Hoorcollegesamenvatting Motorische en perceptuele ontwikkeling
Motorische ontwikkeling:
College 1 – ontwikkeling en motoriek:
Een ontwikkeling is een relatief permanente verandering door de tijd heen. Ook gaat
ontwikkeling over onomkeerbare lichamelijke groei. Niemand kan opnieuw een baby
worden. Het begrip ontwikkeling omvat ook het leren van nieuwe vaardigheden en het
aanpassen van gedrag aan steeds verschillende contexten. Als laatste is ontwikkeling
een onomkeerbaar en irreversibel proces.
In tegenstelling tot ontwikkeling, gaat leren niet over relatief permanente veranderingen
over de leeftijd en ook niet over lichamelijke groei. Leren gaat namelijk over een
reversibel en omkeerbaar proces. Alles wat men aanleert, kan men ook weer afleren.
Leren gaat wel over het leren van nieuwe vaardigheden en daarmee dus ook het
oplossen van problemen die men eerder nog niet kom oplossen. Ook bij leren gaat het
om het aanpassen van gedrag aan veranderende situaties.
Kinderen kunnen zich op volgende domeinen ontwikkelen:
• Fysiek: de motoriek en de fysieke ontwikkeling
• Cognitief: de denkstructuren en hoe het denken het bewegen beïnvloedt (en
andersom)
• Sociaal-emotioneel: het omgaan met anderen, maar ook over het uiten van
gevoelens
• Sociale relaties: Wie is de belangrijkste persoon voor een kind op een bepaalde
ontwikkelingsleeftijd?
• Perceptie: Wat ziet een kind en wat niet? Dit gaat verder dan letterlijk
waarnemen.
• Taalkundig: Hoe leert een kind talen?
Motoriek, sociaal-emotionele ontwikkeling en cognitie beïnvloeden elkaar. De sociale
relatie die het belangrijkste is voor het kind verschuift daarbij van de moeder naar
vrienden en rolmodellen over de leeftijd.
,Hillman onderzocht de invloed van motoriek op de cognitie. Hierbij werd ontdekt dat bij
de meeste motoriek/fitheid van kinderen correleerde met hun reken- en
leesvaardigheden. De conclusie hierbij was dat wanneer een kind een goede conditie
had, het kind ook beter was in rekenen. Hierbij is dus sprake van een correlatie en niet
van causatie, want er is geen oorzaak-gevolg relatie gevonden.
Uit een ander onderzoek van Goldin-Meadow is bovendien gebleken dat gebaren
kunnen helpen bij onder meer het uitrekenen van rekensommen. Kinderen kunnen zo op
een visuele manier leren. De gebaren dienen ook als een geheugensteuntje.
In de loop der jaren heeft bewegingsonderwijs een steeds kleinere rol gekregen. Er wordt
bijv. steeds minder gym gegeven in het Nederlands onderwijs. Dit komt doordat er meer
focus wordt gelegd op schoolse vaardigheden zoals rekenen, lezen, schrijven en taal in
plaats van gym. Daarbij bewegen kinderen steeds minder en zitten kinderen vooral veel
stel, vooral in het mbo vormt dit een probleem. Enerzijds komt dit doordat op veel mbo-
scholen geen gym gegeven wordt, anderzijds heeft dit ook met het opleidingsniveau van
de ouders te maken.
Andreas Versalius is een van de eerste Westerse wetenschappers die de menselijke
anatomie bestudeerde door menselijke lijken te ontleden. Hij maakte een atlas De
Humani Corporis Fabrica Libri Septem over de bouw van het menselijk lichaam. Hierin
beschreef hij de hersenen, verschillende spieren en een hoop botten. Hij maakte dus
eigenlijk al een grove indeling in neutrale structuren van het perifere deel van het
lichaam dat bestaat uit de organen en de spieren naar het centrale deel van het lichaam
dat bestaat uit het zenuwstelsel en de hersenen.
,Hierin onderscheidde hij de volgende onderdelen concreet:
• Spieren: de contractiele elementen van je lichaam. Als een spier aanspant, is er
beweging.
• Ruggenmerg: de verbinding tussen spieren en hersenen. Hierin lopen de
zenuwbanan.
• De hersenen:
o Subcorticaal: omvat de basale ganglia (on der andere voor remmen van
bewegingen) en het cerebellum oftewel de kleine hersenen (onder andere
voor timing van bewegingen)
o Corticaal: bevat meerdere gebieden. Dit gedeelte is bij de mens beter
ontwikkeld dan bij andere dieren.
