Samenvatting VIPR
Drie centrale juridische vragen bij de uitzending van militairen
1) Wanneer krijgsmacht internationaal inzetten? (ius ad bellum / geweldsverbod &
uitzonderingen)
2) Wat zijn de regels tijdens het internationaal optreden? (ius in bello / MR, ROE, (HOR))
3) Wat is de rechtspositie van de uitgezonden militair? SOFA’s
1. Grondbeginselen van het internationaal
publiekrecht
Definitie internationaal publiekrecht IPR
Het internationale publiekrecht is het geheel van internationale rechtsregels dat de
rechtsbetrekkingen regelt tussen internationaal erkende rechtspersonen (zoals staten en
internationale organisaties).
De internationale rechtsorde onderscheidt zich van de nationale rechtsorde op de
volgende punten:
Belang IPR:
- Bescherming van individuen
- Vrede en veiligheid
- Regulering van de handel en economie
- Duurzame ontwikkeling (nieuw)
-> In Nederland staat IR zelfs boven nationaal recht (zie artikel 94 van de grondwet)
Uitgangspunten IPR
1) Par in parem non habet imperium (soevereiniteitsbeginsel)
2) Pacta sunt servanda (afspraak bindt)
3) Interstatelijkgeweldsverbod
Rechtssubjecten van het IPR
Het IPR is van oudsher een rechtssysteem tussen staten. Een staat is dus een subject of
onderwerp van het internationaal recht. Hoewel staten op dit moment de meest belangrijke
, rechtssubjecten in het internationaal recht zijn, bestaan er ook andere subjecten, zoals non-
gouvernementele organisaties en individuen.
Uit de soevereiniteit van een staat vloeit voort dat staten niet tegen hun wil onderworpen kunnen
worden aan de macht van andere staten of hogere autoriteiten (par in parem non habet imperium
- soevereiniteitsbeginsel). Elke staat is juridisch gelijk aan elkaar.
-> Deze soevereine gelijkheid is vastgelegd in artikel 2 van het VN-Handvest.
De bronnen van het internationaal recht zijn:
Primaire bronnen:
• Verdragen
• Internationaal gewoonterecht
• Algemene rechtsbeginselen
Subsidiaire bronnen:
• Rechterlijke beslissingen
• Opvattingen gerenommeerde schrijvers
• Besluiten van internationale organisaties
• Eenzijdige handelingen en verklaringen
-> Zie Artikel 38 Statuut Internationaal Gerechtshof
Verdragen als bronnen van internationaal recht
- (meestal) geschreven
- Internationaal verbindend tussen staten
- Bindt derden-staten niet
- Doorgaans parlement betrokken bij totstandkoming
Voordelen:
– Duidelijkheid en zekerheid
– Stabiliteit internationale rechtsorde
Nadelen:
- Voorbehouden
- Politieke compromissen (vage teksten)
- Tekst interpretatie (traveaux preparatoires)
- Niet iedereen gebonden
Internationaal gewoonterecht
Bestaat uit de volgende twee elementen:
- De statenpraktijk (het objectieve element): staten gedragen zich op een bepaalde manier. Deze
gedragingen moeten enige consistentie (=vastheid), algemeenheid en duurzaamheid vertonen. -
- De ‘opinio juris’ (het subjectieve element/rechtsovertuiging): aanvaarding en erkenning nodig
van staten om te kunnen stellen dat de praktijk wel degelijk rechtsnormen weerspiegelt.
Algemene rechtsbeginselen
Dit zijn fundamentele basis uitgangspunten van recht en omvatten in het algemeen:
- Aansprakelijkheid voor schade leidt tot compensatie (bijv. Srebrenica)
- De afspraak bindt (pacta sunt servanda)
- Verdragen binden geen derden (Pacta tertiis nocent nec prosunt)
Voorbeelden: Vrijheid van navigatie op de volle zee, interstatelijk geweldsverbod, verbod op
folteren en verbod op slavernij.
