.
3