- Voor het plannen van bewegingen is de perfrontale cortex
verantwoordelijk.
- Daarna worden de bewegingen uitgevoerd. Dit regelt de primary
motor cortex.
- De integratie van multimodale sensorische input gebeurt daarna in
de posterior pariëtale cortex.
Bij de ziekte van Parkinson is er een progressieve aandoening van de basale ganglia.
Deze ziekte laat zien dat een klein stofje in de hersenen de motoriek enorm kan
beïnvloeden.
, De Britse fotograaf Eadweard Muybridge (1830-1904) bootste met een meetopstelling
gelopperende paarden na. In deze opstelling stonden veel camera’s. Eerst maakte hij
foto’s. Deze foto’s zette hij vervolgens achter elkaar als een film. De methode bestond
eruit eerst te observeren, en daarna pas overgegaan tot registratie.
Ook worden er bij FIFA en Real Time Hurder infrarood plakkertjes gebruikt die gelinkt
zijn aan een VICON-system. Hiermee worden exacte bewegingen geregistreerd. Dit
draagt bij aan hoe realistisch de bewegingen in het videospel eruitzien.
Motoriek is het vermogen om te bewegen. Met behulp van de motorische mijlpalen
wordt gekeken of de motoriek van kinderen past bij de verwachtingen van de verwachte
motoriek. De nadruk ligt op de eerste kinderjaren, veelal de eerste 2/3 jaar. Hierna gaan
de kinderen vanuit de mijlpalen en de aangeleerde basisvaardigheden de motoriek
verfijnen, aanpassen, et cetera.
In het boek wordt onderstaande piramide genoemd, onderaan staan de hele jonge
kinderen en boven in de piramide het expertniveau van het bewegen. Echter is er best
wat kritiek op dit model; hiervoor is het van belang om over bepaalde fases (vooral de
onderste 3) meer te weten. Een nadeel van de piramide is dat veel mensen niet het
expertniveau bereiken, waardoor het lijkt alsof zij hun ontwikkeling op motorische vlak
niet hebben ‘behaald’. Daarom kan men beter spreken over de berg van de motorische
ontwikkeling. Hierbij gaat het over het bekwaam uitvoeren van de beweging: de
beweging zijn efficiënt. Zo is de piramide passender voor een groter deel van de mensen.
Motorische ontwikkeling:
College 1 – ontwikkeling en motoriek:
Een ontwikkeling is een relatief permanente verandering door de tijd heen. Ook gaat
ontwikkeling over onomkeerbare lichamelijke groei. Niemand kan opnieuw een baby
worden. Het begrip ontwikkeling omvat ook het leren van nieuwe vaardigheden en het
aanpassen van gedrag aan steeds verschillende contexten. Als laatste is ontwikkeling
een onomkeerbaar en irreversibel proces.
In tegenstelling tot ontwikkeling, gaat leren niet over relatief permanente veranderingen
over de leeftijd en ook niet over lichamelijke groei. Leren gaat namelijk over een
reversibel en omkeerbaar proces. Alles wat men aanleert, kan men ook weer afleren.
Leren gaat wel over het leren van nieuwe vaardigheden en daarmee dus ook het
oplossen van problemen die men eerder nog niet kom oplossen. Ook bij leren gaat het
om het aanpassen van gedrag aan veranderende situaties.
Kinderen kunnen zich op volgende domeinen ontwikkelen:
• Fysiek: de motoriek en de fysieke ontwikkeling
• Cognitief: de denkstructuren en hoe het denken het bewegen beïnvloedt (en
andersom)
• Sociaal-emotioneel: het omgaan met anderen, maar ook over het uiten van
gevoelens
• Sociale relaties: Wie is de belangrijkste persoon voor een kind op een bepaalde
ontwikkelingsleeftijd?
• Perceptie: Wat ziet een kind en wat niet? Dit gaat verder dan letterlijk
waarnemen.
• Taalkundig: Hoe leert een kind talen?
Motoriek, sociaal-emotionele ontwikkeling en cognitie beïnvloeden elkaar. De sociale
relatie die het belangrijkste is voor het kind verschuift daarbij van de moeder naar
vrienden en rolmodellen over de leeftijd.
,Hillman onderzocht de invloed van motoriek op de cognitie. Hierbij werd ontdekt dat bij
de meeste motoriek/fitheid van kinderen correleerde met hun reken- en
leesvaardigheden. De conclusie hierbij was dat wanneer een kind een goede conditie
had, het kind ook beter was in rekenen. Hierbij is dus sprake van een correlatie en niet
van causatie, want er is geen oorzaak-gevolg relatie gevonden.
