Inleiding Sport- en Prestatiepsychologie (SPP)
Sport- en prestatiepsychologie richt zich op het optimaliseren van prestaties onder druk, met
speciale aandacht voor mentale weerbaarheid, motivatie en focus.
Een sport- en prestatiepsycholoog (SPP) traint en coacht individuen of groepen met als doel:
optimaal presteren én gezond blijven functioneren.
SPP is:
Niet primair klinisch
Geen therapie voor psychische stoornissen
Gericht op presteren, ontwikkeling en mentale vaardigheden
SPP werkt o.a. met:
Sporters en teams
Muzikanten en podiumkunstenaars
Scholieren en studenten
Hulpdiensten (brandweer, politie)
Zodra mensen prestatiedruk ervaren, is SPP relevant.
Motivatie (toetsrelevant)
Motivatie = de waarom achter gedrag. Motivatie:
Bepaalt richting (keuzes)
Levert energie
Zorgt voor persistentie (volhouden)
Motivatie is veranderlijk en daarom belangrijk om te monitoren.
Self-Determination Theory (SDT)
Zelfdeterminatie = de mate waarin iemand zelf zijn gedrag stuurt.
Drie psychologische basisbehoeften
1. Competentie – gevoel ergens goed in te zijn
2. Autonomie – zelf keuzes mogen maken
3. Verbondenheid – je verbonden voelen met anderen of de activiteit
Hoe meer deze behoeften vervuld zijn, hoe hoger de motivatie en prestatie.
, Motivatiecontinuüm
A-motivatie
Geen motivatie
Geen intentie om te handelen
External regulation (laag autonoom)
Gedrag vanwege externe beloning of straf
Weinig autonomie
Voorbeeld: werken alleen voor geld
Introjected regulation
Gedrag uit schuld, angst of behoefte aan goedkeuring
Sterk gericht op anderen
Voorbeeld: studeren om ouders trots te maken
Identified regulation
Gedrag wordt als persoonlijk belangrijk gezien
Meer autonomie
Voorbeeld: trainen voor een doel dat je belangrijk vindt
Integrated regulation
Gedrag past bij eigen waarden
Volledig geïntegreerd in identiteit
Geen directe plezierbeleving
Intrinsieke motivatie
Gedrag uitvoeren omdat het leuk en bevredigend is
Hoogste vorm van autonomie
Tentamentip: Begrijp het verschil tussen identified, integrated en intrinsic motivatie.
Doelen stellen
Doelen geven:
Richting
Focus
Motivatie (mits doel ‘eigen’ is)
SMART-doelen