Ziekteleer – afweerstoornis
Functies van het immuunsysteem:
• Verdedigen tegen pathogenen
• Tolerantie bewaren voor lichaamseigen stoffen
Wat als de afweer inadequaat is?
• Ineffectieve immunrespons
→ Immuundeficiëntie: één of meerdere componenten van het immunsysteem defect zijn
• Overactieve immunrespons
→ Hypersensitiviteit (allergie)
• Verkeerde gerichtheid tegen lichaamseigen antigen
→ Auto-immuunziekte
Immuundeficiënties
Aangeboren immuundeficiëntie (primair)
→ oorzaken: genetische mutaties, meestal monogenetisch
Verworven immuundeficiëntie (secundair)
• Infecties (vb. HIV)
• Medicatie (vb. corticosteroïden, chemotherapie)
• Maligniteiten (vb. lymfomen, leukemie)
• Metabole ziekten (vb. diabetes)
• Ondervoeding
,Red flags: (situaties die ons moeten doen denken aan immuundeficiëntie)
• Toename infecties
- Persisterende infectie
- Fulminante infectie
- Opportunistische infectie
= infectie door kiem die normaal geen infectie zou veroorzaken
- Respiratoire, huid en gastro-intestinale infecties
- (Kleine lymfeklieren & amandelen)
• Toename kanker
Primaire immuundeficiëntie
Antilichaamdeficiënties:
Probleem bij van pre-B-cel naar
mature B-cel → probleem bij X-
linked agammaglobulinemie
X-linked agammaglobulinemie (Bruton)
• Erfelijke immunodeficiëntie bij mannen
• Mature B cellen afwezig
• In plasma geen immunoglobulines (Ig) aanwezig
• Defect in Bruton's tyrosine kinase (Btk) gen op X-chromosoom
• 1/250 000
• 'little boys with big infections’
• Kleine lymfeklieren en geen amandelen
• Symptomen vanaf 6-9 maanden (verlies maternaal Ig)
• Verschillende (bacteriële) infecties: vb. bronchitis/pneumonia (Haemophilus influenzae en
Streptococcus pneumoniae), bloed (sepsis), darm (Giardia, enterovirus), huid, ogen, meningitis
• Groei achterstand
Common Variable Immunodeficiency (CVID)
• Erfelijke immunodeficiëntie
• Stoornis B cellen: in plasma onvoldoende immunoglobulines (Ig) aanwezig
• 1/10.00 - 50.000
• 150 subtypes
• Kenmerken:
- laag serum IgG, IgM, IgA, of subklassen van IgG (IgG2, IgG3) → wel nog steeds AS geproduceerd
- symptomen soms pas op latere leeftijd
- recurrente (bacteriële) respiratoire infecties
, • Sequencing: mutaties in verschillende genen bij 5 % to 10 % van de patiënten
• Behandeling: toedienen IgG
Combinatie T- & B-cel defecten:
Di George syndroom
• Deletie van 22q11 in > 80%
• 1/4000
• Kenmerken:
- Congenitale hartproblemen
- Typische gelaatsafwijkingen
- Geen thymus
- Hypo-calcemie
- Frequente infecties
SCID (Severe Combined Immuno Deficiency)
• 1/100.000
• Meest ernstige vorm van immuundeficiëntie
• Verschillende mutaties
- IL-2RG gen, ADA deficiëntie, PNP gen
• Ernstige (levensbedreigende) en veralgemeende
infecties vanaf jonge leeftijd (bacteriaal, viraal,
fungaal)
• Hoge lethaliteit (= mortaliteit)
• Behandeling met stamcel transplantatie (HSCT) of
gentherapie
• Geen mature B & T-cellen → geen verworven
immuniteit
• Leven in bubbel
Fagocytendefecten:
Chronische granulomateuze ziekte (Chronic Granulomatous Disease)
• Door fout in gen glycoproteïne 91 (gp91) gen of door glucose-6-fosfaatdehydrogenasedeficiëntie (G6PD)
• Resulteert defect fagocyt NADPH-oxidase systeem → fout in intracellulaire vertering na fagocytose in
fagocyten
• Probleem bij fagocyten → tekort of defect
• 1/200.000
• Vorming van granulomen in veel organen
• Kenmerken:
- pneumonie
- infecties/abcessen van de huid, weefsels en organen
- gewrichtsontsteking (artritis) & osteomyelitis
- bacteremie/fungemie
• Bijzondere vatbaarheid voor fungale infecties met o.a. Aspergillus
Complementdeficiënties:
• Verhoogd risico op Neisseria meningitidis and Streptococcus pneumoniae infecties
• Soms assymptomatisch
Functies van het immuunsysteem:
• Verdedigen tegen pathogenen
• Tolerantie bewaren voor lichaamseigen stoffen
Wat als de afweer inadequaat is?