Uit een ander onderzoek van Goldin-Meadow is bovendien gebleken dat gebaren
kunnen helpen bij onder meer het uitrekenen van rekensommen. Kinderen kunnen zo op
een visuele manier leren. De gebaren dienen ook als een geheugensteuntje.
In de loop der jaren heeft bewegingsonderwijs een steeds kleinere rol gekregen. Er wordt
bijv. steeds minder gym gegeven in het Nederlands onderwijs. Dit komt doordat er meer
focus wordt gelegd op schoolse vaardigheden zoals rekenen, lezen, schrijven en taal in
plaats van gym. Daarbij bewegen kinderen steeds minder en zitten kinderen vooral veel
stel, vooral in het mbo vormt dit een probleem. Enerzijds komt dit doordat op veel mbo-
scholen geen gym gegeven wordt, anderzijds heeft dit ook met het opleidingsniveau van
de ouders te maken.
Andreas Versalius is een van de eerste Westerse wetenschappers die de menselijke
anatomie bestudeerde door menselijke lijken te ontleden. Hij maakte een atlas De
Humani Corporis Fabrica Libri Septem over de bouw van het menselijk lichaam. Hierin
beschreef hij de hersenen, verschillende spieren en een hoop botten. Hij maakte dus
eigenlijk al een grove indeling in neutrale structuren van het perifere deel van het
lichaam dat bestaat uit de organen en de spieren naar het centrale deel van het lichaam
dat bestaat uit het zenuwstelsel en de hersenen.
,Hierin onderscheidde hij de volgende onderdelen concreet:
• Spieren: de contractiele elementen van je lichaam. Als een spier aanspant, is er
beweging.
• Ruggenmerg: de verbinding tussen spieren en hersenen. Hierin lopen de
zenuwbanan.
• De hersenen:
o Subcorticaal: omvat de basale ganglia (on der andere voor remmen van
bewegingen) en het cerebellum oftewel de kleine hersenen (onder andere
voor timing van bewegingen)
o Corticaal: bevat meerdere gebieden. Dit gedeelte is bij de mens beter
ontwikkeld dan bij andere dieren.
- Voor het plannen van bewegingen is de perfrontale cortex
verantwoordelijk.
- Daarna worden de bewegingen uitgevoerd. Dit regelt de primary
motor cortex.
- De integratie van multimodale sensorische input gebeurt daarna in
de posterior pariëtale cortex.
Bij de ziekte van Parkinson is er een progressieve aandoening van de basale ganglia.
Deze ziekte laat zien dat een klein stofje in de hersenen de motoriek enorm kan
beïnvloeden.
, De Britse fotograaf Eadweard Muybridge (1830-1904) bootste met een meetopstelling
gelopperende paarden na. In deze opstelling stonden veel camera’s. Eerst maakte hij
foto’s. Deze foto’s zette hij vervolgens achter elkaar als een film. De methode bestond
eruit eerst te observeren, en daarna pas overgegaan tot registratie.
Ook worden er bij FIFA en Real Time Hurder infrarood plakkertjes gebruikt die gelinkt
zijn aan een VICON-system. Hiermee worden exacte bewegingen geregistreerd. Dit
draagt bij aan hoe realistisch de bewegingen in het videospel eruitzien.
Motoriek is het vermogen om te bewegen. Met behulp van de motorische mijlpalen
wordt gekeken of de motoriek van kinderen past bij de verwachtingen van de verwachte
motoriek. De nadruk ligt op de eerste kinderjaren, veelal de eerste 2/3 jaar. Hierna gaan
de kinderen vanuit de mijlpalen en de aangeleerde basisvaardigheden de motoriek
verfijnen, aanpassen, et cetera.
In het boek wordt onderstaande piramide genoemd, onderaan staan de hele jonge
kinderen en boven in de piramide het expertniveau van het bewegen. Echter is er best
wat kritiek op dit model; hiervoor is het van belang om over bepaalde fases (vooral de
onderste 3) meer te weten. Een nadeel van de piramide is dat veel mensen niet het
expertniveau bereiken, waardoor het lijkt alsof zij hun ontwikkeling op motorische vlak
niet hebben ‘behaald’. Daarom kan men beter spreken over de berg van de motorische
ontwikkeling. Hierbij gaat het over het bekwaam uitvoeren van de beweging: de
beweging zijn efficiënt. Zo is de piramide passender voor een groter deel van de mensen.