Drie centrale juridische vragen bij de uitzending van militairen
1) Wanneer krijgsmacht internationaal inzetten? (ius ad bellum / geweldsverbod &
uitzonderingen)
2) Wat zijn de regels tijdens het internationaal optreden? (ius in bello / MR, ROE, (HOR))
3) Wat is de rechtspositie van de uitgezonden militair? SOFA’s
1. Grondbeginselen van het internationaal
publiekrecht
Definitie internationaal publiekrecht IPR
Het internationale publiekrecht is het geheel van internationale rechtsregels dat de
rechtsbetrekkingen regelt tussen internationaal erkende rechtspersonen (zoals staten en
internationale organisaties).
De internationale rechtsorde onderscheidt zich van de nationale rechtsorde op de
volgende punten:
Belang IPR:
- Bescherming van individuen
- Vrede en veiligheid
- Regulering van de handel en economie
- Duurzame ontwikkeling (nieuw)
-> In Nederland staat IR zelfs boven nationaal recht (zie artikel 94 van de grondwet)
Uitgangspunten IPR
1) Par in parem non habet imperium (soevereiniteitsbeginsel)
2) Pacta sunt servanda (afspraak bindt)
3) Interstatelijkgeweldsverbod
Rechtssubjecten van het IPR
Het IPR is van oudsher een rechtssysteem tussen staten. Een staat is dus een subject of
onderwerp van het internationaal recht. Hoewel staten op dit moment de meest belangrijke
, rechtssubjecten in het internationaal recht zijn, bestaan er ook andere subjecten, zoals non-
gouvernementele organisaties en individuen.
Uit de soevereiniteit van een staat vloeit voort dat staten niet tegen hun wil onderworpen kunnen
worden aan de macht van andere staten of hogere autoriteiten (par in parem non habet imperium
- soevereiniteitsbeginsel). Elke staat is juridisch gelijk aan elkaar.
-> Deze soevereine gelijkheid is vastgelegd in artikel 2 van het VN-Handvest.
De bronnen van het internationaal recht zijn:
Primaire bronnen:
• Verdragen
• Internationaal gewoonterecht
• Algemene rechtsbeginselen
Subsidiaire bronnen:
• Rechterlijke beslissingen
• Opvattingen gerenommeerde schrijvers
• Besluiten van internationale organisaties
• Eenzijdige handelingen en verklaringen
-> Zie Artikel 38 Statuut Internationaal Gerechtshof
Verdragen als bronnen van internationaal recht
- (meestal) geschreven
- Internationaal verbindend tussen staten
- Bindt derden-staten niet
- Doorgaans parlement betrokken bij totstandkoming
Voordelen:
– Duidelijkheid en zekerheid
– Stabiliteit internationale rechtsorde
Nadelen:
- Voorbehouden
- Politieke compromissen (vage teksten)
- Tekst interpretatie (traveaux preparatoires)
- Niet iedereen gebonden
Internationaal gewoonterecht
Bestaat uit de volgende twee elementen:
- De statenpraktijk (het objectieve element): staten gedragen zich op een bepaalde manier. Deze
gedragingen moeten enige consistentie (=vastheid), algemeenheid en duurzaamheid vertonen. -
- De ‘opinio juris’ (het subjectieve element/rechtsovertuiging): aanvaarding en erkenning nodig
van staten om te kunnen stellen dat de praktijk wel degelijk rechtsnormen weerspiegelt.
Algemene rechtsbeginselen
Dit zijn fundamentele basis uitgangspunten van recht en omvatten in het algemeen:
- Aansprakelijkheid voor schade leidt tot compensatie (bijv. Srebrenica)
- De afspraak bindt (pacta sunt servanda)
- Verdragen binden geen derden (Pacta tertiis nocent nec prosunt)
Voorbeelden: Vrijheid van navigatie op de volle zee, interstatelijk geweldsverbod, verbod op
folteren en verbod op slavernij.