• Ineffectieve immunrespons
→ Immuundeficiëntie: één of meerdere componenten van het immunsysteem defect zijn
• Overactieve immunrespons
→ Hypersensitiviteit (allergie)
• Verkeerde gerichtheid tegen lichaamseigen antigen
→ Auto-immuunziekte
Immuundeficiënties
Aangeboren immuundeficiëntie (primair)
→ oorzaken: genetische mutaties, meestal monogenetisch
Verworven immuundeficiëntie (secundair)
• Infecties (vb. HIV)
• Medicatie (vb. corticosteroïden, chemotherapie)
• Maligniteiten (vb. lymfomen, leukemie)
• Metabole ziekten (vb. diabetes)
• Ondervoeding
,Red flags: (situaties die ons moeten doen denken aan immuundeficiëntie)
• Toename infecties
- Persisterende infectie
- Fulminante infectie
- Opportunistische infectie
= infectie door kiem die normaal geen infectie zou veroorzaken
- Respiratoire, huid en gastro-intestinale infecties
- (Kleine lymfeklieren & amandelen)
• Toename kanker
Primaire immuundeficiëntie
Antilichaamdeficiënties:
Probleem bij van pre-B-cel naar
mature B-cel → probleem bij X-
linked agammaglobulinemie
X-linked agammaglobulinemie (Bruton)
• Erfelijke immunodeficiëntie bij mannen
• Mature B cellen afwezig
• In plasma geen immunoglobulines (Ig) aanwezig
• Defect in Bruton's tyrosine kinase (Btk) gen op X-chromosoom
• 1/250 000
• 'little boys with big infections’
• Kleine lymfeklieren en geen amandelen
• Symptomen vanaf 6-9 maanden (verlies maternaal Ig)
• Verschillende (bacteriële) infecties: vb. bronchitis/pneumonia (Haemophilus influenzae en
Streptococcus pneumoniae), bloed (sepsis), darm (Giardia, enterovirus), huid, ogen, meningitis
• Groei achterstand
Common Variable Immunodeficiency (CVID)
• Erfelijke immunodeficiëntie
• Stoornis B cellen: in plasma onvoldoende immunoglobulines (Ig) aanwezig
• 1/10.00 - 50.000
• 150 subtypes
• Kenmerken:
- laag serum IgG, IgM, IgA, of subklassen van IgG (IgG2, IgG3) → wel nog steeds AS geproduceerd
- symptomen soms pas op latere leeftijd
- recurrente (bacteriële) respiratoire infecties
, • Sequencing: mutaties in verschillende genen bij 5 % to 10 % van de patiënten
• Behandeling: toedienen IgG
Combinatie T- & B-cel defecten:
Di George syndroom
• Deletie van 22q11 in > 80%
• 1/4000
• Kenmerken:
- Congenitale hartproblemen
- Typische gelaatsafwijkingen
- Geen thymus
- Hypo-calcemie
- Frequente infecties
SCID (Severe Combined Immuno Deficiency)
• 1/100.000
• Meest ernstige vorm van immuundeficiëntie
• Verschillende mutaties
- IL-2RG gen, ADA deficiëntie, PNP gen
• Ernstige (levensbedreigende) en veralgemeende
infecties vanaf jonge leeftijd (bacteriaal, viraal,
fungaal)
• Hoge lethaliteit (= mortaliteit)
• Behandeling met stamcel transplantatie (HSCT) of
gentherapie
• Geen mature B & T-cellen → geen verworven
immuniteit
• Leven in bubbel
Fagocytendefecten:
Chronische granulomateuze ziekte (Chronic Granulomatous Disease)
• Door fout in gen glycoproteïne 91 (gp91) gen of door glucose-6-fosfaatdehydrogenasedeficiëntie (G6PD)
• Resulteert defect fagocyt NADPH-oxidase systeem → fout in intracellulaire vertering na fagocytose in
fagocyten
• Probleem bij fagocyten → tekort of defect
• 1/200.000
• Vorming van granulomen in veel organen
• Kenmerken:
- pneumonie
- infecties/abcessen van de huid, weefsels en organen
- gewrichtsontsteking (artritis) & osteomyelitis
- bacteremie/fungemie
• Bijzondere vatbaarheid voor fungale infecties met o.a. Aspergillus
Complementdeficiënties:
• Verhoogd risico op Neisseria meningitidis and Streptococcus pneumoniae infecties
• Soms assymptomatisch
